Weesp, Noord-Holland

't Haantje

Foto van 't Haantje, Weesp, Frank Hendriks (7-1-2020) | Database Nederlandse molens
© Frank Hendriks (7-1-2020)

NederlandsEnglishFrançaisDeutschEspanõlPortuguesePусский简体中文

't Haantje

1820
Stellingmolen
Wipmolen
Korenmolen
Korte Stammerdijk 16-18
1382 BL Weesp
X: 130842 Y: 480071
N 52.308071 O 5.032977
Toon op Google Maps met andere molens in de buurt
Toon deze molen in Google Streetview
Noord-Holland
Amsterdam
Weesp
Gemeente Weesp, sectie B, nr. 2780
Stichting Molen 't Haantje

De Stichting Molen 't Haantje is eigenaar van de molen, G.F. Kotter eigenaar van de aanbouw.

Draaivaardig
Vh. het malen van graan, thans buiten bedrijf; woning

De molen is grotendeels ingebouwd en ingegroeid. Tussen zuid en west heeft de molen evenwel een grote beeldbepalende waarde.

Niet bekend

Fietsroute in de buurt van 't Haantje via fietsnetwerk.nl
736
00814
 
Vaags
Groot Wesseldijk
Verbij

't Haantje

Constructie

Constructie

Achtkante ondertoren, gedekt met riet, op vierkante houten onderbouw met aangebouwde schuren

Bovenhuis lichtgeel geverfd; kap gedekt met geteerde gepotdekselde planken

19,64 m.
Oud-Hollands

Op deze molen is nooit een wiekverbetering toegepast.

Roeden etc.

Kantel uw mobiel om de tabellen helemaal te zien

Kruiwerk etc.

Zetelkruiwerk; kruihaspel
Vaste stutvang uit vier stukken; vangbalk met duim; vangstok; pal

Van het gaandewerk resteren alleen nog bovenwiel en (gedemonteerde) bovenschijfloop.

Bovenwiel 83 kammen
Bovenschijf (gedemonteerd) 37 staven, steek 10 cm.

van de stelling: 6,60 m.

Forse, maar goed gesneden makelaar met bovenop een windwijzer in de vorm van - wat anders - een haan.

't Haantje

Verwijzingen

't Haantje

Geschiedenis

Geschiedenis

De oorsprong van 't Haantje ligt niet in Weesp maar in Amsterdam. In 1663 zette men aan de oostzijde van de Boerenwetering, de huidige Ruysdaelkade bij de Saenredamstraat, een wipstellingmolen neer, gebouwd als slijp- en zaagmolen voor steen. In 1716 volgde verbouwing tot loodwitmolen.

In 1820 werd ’t Haantje naar Weesp verplaatst waar hij tot 1828 diende als oliemolen en na ongeveer tien jaar tot korenmolen werd verbouwd.

In 1856 werd W. van den Akker, voordien molenaar te Lage Vuursche, eigenaar van ‘t Haantje. De molen bleef in het bezit van zijn familie, tot hij in 1896 werd aangekocht door C.J. van Houten, cacaofabrikant te Weesp. Deze wilde de molen als sieraad voor Weesp in stand houden. De molen was op dat moment dus al buiten bedrijf geraakt.

In de jaren 1899-1900 werd 't Haantje tijdelijk weer in bedrijf genomen door de eigenaar van korenmolen De Vriendschap, wiens molen toen was afgebrand en moest worden herbouwd. 
Gedurende de oorlog 1914-1918 werd in verband met brandstofschaarste voor het laatst op windkracht gemalen. Nadien is de molen nog een tijdje door kunstenaar Posthuma in gebruik geweest als atelier.
In 1943 werd hij door de familie van Houten verkocht, waarna de nieuwe eigenaar, na verwijdering van de gaande werken, molen en schuren inrichtte tot woning. Daarna kende 't Haantje nog diverse particuliere eigenaren, waarvan de bekendste vermoedelijk TV-producer en -regisseur Fred Oster was. Oster zorgde er ook voor, dat 't Haantje toentertijd weer draaivaardig werd gemaakt.

In latere jaren werd duidelijk dat deze molen, die reeds herhaaldelijk kleinere herstelbeurten had ondergaan, niet langer onder een forse restauratie uit kon. Met name het bovenhuis, waarvan (terecht) werd vermoed dat dit in oorsprong zeer oud was maar ook enige malen moeizaam hersteld, raakte in slechte staat. In 2002/03 werd het bovenhuis door molenmaker Verbij grotendeels vernieuwd: Er is wel getracht om oude delen te hergebruiken maar dat was maar zeer beperkt mogelijk.
In 2013 is de westelijke vleugel van de onderbouw gerestaureerd, waardoor het gehele molencomplex weer in ere is hersteld.

De constructie van deze wipstellingmolen is opmerkelijk: de toren met onderbouw en aanliggende schuren zijn vervaardigd uit grenenhout, terwijl de koker en het bovenhuis vanouds van eiken waren. De conclusie dat bovenhuis en koker veel ouder waren dan toren, onderbouw en schuren, is naar wat tijdens archiefonderzoek over het Amsterdamse verleden van 't Haantje aan het licht kwam, juist gebleken. Eén en ander werd bevestigd door dendrochronologisch onderzoek. Aan te nemen is dat onderbouw en toren in 1820 in Weesp nieuw zijn gemaakt waarbij de vierkante torenconstructie op stellinghoogte achthoekig is uitgebouwd.
Opmerkelijk is ook dat deze molen een stutvang heeft, hetgeen misschien in het verleden wel meer bij wipmolens voorkwam, maar nu toch nergens meer is te zien.
De vroegere inrichting van de molen was nogal merkwaardig en zeker niet gemakkelijk om mee te werken. Drie koppel stenen lagen op de eerste zolder en werden daar door het spoorwiel aangedreven. Een zolder hoger, op de stellingzolder, was het luiwerk en werd het naar boven gehesen graan in de karen gestort om te worden vermalen. De begane grond deed dienst als maalzolder, want hier werd op een verhoogd gedeelte van de vloer het meel opgevangen.
Van het gaandewerk resteert weinig meer. Min of meer toevallig bleef het bovenschijfloop in gedemonteerde toestand bewaard. Opmerkelijker nog is de gietijzeren bovenas: deze is pas gestoken na 1900 (dus toen de molen al buiten bedrijf was...).


't Haantje

Aanvullingen

Aanvullingen

De enige wipmolen met een achtkante ondertoren.

Vermoedelijk de eerste molen van Nederland die, buiten bedrijf gekomen, als monument instand gehouden is (reeds in 1896). Daarna is de molen nog slechts een enkele maal in bedrijf geweest. Per definitie dus ook de langst buiten bedrijf zijnde bestaande molen in ons land.

J.H. van den Hoek Ostende, 'Van Amsterdamse stamper tot Weesper Haan', in: Molenwereld 89 (2006) 382 - 388
Nico Jurgens, 'Haantje de Voorste of in elk geval de oudste', in: Molenwereld 101 (2007) 61 - 78 

Molenaarsadvertenties

Historische gegevens over molenaars van deze molen

In De Molenaar, 18-10-1933, pagina 821
Door molenaar -
twee wieken afgerukt door storm
Compilatie: Erik Stoop

't Haantje

Historische foto's

Historische foto's

Eertijds naar molendatabase.nl ingezonden historische foto’s van deze molen.
Kijk op allemolens.nl voor historische foto’s en documenten van deze molen.
Vaags
Groot Wesseldijk
Verbij

't Haantje

Actuele foto's

't Haantje, Weesp, Ruud Kompier (12-3-2020) | Database Nederlandse molens
© Ruud Kompier (12-3-2020)
't Haantje, Weesp, Frank Hendriks (7-1-2020) | Database Nederlandse molens
© Frank Hendriks (7-1-2020)
't Haantje, Weesp, Frank Hendriks (7-1-2020) | Database Nederlandse molens
© Frank Hendriks (7-1-2020)
't Haantje, Weesp, Frank Hendriks (7-1-2020) | Database Nederlandse molens
© Frank Hendriks (7-1-2020)
't Haantje, Weesp, Bram Westerink (5-9-2020) | Database Nederlandse molens
© Bram Westerink (5-9-2020)
't Haantje, Weesp, Frank Hendriks (7-1-2020) | Database Nederlandse molens
© Frank Hendriks (7-1-2020)
't Haantje, Weesp, Rob Pols (26-8-2013) | Database Nederlandse molens
© Rob Pols (26-8-2013)
't Haantje, Weesp, Piet Glasbergen (21-7-2016) | Database Nederlandse molens
© Piet Glasbergen (21-7-2016)
't Haantje, Weesp, Ton Koorevaar (8-7-2010) | Database Nederlandse molens
© Ton Koorevaar (8-7-2010)
 

Draag zelf bij

    Tekst  
Stuur ons uw teksten over deze molen
  |   Stuur ons uw teksten over de motor in deze molen (indien van toepassing)
Vanwege migratie van de server is het even niet mogelijk om teksten in te sturen.
   
    Foto's  
Stuur uw foto's van deze molen (ook eventuele motor)
Vanwege migratie van de server is het even niet mogelijk om foto's in te sturen.