- bouwjaar
-
circa herbouwd
- verdwenen
- voorganger
- molenaars
- geschiedenis
-
De voorganger van deze molen verbrandde op 12 januari 1775.
Na de herbouw in 1775 verkocht Cornelis Havershoek op 22 juli 1777 de molen "De Bul" en 3 huizen aan Nicolaas Riemersma, colonel en capiteijn-ter-zee.Nicolaas Riemersma, afkomstig uit Rotterdam, was al in 1764 poorter van Leiden geworden. Zijn oom Gerard Riemersma en Jacob Jan de Meij, regerend schepen, stonden borg voor hem.
In 1794 ging hij failliet en in 1803 werd de molen en twee huizen verkocht aan de koopman Willem van Lelijveld. Willem van Lelijveld was geboren in Leiden in 1776. Getuigen bij zijn doop waren Paulus Lelijveld van Cingelshouck en Cornelia de Sterke.
Hij trouwde in 1796 in Utrecht met Arnoldina Johanna Theodora van Lelijveld van Cingelshouck, de dochter van zijn doopgetuigen. Arnoldina overleed in 1810 in het huis naast de molen. In 1816 hertrouwde Willem van Lelijveld met de weduwe Johanna Jacoba Buijn. Haar echtgenoot, Jacob Titsingh, was in 1812 in Suriname overleden. Hun dochter, Johanna Jacoba Titsingh, geboren in 1797 in Amsterdam, woonde bij haar in. Willem van Lelijveld, runmolenaar, overleed op 47 jarige leeftijd in 1823 in Leiden. Johanna Jacoba Titsingh trouwde in 1829 in Leiden met de runmolenaar Albertus Kleijnenbergh. Gerrit van der Straaten, 51 jaar, geboren in Hazerswoude, molenaarsknecht, en zijn vrouw Antje Ket, 48 jaar, geboren op de Kaag, woonde naast hen.
In de Leydse Courant van 4 augustus 1830 bericht Albertus Kleynenbergh "dat hij zijn Run- en Verw-molen, staande te Leyden, Wijk V, no 144, insgelijks tot een Trasmolen heeft ingerigt; verzoekende ieders gunst, en beloovende een accurate en civiele behandeling"
Op 29 maart 1841 werd de molen te koop aangeboden in de Leydse Courant: "PUBLIEKE VERKOOPING, op Zaturdag den 17den April 1841 des avonds ten 6 uren, in het Heeren-Logement aan den Burg binnen Leiden, van de navolgende ONROERENDE GOEDEREN, als: binnen Leiden: No. 1. Eenen zeer hechten, sedert onheugelijke Jaren bestaan hebbenden, nader nieuw opgebouwden en in goeden, staat onderhouden RUN-, VERWHOUT-, SCHULPZAND- en TRASMOLEN, genaamd: DE BUL, met een Meesterknechts-Woning, Schuur, verdere getimmerten en Erf; staande en gelegen op de Vestwal, tusschen de Morsch- en Rhijnsburgsche Poorten, Wijk V. No. 143; voorts een zeer groot PAKHUIS, staande en gelegen op de Binnenvestgracht, tegenover de voorzeide Molen, Wijk V. N. 144"
Catharina, de zuster van Albertus Kleijnenberg, trouwde op 21 juli 1825 met de boekhandelaar Willem Hendrik Hazenberg. Hij was een weduwnaar. Zijn zoon Abraham Lodewijk Frans Hazenberg (uit zijn eerste huwelijk), tras- en verf-houtmolenaar werd de nieuwe eigenaar. Hij trouwde in 1842 met Wilhelmina Jacoba Godefroij. Hij werkte nog steeds samen met de molenaarsknecht Gerrit van der Straaten.
In de Leydse courant van 4 april 1842 biedt A.L.F. Hazenberg, aan de Molen de Bul, Binnevestgracht, Wijk V, nr 144 het volgende aan: "Campetie hout, St Martens hout, CuraƧao geelhout, run; fernambucq, sumacq, mul, zwavel, aluin en andere verwstoffen, alsmede puike tras, bik, schulpzand en stuifkalk".
Het gezin Hazenberg verhuisde naar Utrecht, waar Abraham directeur van de gasfabriek werd. Het echtpaar emigreerde in 1863 naar Oost Indiƫ. De volgende eigenaar was Arnoldus Arts. Hij was geboren in Beek (Limburg) in 1806 en trouwde in Utrecht in 1832 met Maria Greve, waarna hij werkte als korenmolenaarsknecht in Weesp. Maria Greve overleed in 1841 en Arnoldus verhuisde naar Leiden. Hij hertrouwde in 1843 met Wilhelmina Elisabetha van Heugten.
In 1851 biedt hij de molen te koop aan in een advertentie in de Opregte Haarlemsche Courant van 16 juli: "Uit de hand te koop, door kwitering: een steenen Wind-Koren-Molen, gelegen te Leyden. Adres bij den Eigenaar, Arnoldus Arts, aldaar".
Dit leidt tot niets en de gemeente Leiden plaatst in 1856 een advertentie in de Leydse Courant van 20 juni: "Verzoek van Arnoldus Arts, Koren-, Mout- en Pelmolenaar, op den molen de Bul, mede staande en gelegen op de Vestwal bij de Morschpoort, Wijk V, no 143, om op gezegden molen ook een Meelfabriek in te rigten".
Later dat jaar verschijnt een tweede advertentie van de gemeente Leiden in de Leydse Courant van 31 december: "Request van A. Arts, koornmolenaar op den molen de Bul op stads vestwal bij de Morschpoort, houdende het verzoek om den tegenwoordige paardenstal, tegen dien molen gelegen, te vergrootten en daartoe de noodige gemeentegrond in gebruik te mogen bekomen".
Arnoldus Arts, korenmolenaar, wonende aan de Vestwal, overleed in 1863 op 56-jarige leeftijd.
In een advertentie in Leydse Courant van 1 juli 1863 verzoekt W.E. van Heugten, weduwe van A. Arts, de gemeente Leiden om het voordurend gebruik der gronden, waarop de molen de Bul is gebouwd en bij dien molen gelegen.
Bron: Leids Gemeentearchief
-
Molen 06721 n De Bul (walmolen) (Leiden)2) Afbeelding coll. DHM, links De Bul en rechts De Eendracht
Molen 06721 n De Bul (walmolen) (Leiden)3) Foto: links De Bul, rechts De Eendracht - bronnen
-
Bron: Jaarboekje Rijnland 1979, blz. 55.
Bron: onderzoek en informatie van Anton Bom, 27-01-2026