In december 1833 kocht notaris T.S. van der Leij al 5/16 deel van een Zathe en landen met huizinge en schuur, plaatselijk bekend als Koevorderhuis. (1834 3/16, 1835 1/16 en 1836 3/8 deel) Vanaf 1837 was hij alleen eigenaar van de Koevorderhuispolder met alle daarop bevindende bebouwingen. Daaronder ook een 8 kantige watermolen ten ZO van de boerderij.(Lgw G(2) 74) Molen Polder 200, Langweer/ Langwar | Nederlandse Molendatabase In het noorden van de polder was een veengraverij (op oude kaarten duidelijk herkenbaar) Hier was ook, noordelijk van de boerderij, een hoopsteed (Een droog (hoger) stuk land waar turf in hopen opgeslagen en ook verkocht werd.) (Lgw G(2) 89) Op deze hoopsteed is later de olie-watermolen gebouwd. In 1834 werd de boerderij(het Koevorderhuis) op afbraak verkocht. In 1842/43 werd de nieuwe, nu nog bestaande boerderij gebouwd, op dezelfde plaats. In 1844 koopt Tjalling Siebrandus van der Leij, notaris, wonende te Langweer van de erven van Pier Rimmerts Visser een huis en erf genoemd „oud Koevorderhuis" Huis bestaande uit 2 kamers en 1 achterkamer. Het zogenaamde "kroegje" (Lgw G(2) 75 en 76) Het kroegje stond ten zuiden, naast de boerderij en is niet te verwisselen met de later gebouwde Waterherberg (deze stond zuidelijker, dichter bij de Janesloot) Het kroegje is in 1910 afgebroken en van de materialen,welke vrij kwamen, zijn 2 woningen bijgebouwd (nr 9 en 11) bij de bestaaande woningen (nr. 13 en 15) aan de Weversstreek te Langweer. Dit werden arbeidershuisjes bij de nieuwe oliefabriek aldaar. Tjalling Sijbrandus van der Leij, notaris wonende te Langweer koopt in juli 1846 per openbare verkoop een bij uitstek hechte en zeer uitmuntende Molen, hebbende circa negentien een tweede Nederlandsche el vlugt.....aan de trekvaart, even buiten Sneek......Snk A 80 leermolen...enz.. van Cornelis van der Feer en Hendrik van der Feer. (Als procureur wordt Harmen Hiddinga genoemd) https://www.molendatabase.nl/molens/ten-bruggencate-nr-11140?paging=true T.S. van der Leij koopt de opstal van de molen voor zichzelf voor fl. 2000,-- en het overige van perceel 1 in name van en voor Pieter van der Feer, Corneliszn. Er worden 6 maanden overeengekomen om de molen te verwijderen. (Bron: Extract Procesverbaal finale toewijzing (29 july 1846) Orgineel in mijn bezit.) In het(mij voorliggende) originele Afschrift nr 38 van Gedeputeerde Staten van Friesland van 8 september 1846 waarin vurgunning wordt verleend, staat het volgende. Gezien de request van Tjalling Siebrandus van der Leij, Secretaris der Grietenij Doniawerstal en notaris, wonende te Langweer, houdende verzoek om vergunning , om den door hem aangekochten Leermolen, staande te Sneek en gedreven door de firma van der Veer te verplaatsen en op te rigten bij het Koevorderhuis onder Langweer, om denzelven te bezigen tot het droogmalen van de uitgeveende landen aldaar en vervolgens, nadat die landen tot greidland zullen zijn gemaakt, tot het malen van lijnzaad, enz.. We kunnen er rustig vanuit gaan dat er nooit graan gemalen is in deze molen. En ik denk in zijn voorganger ook niet Het vermoeden zal ontstaan zijn door de pletterij van de zeemleer molen. Mijn pake(grootvader) W.T. van der Leij, kon uit erfstukken van zijn overgrootvader notaris T.S. van der Leij, wel bewijzen dat deze met graan gehandeld heeft, maar malen niet.

Informatie van Eelco van der Leij, 29-05-2026

Naast het herbergje dat goede zaken deed door zijn ligging aan belangrijke vaarwegen, stond ondermeer de poldermolen van Koevorderhuis. 

In 1843 kocht notaris T.S. van der Leij, ondermeer waterschapsbestuurder, de molen en liet er al spoedig een graanpletterij in aanbrengen (*).

In 1851 kreeg molenmaker Joh. A. Bokma uit Workum de opdracht om in de watermolen een oliewerk te monteren, bestaande uit een voor- en een naslag met heien, een pottenblok met stampers, twee vuisters en kantstenen. Ook werden er oliekelders gemetseld, aan beide zijden van de molen verrees een schuur voor de opslag van het te verwerken zaad en de geperste lijnkoeken. Er kwamen twee knechten in de olie-watermolen te werken, die waarschijnlijk woonden in de dubbele woning tussen de herberg en de molen.

De molen had vanaf die tijd twee functie te vervullen: "Buiten zoeven de wieken; af en toe klappert het zeil op het hekwerk van de roeden; binnen is het lawaai van het oliewerk. De molen strooit zijn krachtig klappen van de heien uit over de wijde vlakten. Dof dreunen de stampers. De zware kantstenen zitten elkaar als logge dieren achterna. Soms staan ze bijna even stil, maar met een ruk wentelen ze zich dan weer voorwaarts. Tussen al die geluiden door is het schuimend bruisen van het door de vijzel opgemalen water hoorbaar."

De molen heeft veel werk verricht; niet alleen overdag, maar ook bij nacht werd er olie geslagen en water gemalen.

In 1893 werd een stoomketel met stoommachine aangebracht, afkomstig uit de garenspinnerij van de fam. Wumkes te Joure. Daardoor konden de wieken vervallen.

Toen de stoomketel in 1906 werd afgekeurd, was het met de oliezaken op het Koevorderhuis gedaan. In Langweer werd het bedrijf voortgezet. De molen werd in 1906 gesloopt. Nog vele jaren heeft in Langweer de "Lijnkoekfabriek" werk verschaft aan menig arbeider.

Bron: De unieke molen van het gehucht Koevorderhuis, artikel door G.D. Wijnja in De Utskoat nr. 8, dec. 1977.
-----

(*) In 1832 stond er wel een "watermolen" op sectie G no. 74 ten zuidoosten van "het Koevorter huis" (de later oliemolen stond ten noorden). Die zou door Van der Leij voor 1850 kunnen zijn uitgebreid met een graanpletterij.

Volgens de Leeuwarder Courant van 19 april 1850 vond de aanbesteding plaats van het maken van twee nieuwe schuren "aan den nieuw ingerigt wordenden Oliemolen, staande op het Koevorderhuis". De latere Friese Oliefabrieken N.V. vond zelf dat ze op 2 augustus 1850 was begonnen (artikel Nieuwsblad van Friesland, 30 augustus 1950).

Dick Bunskoeke, 22 nov. 2012.

NB Zie voor de graanpletterij de voorganger. Op de waterstaatskaart van 1873 staat in de polder (55 ha) geen poldermolen vermeld; wel de oliemolen, zodat die toen tevens als poldermolen zal hebben gediend.
Op de kadasterkaart 1811-1832, op de topografische veldminuut van 1855 en op de Eekhof-kaart van ca. 1850 is in de noordoosthoek van de polder een "Veenderij" te zien, met een vaart naar de oliemolen. Vermoedelijk bemaalde de oliemolen dus de vervening, terwijl de oude molen bezuiden het Koevorderhuis de oude polder bemaalde.
Rond 1879 zouden beide molens dan zijn vervangen door de nieuwe vijzelmolen in de noordoosthoek van de polder.
Red.
-----

Volgens mij hebben de oude watermolen en de olie/watermolen er tegelijk gestaan, hetgeen de kaarten van Eekhoff (bijlage) en later bewijzen. De oliemolen was volgens de kaarten ook pas in tweede instantie een watermolen, het wordt zelfs niet eens vermeld.
Dick Bunskoeke, 24 nov. 2012.