Nederlandse Molendatabase
Uithuizen, Groningen

De Liefde

De Liefde

1866
Stellingmolen
Achtkante molen
Koren- en pelmolen
Mennonietenkerkstraat 13
9981 BB Uithuizen
Groningen
X: 240290 Y: 603260
N 53.408801 O 6.669753
toon op Google Maps
toon in Google Streetview
Uithuizen
Eemsmond
Gemeente Uithuizen, sectie E, nr. 2068
Gemeente Eemsmond
Maalvaardig

2012: 84.807
Het malen van graan, thans op vrijwillige basis
0595-432629
Zaterdag 13.00 - 16.00 uur en op afspraak
370
GR121
00498
21308

Vaags
Groot Wesseldijk

De Liefde

Constructie

Constructie

Grenen achtkant, gedekt met horizontale houten planken, op stenen onderbouw
Verticaal gepotdekseld
21,10 m.
Systeem van Bussel met zelfzwichting en neusremkleppen op beide roeden
Vanaf ca. 1928 was op beide roeden zelfzwichting met Oud-Hollandse voorzomen aangebracht. In 1950 kreeg de (toen tweedehands aangebrachte) binnenroede zelfzwichting met een Van Bussel-stroomlijn. In 1973, toen een nieuwe roede werd gestoken, kreeg dit systeem bovendien een neusremklep.
De buitenroede heeft sinds 1962 het systeem-Van Bussel met een neusremklep.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Pos. bouw Jaar Steek Positie Verdw. Lengte
klik voor meer info Bremer/Dunning 0260 buiten 1991 1992 buiten aanw. 21.00
klik voor meer info Bremer 0202 binnen 1971 1973 binnen aanw. 21.10
klik voor meer info Pot ? binnen ? 1950 binnen 1973 21.00
klik voor meer info Pot ? buiten ? 1935 buiten 1992 21.00
klik voor meer info ? ? binnen ? 1928c binnen 1947 21.00
klik voor meer info ? ? buiten ? 1928c buiten 1935 21.00
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Muinck Keizer, J.M. de 0100 1902 1930 aanw. 05.80
Voeghoutenkruiwerk; kruilier met rondgaande ketting
IJzeren hoepelvang; vangbalk met haak; vangstok; pal
Eén koppel 17der blauwe en één koppel 16der kunststenen; twee pelstenen, zeven en waaierij; kammenluiwerk; op de begane grond een maalstoel met Heemaf-elektromotor (1947)
Bovenwiel 66 kammen
Bovenschijfloop 35 staven
Spoorwiel 90 kammen
Steenschijflopen 27 en 26 staven
Pelschijfloop voorloper 29 staven
Pelschijfloop naloper 22 staven
Overbrengingsverhoudingen 1 : 6,29 en 1 : 6,53 (maalwerk) en 1 : 5,85 en 1 : 7,71 (pelwerk)
van de stelling: 7,10 m. Van de molenberg: 1,50 m.

De Liefde

Versiering

Eenvoudige baard, wit geverfd, rood afgebiesd, met de opschriften 'De Liefde' en daaronder '18' '66'.

Aan het uiteinde van de vangstok zit de bekende haan, symbool van molenmaker Dunning (vh. Bremer).

Op de steenzolder is op het noordwestelijk korbeel de volgende tekst te lezen: LOOPER BLAUWE STEN 19-6 1910

De Liefde

Verwijzingen

De Liefde

Geschiedenis

Geschiedenis

De eerste molen op deze plek was een standerdmolen, waarvan een vroege vermelding uit 1499 is overgeleverd. Uit juridische bronnen blijken reparaties aan een molen te Uithuizen, verricht tussen 1536 en 1566.

In 1859 verkocht Jurjen Reinders Westerdijk zijn standerdmolen aan Klaas Jurjens Westerdijk. Het koopcontract meldt: "Eene wind koornmolen en de daarbij staande zogenaamde chercherswoning, en eene Behuizinge en schuur, met de vaste beklemming, totaal ƒ 7.000,--".
Klaas Westerdijk deed de standerdmolen over aan H. Mulder, die deze in 1866 liet afbreken en vervangen door een nieuwe bovenkruier met stelling: een koren- en pelmolen met de naam "De Liefde".
De oude molenberg werd voor de bouw grotendeels afgegraven. Verder lijkt het erop dat het bovenwiel uit de standerdmolen in de nieuwe molen een tweede leven kreeg.
Aanvankelijk uitgerust met twee koppel maalstenen, later werd een derde koppel bijgeplaatst. Daarvan getuigt een aantal hogerop ingebrachte korbelen (die dus veel korter werden; één korbeel werd zelfs helemaal verwijderd!). De gaten in de achtkantstijlen zijn nog duidelijk te zien, temeer daar de korbelen gewoon ter plekke zijn afgezaagd. Onduidelijk is, of er in diezelfde tijd ook iets aan het pelwerk werd gewijzigd. In 1963 is het derde koppel maalstenen weer verwijderd.

Wat bij deze koren- en pelmolen sterk opvalt is de lage overbrengingsverhouding van het pelwerk: beide pelstenen draaien niet wezenlijk sneller dan het maalwerk. De reden hiervan is niet duidelijk. Op deze molen werd tot ca. 1950 gepeld en als dat gebeurde moest deze molen dus zeer hard draaien.
Opmerkelijk is de hals'steen': deze is van gietijzer (niet massief), waarvan de baan voorzien is van een laagje babbits; een weinig voorkomende lagerconstructie.

Op 19 juni 1935 ging de molen omstreeks 5 uur 's morgens, toen er plotseling krachtige wind opstak, achteruit aan de hol. Aan te nemen is dat de kleppen van de zelfzwichting dichtsloegen en niet meer open te krijgen waren. Met grote moeite kreeg men de molen onder controle. De schade was aanzienlijk; molenmaker Bremer herstelde die.

De molen werd in 1950 hersteld door molenmaker Chr. Bremer te Adorp voor ƒ 7.500,--. In de jaren 1961-1963 werd de molen door dezelfde molenmaker nogmaals hersteld. De kosten bedroegen toen ƒ 18.860,--. Op 14 oktober 1963 werd de molen officieel weer ingebruik genomen.  In 1971-73 restaureerde de firma Bremer de molen opnieuw, nu voor ƒ 55.300,--.

In 1992 werd de molen wederom grondig onderhanden genomen: de kap werd tijdelijk verwijderd om grotendeels te worden vernieuwd; op 14 juli 1993 werden de geheel vernieuwde kap, de oude binnenroede, nieuwe buitenroede, staart en lange schoren weer op de molen herplaatst.

Eigenaren van 'De Liefde'
:
  • ca. 1825: Machiel Cornelis Mulder
  • 1866 en o.a. 1868: H. Mulder van Heveskes
  • in 1871 en 1876: wed. H. Mulder
  • sedert 1877: D. Dijksterhuis
  • 1896: wed. D. Dijksterhuis
  • sedert 1-6-1932: P. Dijksterhuis († 1944)
  • 1944-1946: wed. P. Dijksterhuis
  • 1946-1986: J. Smid († 1998)
  • 1986-1990: gemeente Hefshuizen
  • sedert 1990: gemeente Eemsmond
De Sarrieshut
Bij "De Liefde" bleef de oude sarrieshut bewaard. "Sarries" is een verbastering van het franse "chercheur". Dit heeft alles te maken met de belasting op het gemaal, zoals deze tot halverwege de 19e eeuw in Nederland werd geheven (en een zwaar stempel drukte op iedereen, omdat het om het dagelijks brood ging).
Ging een boer naar de molen met zijn koren, dan moest hij heffing betalen. In de provincie Groningen stonden in de regel de woningen van de chercheurs (belasting-inners) direct naast de molen. De molenaar kreeg voor het malen geen geld, in plaats daarvan kreeg hij scheprecht. D.w.z. hij mocht een schep nemen van het gemaalde koren, dit kon de molenaar dan weer verkopen of zelf gebruiken.
Op heel veel plaatsen in Groningen stonden molens met daarnaast de sarrieshutten, maar overal is óf de molen óf de sarrieshut verdwenen. Behalve in Uithuizen dus. Deze chercherswoning staat op een tiental meters ten oosten van de molen en dateert waarschijnlijk uit de 17e eeuw. Deze sarrieshut is beschermd monument en doet tegenwoordig dienst als VVV-kantoor. Oud-eigenaar en -molenaar J. Smid was de laatste bewoner van deze hut.

De Liefde

Aanvullingen

Aanvullingen


Vanaf de bouw in 1866 heeft deze molen de naam 'De Liefde' gehad.
In 1963 wijzigde molenaar/eigenaar Jan Smid de naam in 'De Jonge Jan', naar zijn zojuist geboren kleinzoon. "Uit Liefde is De Jonge Jan geboren", moet hij toen gezegd hebben.
In 2002 werd de naam "De Liefde" in ere hersteld.

Bob Poppen stopte hier na jarenlange trouwe dienst per 1 januari 2013 als vrijwillig molenaar en droeg zijn taak over aan Henk de Haan.

B.D. Poppen, 'De koren- en pelmolen De Liefde' (Warffum 2011)

De Liefde

Historische foto's

Historische foto's

Kijk op allemolens.nl voor historische foto’s en documenten van deze molen.

De Liefde

Actuele foto's
De Liefde, Uithuizen, Foto: Jan Kruithof (19-8-2015)
© Foto: Jan Kruithof (19-8-2015)
De Liefde, Uithuizen, Foto: Martijn Scholtens (10-02-2007). | Database Nederlandse molens
© Foto: Martijn Scholtens (10-02-2007).
De Liefde, Uithuizen, Foto: Piet Glasbergen (2-1-2016) | Database Nederlandse molens
© Foto: Piet Glasbergen (2-1-2016)
De Liefde, Uithuizen, Foto: W. Jans (31-03-2005) | Database Nederlandse molens
© Foto: W. Jans (31-03-2005)

Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: vrijdag 17 maart 2017 Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    
zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen De Liefde, Uithuizen home vorige pagina