Molen Souburgse Molen, Alblasserdam

Alblasserdam, Zuid-Holland
bestaande molen

media-bestand
Molen 02569 Souburgse Molen (Alblasserdam)
Cornelis Dekker (22-12-2020)

korte karakteristiek

naam
Souburgse Molen
modeltype
Ronde molen, grondzeiler
functie
poldermolen
bouwjaar
herbouwd
2019
bedrijfsvaardigheid
Draaivaardig
bestemming
Vh. bemalen van de polder Souburg, thans buiten bedrijf
adres
Kortland 57
2954 LC Alblasserdam
Toon op Google Maps met andere molens in de buurt  
Toon op Google Maps met andere molens in de buurt
Ten Bruggencate-nr.
02569
oude dbnr.
B1362
Meest recente aanpassing
| Bezoekmogelijkheid

locatie

plaats
Alblasserdam
plaatsaanduiding
gemeente
Alblasserdam, Zuid-Holland
kadastrale aanduiding
Gemeente Alblasserdam, sectie D, nr. 507
geo positie
X: 106.169, Y: 430.948
N: 51.86495, O: 4.67826
biotoopwaarde
Groot maar wordt verminderd door beplantingen.
biotooptoelichting

contact en bezoek

bezoek/postadres
Kortland 57
2954 LC Alblasserdam
molenaar
Hans Tuytel / Arie Hoek / Teus Stam
telefoon
e-mail

website
open voor publiek
nee
gericht op scholen
nee
bijzonderheden
Molen heeft geen wiekenkruis meer

constructie

modeltype
Ronde molen, grondzeiler
krachtbron
wind
functie
romp
Ronde stenen molen, cylindrisch tot ca. 0,90 m. boven het maaiveld, daarna sterk conisch gemetseld
kap
Gedekt met dakleer
inrichting

IJzeren scheprad Ø 4,10 m., breed 0,30 m., op gietijzeren wateras in de molen.

versieringen

Eenvoudige baard, donkergroen geverfd, wit afgebiesd, met op twee afzonderlijke houten plaatjes de opschriften 'ANNO' en '1860'.

kenmerken windmolens

plaats bediening
grondzeiler
bediening kruiwerk
buitenkruier
plaats kruiwerk
bovenkruier
kruiwerk
10 stalen rollen in stoelen aan de overring gemonteerd, draaiend op de onderring.
vlucht
18,40 m.
vang
Losse Vlaamse blokvang uit vier stukken; vangblak met haak; vangstok
overbrenging

Bovenwiel 50 kammen;
Bovenschijfloop 23 staven, steek 11,2 cm.
Onderschijfloop 17 staven
Onderwiel 68 kammen, steek 13,8 cm.
Overbrengingsverhouding 1,84 : 1.

hoogte
wiekvorm
Oud-Hollands
Kantel uw mobiel om de tabellen helemaal te zien
wiekenkruis
fabrikant roenummer positie bouw fabricagejaar jaar gestoken positie jaar verdwenen lengte
Straathof 338 binnen 2020 2020 binnen aanw. 18,50
Straathof 339 buiten 2020 2020 buiten aanw. 18,50
Pot 711 binnen 1872 1872? binnen 1997 18,40
Pot ? buiten ? buiten 1997 18,40
wiekverbeteringen

Deze molen heeft nooit een wiekverbetering ondergaan.

bovenas
fabrikant asnummer fabricagejaar jaar gestoken jaar verdwenen lengte
media-bestand
As 107, Penn & Comp, F.J.
Penn & Comp, F.J.
107 1858 1860? aanw. 02,95

geschiedenis

toestand
werkend
bouwjaar
bedrijfsvaardigheid
Draaivaardig
bestemming
Vh. bemalen van de polder Souburg, thans buiten bedrijf
molenmaker
Fa. de Gelder (2013 en 2019/20)
omwentelingen
eigenaar
SIMAV
eigendomsvorm
Stichting
eigendomshistorie

De SIMAV is eigenaar sinds 27-2-2014, daarvoor was dat de gemeente Alblasserdam, daarvoor de familie Van der Lee.

geschiedenis
Deze molen is in 1860 gebouwd ter vervanging van een wipmolen. Die laatste molen dateerde in beginsel tenminste uit 1542. De polder Souburg is tot de dag van vandaag een merkwaardige uitzondering in de Alblasserwaard: vanouds is deze polder namelijk ongereglementeerd geweest. Niet alles over verleden van polder en molen(s) bleef daarom bewaard in de vorm van archiefstukken.

In de jaren '30 van de 20ste eeuw is de molen vermoedelijk buiten bedrijf gekomen na een polderpeilverlaging: als gevolg had het scheprad te weinig tasting meer.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog heeft de molen via een kunstgreep tóch gefunctioneerd: een ijzeren wieltje op de koningspil was gekoppeld aan een as die zo het gemaal naast de molen aan het draaien kon brengen. Om die as naar buiten te kunnen leiden heeft men toen simpelweg een gat in de (dikke) stenen molenmuur gehakt!
De molen bleef op deze manier tot omstreeks 1945 in bedrijf, waarna dit werd overgenomen door een centrifugaalpomp, aangedreven door een elektromotor. Het ijzeren wieltje onderaan de koningspil is nog altijd aanwezig. 

Tegen de romp van de vanaf 1945 stilstaande molen heeft men later een lage woning gebouwd, waarna kruien en draaien niet meer mogelijk was. Zo bleef de molen, compleet met wiekenkruis en binnenwerk, staan. De waterlopen waren evenwel gedicht en volgestort met zand, de voorwaterloop werd zelfs deels verwijderd.

Stilstand leidde onherroepelijk tot verval: in 1997 werden beide roeden gestreken. Op dat moment verkeerde de molen in erg slechte staat en was de woning naast en in de molen verlaten (en ook niet meer bewoonbaar te noemen).

Plannen om deze molen te herstellen waren er wel, maar alles voltrok zich moeizaam vanwege allerlei zaken, zoals het particuliere eigendom van de polder, de inmiddels door bomengroei sterk verslechterde omgeving en plannen van de gemeente Alblasserdam voor woningbouw op betrekkelijk korte afstand van de molen, aan de overzijde van de Alblas.


In oktober 2013 volgde een belangrijke stap in de vorm van een opmerkelijke restauratie: de kap werd van de romp getakeld om op de grond geheel te worden vernieuwd. Intussen bleef de stenen romp zoals die was. Men had kennelijk vastgesteld dat de romp, ondanks de inmiddels zeer slechte staat, voldoende sterk was om de herstelde kap te dragen.
Op 18 oktober 2013 plaatste wethouder Veerman van Alblasserdam de kap op de stenen romp. Daarna gebeurde lange tijd niets.

 

1 juli 2019 startten de restauratiewerkzaamheden officieel: de stenen romp zou eerst recht worden gezet, daarna was de romp zelf aan de beurt om geheel te worden hersteld en vervolgens weer gepleisterd. Dat werk heeft men in het voorjaar van 2020 opgeleverd.
Op 5 mei 2020 werden in alle vroegte de nieuwe roeden gestoken, waarna snel de ophekking volgde. Op 11 mei 2020 draaide de molen voor het eerst in zeer vele jaren weer.

De molen is vooralsnog alleen draaivaardig. Het polderpeil is namelijk dermate gedaald (ruim een meter ten opzichte van het oorspronkelijke peil!) dat bemalen van een polder van slechts 25 ha. uitgesloten moet worden geacht: het scheprad hangt droog. Wél is er de intentie om te zijner tijd tot een maalcircuit te komen.

De Souburgse molen wordt door een groep enthousiaste molenaars bij toerbeurt aan het draaien gebracht.

aanvullingen

toelichting naam

Deze molen wordt vernoemd naar de polder die hij kon bemalen.

afbeelding van onze ondersteuners

foto's

foto's