Molen De Dellen, Nieuw-Scheemda

Nieuw-Scheemda, Groningen
b

korte karakteristiek

naam
De Dellen
modeltype
Kantige molen, grondzeiler
functie
poldermolen
bouwjaar
herbouwd
1985
bedrijfsvaardigheid
Maalvaardig
bestemming

Bemalen van het waterschap Tichelwaark op vrijwillige basis

adres
Pastorieweg 4A
9943 TG Nieuw Scheemda
Toon op Google Maps met andere molens in de buurt  
Toon op Google Maps met andere molens in de buurt
Ten Bruggencate-nr.
10231
oude dbnr.
B342
Meest recente aanpassing
| Constructie
media-bestand
Molen 10231 De Dellen (Nieuw-Scheemda)
Lukas Vandael (2-7-2023)

locatie

plaats
Nieuw-Scheemda
gemeente
Oldambt, Groningen
kadastrale aanduiding
Gemeente Scheemda, sectie M, nr. 789
geo positie
X: 259369, Y: 580349
N: 53.19961, O: 6.94908
biotoopwaarde
4 (aanvaardbaar)
landschappelijke waarde
Bijzonder groot; een boerderij ten zuiden verstoort het beeld in lichte mate.

contact en bezoek

bezoek/postadres
Pastorieweg 4A
9943 TG Nieuw Scheemda
molenaar
André Schuthof
telefoon
0597-415672 (molenaar)
website
social media
open voor publiek
ja
open op zaterdag
nee
open op zondag
ja
op afspraak
ja
openingstijden

Doorgaans zondagmiddag en op afspraak. 

toegangsprijzen
winkelinformatie
meelverkoop
nee
museuminformatie
gericht op scholen
nee
bijzonderheden
fietsroute
fietsroute in de buurt van De Dellen via fietsnetwerk.nl
social media

constructie

modeltype
Kantige molen, grondzeiler
krachtbron
wind
kenmerken
functie
romp
Houten achtkant, gedekt met verticale houten delen, met stenen veldmuren
kap
Gedekt met houten delen
inrichting

Twee houten vijzels, Ø resp. 1,30 en 1,05 m., beide driegangig

versieringen

Eenvoudige baard, wit geverfd, rood afgebiesd, met de opschriften:
'De Dellen', '1855' en '1986'.

plaats bediening
grondzeiler
bediening kruiwerk
buitenkruier
plaats kruiwerk
bovenkruier
kruiwerk
Voeghoutenkruiwerk. Kruilier (dubbel).
vlucht
23,00 m.
vang
Vlaamse vang; 5 vaste stukken. Vangbalk met duim; vangstok. Pal.
overbrenging

Bovenwiel 59 kammen
Bovenbonkelaar 34 kammen
Spoorwiel 57 kammen
Beide schijflopen 34 staven
Beide onderbonkelaars 32 kammen
Klein vijzelwiel 37 kammen
Groot vijzelwiel 39 kammen 
Overbrengingsverhoudingen resp. 1 : 2,52 en 1 : 2,42

De onderbonkelaars en vijzelwielen zijn conisch uitgevoerd.

hoogte
wiekvorm
Zelfzwichting met Oud-Hollandse voorzomen (met dwarskleppen aan alle enden)
Kantel uw mobiel om de tabellen helemaal te zien
wiekenkruis
fabrikant roenummer positie bouw fabricagejaar jaar gestoken positie jaar verdwenen lengte
Molema ✉︎ 75 buiten 2022 2023 buiten aanw. 23,00
Molema ✉︎ 76 binnen 2022 2023 binnen aanw. 23,00
Buurma ✉︎ 157 binnen 1985 1985 binnen 2020 23,00
media-bestand
Roede 156, Buurma
Buurma
✉︎ 156 buiten 1984 1985 buiten 2020 23,00
Pot ✉︎ 2775 buiten 1939 1939 buiten 1984 23,00
Pot ✉︎ 2658 binnen 1930 1930? binnen 1984 23,10
Pot ✉︎ 2403 buiten 1917 1917? buiten 1939? 23,00
wiekverbeteringen

Op zijn vroegere locatie had deze molen al zeer lang zelfzwichting, vanaf de jaren '30 ook met dwarskleppen. In vermoedelijk 1935 zijn de tot dan toe Oud-Hollandse voorzomen voorzien van een halve verdekkering.
Na de overplaatsing kreeg de molen wederom zelfzwichting met dwarskleppen, nu evenwel weer met Oud-Hollandse voorzomen.

bovenas
fabrikant asnummer fabricagejaar jaar gestoken jaar verdwenen lengte
De Prins van Oranje ✉︎ 148_ 1897 1897 aanw.
afbeelding van onze ondersteuners

geschiedenis

toestand
werkend
bouwjaar
bedrijfsvaardigheid
Maalvaardig
bestemming

Bemalen van het waterschap Tichelwaark op vrijwillige basis

molenmaker
Fa. Molema, Heiligerlee (1985)
omwentelingen
geschiedenis

Deze molen is gebouwd na het afbranden van een (veel kleinere) voorganger. Die laatste molen dateerde uit 1793.
Vanouds had de molen twee vijzels; sinds 1926 kon één ervan ook door een elektromotor worden aangedreven. Door een ruilverkaveling werd de molen overbodig en kwam min of meer 'droog' te staan.
Om deze reden besloot men tot overplaatsing: in 1984 werd de molen gedemonteerd en verplaatst naar de huidige locatie aan het Termunterzijldiep. De Dellen staat nu naast het gemaal "Tichelwaark” en kan in geval van nood dienst doen. De polder Tichelwaark is 260 Ha groot (ZP ± -2.50 NAP). Verplaatsing en restauratie werden uitgevoerd door de fa. Molema uit Heiligerlee.

Beide vijzelwielen zijn van gietijzer, uitgerust met acht spaken waarin 38 conische kammen. De inmiddels antieke 50 pk Heemaf-elektromotor uit 1926 bleef na de verplaatsing in de molen aanwezig, zij het buiten gebruik en los opgesteld.
De kleppen van de zelfzwichting zijn sinds 2000 in aluminium uitgevoerd. Opvallend zijn de dwarskleppen aan alle enden, die vrijwel overal zijn weggerestaureerd, maar hier nog altijd aanwezig zijn. In 1958 hadden 35 Groninger molens nog dergelijke kleppen; nu slechts twee!

Enige andere opmerkelijke details: de vangbalk draait niet met een pen door de voorezel, maar is met een metalen scharnier aan de onderzijde van die ezel aangebracht. Deze constructie komt ook op de andere poldermolen in Scheemda voor en op 'De Rat' te IJlst (dat laatste is niet toevallig, want de kap daarvan is afkomstig van de gesloopte poldermolen van Scheemderzwaag!).
Het halslager is in gietijzer uitgevoerd. 

Op zijn oude plaats te 't Waar was de molen een z.g. peilmolen. Een dergelijke molen meldde overdag met behulp van de wiekenstand en 's nachts door een lantaarn in de wiektop, wanneer in verband met een zeer hoog boezempeil verder uitmalen door de polders verboden is. Hier stond, ondanks de aanwezigheid van een wiekenkruis, naast de molenaarswoning een hoge mast met daar bovenop een lamp van 1000 Watt.
De Molenstichting Midden- en Oost-Groningen wil een dergelijke pegelmast bij deze molen reconstrueren (en zoekt daarvoor naar de middelen).

20 september 2020 voltrok zich hier een drama, toen tijdens het malen de binnenroede brak. Niet lang daarna werd ook de buitenroede gestreken. De eigenaar probeerde uiteraard zo snel mogelijk deze molen weer maalvaardig te krijgen maar dat was duur en de schade aan de molen was onvoorzien. 
Begin 2023 waren er evenwel voldoende fondsen om tot herstel over te kunnen gaan maar er was meer nodig: zo werd ook de koningspil vervangen. 
Op 9 maart 2023 stak molenmakerij Molema de nieuwe roeden. Zij kregen dezelfde ophekking als voor de breuk: zelfzwichting met Oud-Hollandse voorzomen. Ook kreeg de molen weer de karakteristieke dwarskleppen op alle enden.

aanvullingen

unieke eigenschap

Een typisch Oost-Groninger voorbeeld van een houtgedekte poldermolen met diagonale ramen in een mooi getailleerde achtkant. Vroeger kwamen zulke molens meer voor, nu zijn deze helaas een zeldzaamheid!

foto's

foto's