Molen Sweachmermolen, Langweer

Langweer, Fryslân
bestaande molen

media-bestand
Molen 01452 Sweachmermolen (Langweer)
Theun Vellinga (9-11-2013).

korte karakteristiek

naam
Sweachmermolen
modeltype
Kantige molen, stellingmolen
functie
korenmolen, poldermolen
bouwjaar
bedrijfsvaardigheid
Maalvaardig
bestemming
Bemalen van de Grote polder Langweer, Dijken en Boornzwaag, thans op vrijwillige basis.
adres
Boarnsweachsterdyk 3
8525 EA Langweer
Toon op Google Maps met andere molens in de buurt  
Toon op Google Maps met andere molens in de buurt
Ten Bruggencate-nr.
01452
oude dbnr.
B93
Meest recente aanpassing
| Roede(n)

locatie

plaats
Langweer
plaatsaanduiding
gemeente
De Fryske Marren, Fryslân
kadastrale aanduiding
Gemeente Langweer, sectie A, nr. 3890
geo positie
X: 178.174, Y: 552.626
N: 52.96016, O: 5.73208
biotoopwaarde
Zeer groot. In 2010 is de windvang sterk verbeterd door het kappen van enige bomen op ZW; verdere verbetering van de omgeving is voorzien.
biotooptoelichting

contact en bezoek

bezoek/postadres
Boarnsweachsterdyk 3
8525 EA Langweer
molenaar
Theun Vellinga / Arjan de Lange
telefoon
0321-317465
e-mail

social media
open voor publiek
ja
open op zaterdag
nee
open op zondag
nee
op afspraak
ja
openingstijden
op afspraak
toegangsprijzen
winkelinformatie
meelverkoop
nee
museuminformatie
gericht op scholen
nee
bijzonderheden

constructie

modeltype
Kantige molen, stellingmolen
krachtbron
wind
kenmerken
functie
romp
Houten achtkant, gedekt met riet, op houten onderbouw
kap
Gedekt met riet
inrichting

Stalen vijzel, één koppel maalstenen; kammen-op-stavenluiwerk.
Woning in de molen (te huur als recreatiewoning).

versieringen

Aardige baard, donkergroen geverfd, wit afgebiesd, met enig diep snijwerk en in grote cijfers het jaartal '17' '82'

kenmerken windmolens

plaats bediening
stellingmolen
bediening kruiwerk
buitenkruier
plaats kruiwerk
bovenkruier
kruiwerk
Neutenkruiwerk met 24 neuten; kruilier (met opsteekrad)
vlucht
22,40 m.
vang
Vlaamse vang; vangbalk met duim; vangstok; pal
hoogte
van de stelling: 5,70 m.
wiekvorm
Oud-Hollands
Kantel uw mobiel om de tabellen helemaal te zien
wiekenkruis
fabrikant roenummer positie bouw fabricagejaar jaar gestoken positie jaar verdwenen lengte
Straathof 355 binnen 2021 2022 binnen aanw. 22,40
Straathof 354 buiten 2021 2022 buiten aanw. 22,40
Bremer 67 binnen 1964 1964 binnen 2022 22,40
Bremer 68 buiten 1964 1964 buiten 2022 22,40
wiekverbeteringen

Lang geleden had deze molen zelfzwichting (met Oud-Hollandse voorzomen) op beide roeden. Dit is al heel lang weer vervangen door Oud-Hollands (met zeilen).

bovenas
fabrikant asnummer fabricagejaar jaar gestoken jaar verdwenen lengte
Enthoven & Co, L.I. ? 1896 1896 aanw.

geschiedenis

toestand
werkend
bouwjaar
bedrijfsvaardigheid
Maalvaardig
bestemming
Bemalen van de Grote polder Langweer, Dijken en Boornzwaag, thans op vrijwillige basis.
omwentelingen
eigendomsvorm
Stichting
geschiedenis

De Langweerder- of Sweachmermolen dateert van 1782. Hij werd destijds gebouwd als koren- en poldermolen op initiatief van de toenmalige grietman, jonkheer Frans Julius Johan van Eijsinga.

In 1925 nam een elektrisch gemaal de taak van deze molen over, waardoor hij zijn functie verloor. Door te weinig onderhoud raakte de molen ernstig in verval, maar op initiatief van jonkheer T.A.J. van Eijsinga, nazaat van de bouwheer en (invloedrijk) bestuurslid van o.m. De Hollandsche Molen, werd in 1949 de Stichting tot instandhouding van de Langweerder molen opgericht. Deze stichting bracht de molen weer in een uitstekende staat.

In 1998 werd de molen weer maalvaardig als poldermolen. Door de toepassing van een spoorwiel (vanwege het korenmaalwerk) draait de vijzel hier andersom dan gebruikelijk.

Het korenmaalwerk was tot 2010 nog maar gedeeltelijk aanwezig. In 2010 werd ook dat gecompleteerd door het aanbrengen van een nieuw koppel stenen en sindsdien geldt de molen in dubbel opzicht als maalvaardig. Op 9 oktober is de molen feestelijk in gebruik genomen.
Het is de bedoeling de molen regelmatig te laten draaien. De molenaar wordt daarin bijgestaan door andere vrijwilligers.

Het Wetterskip Fryslân heeft de molen bestemd als reservegemaal bij extreme regenval.
In april 2017 had men de vijzel tijdelijk verwijderd om te worden nagekeken. De vijzel is later, geheel hersteld, weer geplaatst en daarmee was de molen weer geheel draaivaardig.
Het oude gemaal naast de molen is in de zomer van 2018 uitwendig gerestaureerd.

Lange tijd zat er, hoewel de vang Vlaams van constructie is, een stut in het linkervoeghout.
Voor de lange spruit was een oude molenroede gebruikt. Sinds deze laatste vervangen is door een nieuwe bilinga spruit wordt de oude los bij de molen bewaard.
Opmerkelijk is het zeer zwaar uitgevoerde drijfwiel voor het luiwerk; bovendien draait hierop een schijfloop in plaats van een kamwiel.

Eind maart 2022 gingen beide Bremer-roeden eruit na 58 jaar trouwe dienst en werden meteen de nieuwe gestoken.


aanvullingen

unieke eigenschap

De enige molen in Nederland die zowel kan functioneren als koren- en als poldermolen.

Het kammen-op-staven-luiwerk is uitermate zeldzaam, maar niet helemaal uniek: Stellendam (ZH) heeft het ook, al is het daar geheel anders (en vooral veel kleiner) uitgevoerd.

trivia

Het (op zich al opmerkelijke) luiwerk mist het luitouw en wel hierom: het zou anders door de recreatiewoning lopen en dat is ongewenst. Om die reden bevinden zich in de molen ook geen lui-luiken.

afbeelding van onze ondersteuners

foto's

foto's