Molen van Schiermonnikoog (2e), Schiermonnikoog

Schiermonnikoog, Fryslân
v

korte karakteristiek

naam
Molen van Schiermonnikoog (2e)
modeltype
Onbekende windmolen
functie
korenmolen, roggemolen
bouwjaar
verdwenen
toestand
verdwenen
Toon op Google Maps met andere molens in de buurt  
Toon op Google Maps met andere molens in de buurt
fietsroute
fietsroute in de buurt van Molen van Schiermonnikoog (2e) via fietsnetwerk.nl
Ten Bruggencate-nr.
07818
oude dbnr.
V7818
Meest recente aanpassing

locatie

plaats
Schiermonnikoog
plaatsaanduiding
gemeente
Schiermonnikoog, Fryslân
kadastrale aanduiding 1811-1832
Schiermonnikoog B (1) 44 Marten Sijes Kruisinga, bakker
geo positie
X: 206018, Y: 610354
N: 53.47692, O: 6.15559

constructie

modeltype
Onbekende windmolen
krachtbron
wind
functie
romp
achtkante bovenkruier
afbeelding van onze ondersteuners

geschiedenis

toestand
verdwenen
bouwjaar
verdwenen
verbrand
geschiedenis
In 1762 kwamen de molenaar en de Heer van Schiermonnikoog tot een vergelijk. Johan Willem Stachouwer en de erven Mellema zouden gezamenlijk eigenaar worden van een door de Heer te bouwen molen aan de noordzijde van het eiland. Mellema zou daarop een molenaar onderhouden" die in rustige tijden als knecht voor de Stachouwers werkzaam zou zijn.

Waarschijnlijk is Jacobus Teunis Mellema de laatste molenaar van die naam op Schiermonnikoog geweest. In de 19e eeuw is er ook geen sprake meer van een gedeelde eigendom van de molen, want in de oudste kadastrale leggers wordt steeds de Heer van het eiland als eigenaar van de molen vermeld.

Als molenaar treffen wij vóór 1843 aan Seüs Martens Kruisinga, zoon van de uit Watsing in Groningerland afkomstige meester bakker Marten Seüs Kruisinga. In 1843 kwam de molenaarsplaats vacant door het overlijden van Kruisinga en Marten Tjebbes Smids, tot dan toe knecht op de molen van de Turkstra's in Anjum, volgde hem op. Zijn dochter Liesbeth trouwde in 1871 met Doeke Hendriks Turkstra, zodat de relatie met Anjum in stand bleef. Smids heeft nogal wat tegenslag te verwerken gehad. Kort voor zijn komst naar het eiland verloor hij zijn echtgenote Tetje Jans Sijtsma door de dood. Hij hertrouwde op Schiermonnikoog met Martha Remts Feijes.

In 1858 moest hij het beleven, dat de molen door het warm lopen van de vang in brand raakte. De bewoners van het eiland werden op een koude februarimorgen van dat jaar 's morgens om half vier door de bel van omroeper Jan de Boer uit hun slaap opgeschrikt om te horen dat de molen in brand stond. Onder leiding van brandmeester Jacob Jelkes Visser deed men al het mogelijke om het bouwwerk te behouden, maar ook de assistentie van de te hulp geroepen spuit van de vuurtoren kon niet verhinderen dat de molen tot de grond toe afbrandde.

Het voor Schiermonnikoog zo noodzakelijke bedrijf werd spoedig elders in het dorp weer opgebouwd.

Bron: Noord-Oost-Friese korenmolens en hun molenaars, W.T. Keune, 1970.

aanvullingen

trivia
4 juli 1761,

Alzoo op Schiermonnikoog een hooge achtkante rogmolen op het nieuwe dorp is gezet, wordt ten dienste der zeevarenden bekend gemaakt zich daarnaar te reguleeren.


Bron: Stads- en Dorpskroniek van Friesland I (1700-1800)
door Dr. G.A. Wumkes,
W.A. Eisma Cz. Leeuwarden, 1930