Den Andel, Groningen

De Jonge Hendrik

Foto van De Jonge Hendrik, Den Andel, Wouter Bakker (28-8-2020) | Database Nederlandse molens
© Wouter Bakker (28-8-2020)

NederlandsEnglishFrançaisDeutschEspanõlPortuguesePусский简体中文

De Jonge Hendrik

1875
Stellingmolen
Achtkante molen
Koren- en pelmolen
Oude Dijk 11
9956 PA Den Andel
X: 229633 Y: 601432
N 53.393978 O 6.509102
Toon op Google Maps met andere molens in de buurt
Toon deze molen in Google Streetview
Groningen
Het Hogeland
Den Andel
Gemeente Baflo, sectie H, nr. 530
Molenstichting Winsum
Maalvaardig
Vh. het malen van graan en het pellen van gerst; thans buiten bedrijf

Bijzonder groot; alleen enige hinder door bomen en een grote boerderij op het zuidoosten.

Jessica van der Staak / Rennie Gros

Vrijdag 9.00 - 16.30 en als de molen draait

Fietsroute in de buurt van De Jonge Hendrik via fietsnetwerk.nl
316
00493
 
Vaags
Groot Wesseldijk
Verbij

De Jonge Hendrik

Constructie

Constructie

Houten achtkant, gedekt met dakleer, op stenen onderbouw

Gedekt met verticaal gepotdekselde planken

21,00 m.
Binnenroede systeem Dekker met zelfzwichting en neusremkleppen; buitenroede systeem Van Bussel met zelfzwichting en neusremkleppen

Rond 1903 had de molen op beide roeden zelfzwichting met Oud-Hollandse voorzomen.
In 1934 werd de binnenroede vervangen en toen voorzien van het systeem Dekker met zelfzwichting.
In 1944 kreeg de (nieuwe) buitenroede een experimenteel systeem, bedacht door Chr. Bremer, bestaande uit een enkele over de lengte draaibare klep, zonder voorzoom. Dit voldeed kennelijk niet en werd in 1945 weer verwijderd.
Vermoedelijk daarna is hier het systeem Van Bussel met zelfzwichting en ook dwarskleppen op aangebracht. Later zijn de dwarskleppen komen te vervallen.

Roeden etc.

Kantel uw mobiel om de tabellen helemaal te zien

Kruiwerk etc.

Neutenkruiwerk met 24 neuten en 8 dunne keerneuten in de kuip; kruilier (elektrisch) met rondgaande ketting
IJzeren hoepelvang; vangbalk met haak; vangstok

Eén koppel 16der kunststenen; twee pelstenen; pletterij; drie elevatoren; gortzeverij; waaierkast; koekenbreker; kammenluiwerk

Bovenwiel 65 kammen
Bovenbonkelaar 34 kammen
Luitafel 26 kammen
Luiwiel 21 kammen
Elevatorwiel 10 kammen
Spoorwiel 97 kammen
Pelschijflopen 19 staven
Steenschijfloop 25 staven
Overbrengingsverhoudingen 1 : 6,46 (maalwerk) en 1 : 9,76 (pelwerk)

van de stelling: 7,90 m.

Aardige met enige diepe krullen uitgeruste baard, met de opschriften 'De Jonge Hendrik' en daaronder '18' '75', vervaardigd door Martin van Doornik 

In de toog van het fraaie boograam boven de toegangsdeuren zijn twee sluitstenen aangebracht.

Zeer opvallend is de rood-wit-blauw beschilderde kroonlijst aan de bovenzijde van de romp.

Op één van de plooistukken van het bovenwiel staat sierlijk het jaartal '1847'. Dit wijst op de molen die hier achtkant en kap leverde: de korenmolen uit Niekerk.

J.H. van der Veen, Mensingeweer (1875)

De Jonge Hendrik

Verwijzingen

De Jonge Hendrik

Geschiedenis

Geschiedenis

De Jonge Hendrik is in 1875 gebouwd door molenmaker Jan Hendriks van der Veen uit Mensingeweer met een achtkant en kap van een in 1874 afgebroken korenmolen uit Niekerk (gemeente Grootegast), aldaar gebouwd in 1847 ter vervanging van een standerdmolen uit 1610. Deze standerdmolen had een vlucht van 18,80 meter. Thans dient de oude standerd nog steeds als koningspil!
Het spoorwiel, diameter 2,96 meter, is het omgebouwde bovenwiel uit diezelfde standerdmolen. De inkepingen voor de acht plooistukken zijn in de kruisarmen nog zichtbaar.

Op de plaats van De Jonge Hendrik hebben twee voorgangers gestaan, gebouwd in 1852 en 1859, beide afgebrand en beide genaamd 'Noordermolen', ter onderscheiding van een andere molen nabij de kerk aan de zuidkant van het dorp, met de naam Zuidermolen; deze brandde in 1878 af (en werd niet meer herbouwd).

Ooit werd hier gemalen met drie koppel stenen (waarvan er nog één rest) maar deze molen kreeg vooral bekendheid als pelmolen: jarenlang was Tiddo Muda hier de mulder/pelder. Feitelijk ging deze molen door voor de enige in Nederland waar nog geregeld werd gepeld. Niet dagelijks, want voor pellen is veel wind nodig. Met windkracht 6 begint het en met windkracht 7 gaat het pas echt goed! 

In 1972 onderging de molen een grote restauratie. Hierbij heeft de fa. Bremer met name het zeer intensief gebruikte pelwerk grondig herzien en deels moeten vernieuwen. Zo waren beide stenen totaal 'op', zij zijn vervangen door exemplaren uit de - destijds zwaar vervallen - Aeolus te Farmsum.
Uiteindelijk kwam aan het productieve bestaan van deze molen een einde: 29 januari 1983 werd er voor het laatst gepeld en juli 1998 voor het laatst gemalen. Echte stilstand volgde niet, want er werd af en toe nog gedraaid; het beste was er evenwel van af.

In 2002 werd, vooruitlopend op verder herstel, de stelling geheel vernieuwd. In oktober 2004 begon de fa. Dunning met de restauratie: zo stak men een nieuwe buitenroede. Helaas bleek toen dat de binnenroede veel slechter was dan verondersteld, de molen kon niet draaivaardig worden opgeleverd. Deze tegenvaller moest opnieuw worden gefinancierd en dat kostte tijd.
In 2006 werd eerst divers klein herstel verricht en in juli 2007 volgden dan een nieuwe binnenroede en lange spruit. Sindsdien wordt de molen weer geregeld aan het draaien gebracht.


De Jonge Hendrik

Aanvullingen

Aanvullingen

Janko Doornbos stopte hier in mei 2022 na jaren trouwe dienst als molenaar.

Met de vervanging van de lange spruit in 2007 ging helaas een stukje geschiedenis verloren: de oude spruit was al in 1903 geplaatst, maar feitelijk een korte spruit, afkomstig van een (onbekende) molen met een veel grotere kap. De gaten voor het achterkeuvelens en de ogen voor de ophangijzers voor de lange schoren waren nog altijd aanwezig.

Tijdens de bouw in 1875 werd er in het molenhuis een jongen geboren, Hendrik, wat de huidige molennaam verklaart.

Molenaarsadvertenties

Historische gegevens over molenaars van deze molen

In De Molenaar, 19-10-1932, pagina 812
Door molenaar Veen G. van der
te koop Wind- Pel- en Korenmolen , notaris Mr. C. de Ranitz te Winsum
In De Molenaar, 17-01-1934, pagina 51
Door molenaar Muda
wiek gebroken
In De Molenaar, 16-05-1934, pagina 379
Door molenaar Muda J.
nieuwe roede wordt na breken vorige worden aangebracht en verdekkerd
In De Molenaar, 06-03-1935, pagina 173
Door molenaar Muda J.
genoemd in jaarverslag DHM, stroomlijnwieken
Compilatie: Erik Stoop

De Jonge Hendrik

Historische foto's

Historische foto's

Eertijds naar molendatabase.nl ingezonden historische foto’s van deze molen.
Kijk op allemolens.nl voor historische foto’s en documenten van deze molen.
Vaags
Groot Wesseldijk
Verbij

De Jonge Hendrik

Actuele foto's

De Jonge Hendrik, Den Andel, Piet Glasbergen (2-1-2016) | Database Nederlandse molens
© Piet Glasbergen (2-1-2016)
De Jonge Hendrik, Den Andel, Willem Jans (5-10-2007)De Jonge Hendrik eindelijk weer draaiend! | Database Nederlandse molens
© Willem Jans (5-10-2007)
De Jonge Hendrik eindelijk weer draaiend!
De Jonge Hendrik, Den Andel, René Speur (7-5-2011) | Database Nederlandse molens
© René Speur (7-5-2011)
De Jonge Hendrik, Den Andel, Bernd Käding (3-4-2014)Vanwege de privacy van de eigenaren van de panden links en rechts zijn er beukenhagen geplant! | Database Nederlandse molens
© Bernd Käding (3-4-2014)
Vanwege de privacy van de eigenaren van de panden links en rechts zijn er beukenhagen geplant!
De Jonge Hendrik, Den Andel, Piet Glasbergen (2-1-2016) | Database Nederlandse molens
© Piet Glasbergen (2-1-2016)
De Jonge Hendrik, Den Andel, Piet Glasbergen (2-1-2016) | Database Nederlandse molens
© Piet Glasbergen (2-1-2016)
De Jonge Hendrik, Den Andel, Willem Jans (5-10-2007) | Database Nederlandse molens
© Willem Jans (5-10-2007)
De Jonge Hendrik, Den Andel, De baard. Martin E. van Doornik (2005) | Database Nederlandse molens
© De baard. Martin E. van Doornik (2005)
De Jonge Hendrik, Den Andel, Willem Jans (5-10-2007) | Database Nederlandse molens
© Willem Jans (5-10-2007)
De Jonge Hendrik, Den Andel, Willem Jans (5-10-2007) | Database Nederlandse molens
© Willem Jans (5-10-2007)
De Jonge Hendrik, Den Andel, Willem Jans (5-10-2007) | Database Nederlandse molens
© Willem Jans (5-10-2007)
De Jonge Hendrik, Den Andel, Vincent Mepschen (9-6-2019) | Database Nederlandse molens
© Vincent Mepschen (9-6-2019)
De Jonge Hendrik, Den Andel, Vincent Mepschen (9-6-2019) | Database Nederlandse molens
© Vincent Mepschen (9-6-2019)
De Jonge Hendrik, Den Andel, Vincent Mepschen (9-6-2019) | Database Nederlandse molens
© Vincent Mepschen (9-6-2019)
De Jonge Hendrik, Den Andel, Vincent Mepschen (9-6-2019) | Database Nederlandse molens
© Vincent Mepschen (9-6-2019)
De Jonge Hendrik, Den Andel, Vincent Mepschen (9-6-2019) | Database Nederlandse molens
© Vincent Mepschen (9-6-2019)
De Jonge Hendrik, Den Andel, Vincent Mepschen (9-6-2019) | Database Nederlandse molens
© Vincent Mepschen (9-6-2019)
De Jonge Hendrik, Den Andel, Vincent Mepschen (9-6-2019) | Database Nederlandse molens
© Vincent Mepschen (9-6-2019)
De Jonge Hendrik, Den Andel, Vincent Mepschen (9-6-2019) | Database Nederlandse molens
© Vincent Mepschen (9-6-2019)
De Jonge Hendrik, Den Andel, Vincent Mepschen (9-6-2019) | Database Nederlandse molens
© Vincent Mepschen (9-6-2019)
 

Draag zelf bij

    Tekst  
Stuur ons uw teksten over deze molen
  |   Stuur ons uw teksten over de motor in deze molen (indien van toepassing)
Vanwege migratie van de server is het even niet mogelijk om teksten in te sturen.
   
    Foto's  
Stuur uw foto's van deze molen (ook eventuele motor)
Vanwege migratie van de server is het even niet mogelijk om foto's in te sturen.