Molen Kraan Swartzenborg, Dordrecht

Dordrecht, Zuid-Holland
v

korte karakteristiek

naam
Kraan Swartzenborg
modeltype
kraan
functie
kadekraan
bouwjaar
verdwenen
toestand
verdwenen
Toon op Google Maps met andere molens in de buurt  
Toon op Google Maps met andere molens in de buurt
fietsroute
fietsroute in de buurt van Kraan Swartzenborg via fietsnetwerk.nl
Ten Bruggencate-nr.
16601
oude dbnr.
V16601
Meest recente aanpassing
media-bestand
Molen 16601 Kraan Swartzenborg (Dordrecht)
deel van onderstaande tekening 1550,
gezien vanaf de Voorstraathaven

locatie

plaats
Dordrecht
plaatsaanduiding
Wijnstraat/ Oude Haven
gemeente
Dordrecht, Zuid-Holland
streek
Eiland van Dordrecht
geo positie
X: 105416, Y: 425476
N: 51.81570, O: 4.66811

constructie

modeltype
kraan
krachtbron
spierkracht
functie
afbeelding van onze ondersteuners

geschiedenis

toestand
verdwenen
bouwjaar
verdwenen
geschiedenis
Kraan Swartzenborch aan de Voorstraatshaven

De meeste Dordtenaren kennen het pakhuis Swartzenborch of Swartsenborgh aan de Wijnstraat en de daar gevestigde winkel met kwaliteitsmeubelen. Daar tegenover aan de haven stond een kraan met die naam.

Kranen werden tot de stoomtijd door mankracht aangedreven. Kleine, gespierde mannen brachten het rad met het hijsblok en de last in beweging. Die mannen werden kraankinderen genoemd.
Door de grote doorsnede van het tredrad kon de ontwikkelde kracht worden omgezet in hefvermogen. Alleen zeer zware vrachten, zoals wijnvaten en molenstenen, werden per kraan uit het schip getild.
Het gewone laden en lossen van schepen deden sjouwers; via de loopplank brachten ze lading aan boord of op de kade. Die sjouwers of kaaiwerkers heetten zakkendragers of mazelaars (sjouwers aan de Oude Maas).

Er stonden meer kranen aan de Voorstraats- en Wijnhaven. Later wordt gesproken van de Oude Haven, nadat begin 15de eeuw ook een Nieuwe Haven gegraven is. De nog bestaande Kraansteiger aan de Wijnstraat, tegenover Huis
de Onbeschaamde, is de plaats waar de Grote Kraan stond. Waar nu de Botermarkt is, stond kraan De Wijngaert.
In 1595 werd kraan Swartzenborch afgebroken en verbouwd tot woonhuis.

aanvullingen

trivia
Naar een tekening uit het Gemeentearchief. Kraan Swartzenborch stond achter het huis van die naam in de Wijnstraat, het tweede vanaf de Wijnbrug richting Scheffersplein. Blijkens de inscriptie op het uitstek heeft deze tekening vermoedelijk voor een proces gediend. Balen zegt (bl. 71), dat deze kraan "weleer ja noch in 1545 bestond"; de houten huizen links van de kraan wijzen op de hoge ouderdom van deze afbeelding.

coll. RAD nr 551_35456