bouwjaar
verdwenen
1911 onttakeld 1979 restant gesloopt
geschiedenis

In 1761 bood Groenevelt de molen te koop aan. In de advertentie werd de molen omschreven als een ‘welgelege snuyfmoolen, genaemt het Fortuyn, met sijn welgelege extra fraeije huijs erve, loods, eest, en alle verdere gereetschappen’. De nieuwe eigenaren George Frederik Schever en Hendrik van de Berk betaalden f 2.000 voor de molen. Groenevelt verstrekte hun daartoe een lening tegen 3½ % rente, die zij in tien jaar moesten afbetalen.

In 1761 werd toestemming verleend om aan de Haagweg te Rijswijk snuifmolen het Fortuintje te verhogen.
Waarschijnlijk was dit de latere trasmolen Het Fortuin, die zeker van voor 1832 dateerde.
Eind negentiende eeuw ging de molen over op de productie van tras (gemalen tufsteen).

In 1766 kreeg Hendrik van de Berk toestemming (consent) om een nieuwe molente bouwen langs de Vliet en verkocht zijn deel van Het Fortuijn aan Schever, die daarmee de enige eigenaar werd. De molen was intussen omgebouwd tot een gecombineerde snuif- en trasmolen. Na deze verkoop in 1766 bleef het lange
tijd stil rond Het Fortuijn.

In 1815 werd Jan Dionijs Viruly de eigenaar, maar een koopakte is niet gevonden. In 1831 - het jaar dat Viruly overleed - werd de trasfabrikant Jan Snellen genoemd als eigenaar. Het is waarschijnlijk dat de snuifproductie toen was gestopt.

 

27-07-1815: Rotterdamsche courant
Eene hegte, sterke, welbeklante STEENEN WIND en SNUIF en TRASMOLEN, genaamd HET FORTUIN, waarop sedert vele jaren het Malen en Negotie in Snuif en Tras, gelijk ook de Negotie in Steenkalk, met extra goed succes is gedaan en nog wordt gecontinueerd, met de MOLENAARSWONING en een HEEREN-HUIZINGE, SCHUREN, LOOTSEN en ERF daar annex, alle door de laatste Eigenaar uit de grond opgebouwd en aangelegd, meteen kapitale TUIN daar nevens; zijnde de voorschreve Heeren-Huizinge voorzien van diverse Boven- en Benedenkamers, die alle een aangenaam uitzigt hebben op de daar langs loopende Delftsche Trekvaart, en de Landen daar agter en overgelegen; voorts Keuken, Zolder, en hetgeen verder tot eene aangename en gemakkelijke Woning wordt vereischt, alles staande en gelegen aan de Delftsche Trekweg voornoemd, en den Ambacht van Rijswijk; zullende onder de Koop mede begrepen zijn alle de losse GEREEDSCHAPPEN en een OVERDEKTE SCHUIT of PRAAM, en kunnende dadelijk worden aanvaard —

18-06-1832: Dagblad van 's Gravenhage
Een hechte, sterke en welbeklante Steenen Wind-, Snuif- en Trasmolen, genaamd Het Fortuin, met weldoortimmerde Heerenhuizing, voorzien van onderscheidene kamers, alle een zeer aangenaam uitzigt hebbende op- en langs den Delftschen Trekvaart en de daar over en achter gelegen Landen, staande en gelegen aan de Delftschen Trekweg, in de gemeente Rijswijk, wijk C no 5

 

30-06-1832: Rotterdamsche courant

Men is van meening, ten overstaan van GERARDUS VAN DER HAAK, Openbaar Notaris, residerende in 's Gravenhage, in den Nieuwen Doelen aldaar, op Maandag den 23 Julij 1832, des namiddags ten 5 ure, te veilen en op Maandag den 3osten daaraan volgende, des avonds ten 7 ure, te verkoopen:

 N.° 1. Een hechten, sterken en wel beklanten STEENEN WIND SNUIF- en TRASMOLEN, genaamd HET FORTUIN, met wel doortimmerde. HEERENHUIZING, voorzien van onderscheiden Kamers, alle een zeer aangenaam Uitzigt hebbende op en langs de Delftsche Trekvaart in de daarover en achter gelegen Landen, goede Keuken, Kelder en Zolder, voorts Steenen LOODS, TURFSCHUUR, PAARDENSTALLING en verdere GETIMMERTEN, mitsgaders kapitalen TUIN, beplant met een aantal Vruchtboomen, staande en gelegen aan den Delftschen Trekweg, in de gemeente Rijswijk, wijk C, n.° 3. Aangeslagen in de Directe Belastingen over de eerste negen maanden van het jaar 1832 met/*24, 20.

 N.° 2. Een hechten, sterken en wel beklanten STEENEN WIND SNUIF- en TRASMOLEN, genaamd DE HOOP, met HUIZING van zes Vertrekken en TUIN, staande en gelegen nevens het Perceel n." 1, wijk C, n.° 2. Aangeslagen als voren met ƒ 16, 10 en belast met eene Erfpacht, groot f 12 's jaars. De gemelde Percelen, die bij de gunning eerst ieder afzonderlijk en vervolgens te zamen ten verkoop zullen worden aangeboden, moeten worden aanvaard met 1 October 1832, uitgezonderd de Heerenhuizing van het eerste Perceel, waarvan de bewoning aan den Verkooper blijft tot 1 November 1832; terwijl dezelve kunnen worden bezigtigd driemaal per week, op Maandag, Woensdag en Vrijdag, des voormiddags van 10 tot 2 ure, op Biljetten, af te geven door voorn. Notaris, ten wiens Kantore, in de Eerste Wagenstraat, nadere onderrigtingen te bekomen zijn en de Bewijzen van Eigendom en Voorwaarden der Verkooping acht dagen vóór de veiling ter lezing zullen liggen.

 


Vanaf 1846 was de familie Tortike lange tijd eigenaar van de trasmolen. Toen aan het eind van de negentiende eeuw definitief bekend werd dat de Vliet zou worden verbreed, werd Het Fortuijn verkocht aan de firma J.H. de Swart. Terwijl alle andere windmolens langs de Vliet werden afgebroken, of reeds waren verdwenen, werd Het Fortuijn enkele meters naar achteren verplaatst en weer opgebouwd.
De Swart kreeg in 1894 toestemming om zijn trasmolen te verbouwen tot ‘eene inrichting tot wind-houtzaagmolen’. De zaagmolen begon zijn nieuwe bestaan onder de naam Clarissa Maria. Ter gelegenheid van deze verplaatsing en verbouwing werd een gedenksteen geplaatst door de nieuwe eigenaar. Deze wordt in het Rijswijks museum tentoongesteld. 



22-05-1881: De Maasbode
In de nabijheid van Pasgeld bij Delft is uit de trekvaart opgehaald het lijk van den gewezen boekhouder van den snuifmolen onder Rijswijk, die door slecht gezicht in het water schijnt geraakt.

In 1892-1894 werd het vaarwater De Vliet verbreed en werd de molen verplaatst en omgebouwd tot houtzaagmolen.
Sindsdien heette hij Clarissa Maria, maar stond meer bekend als molen van Visbach, naar de naam van de eigenaar vanaf 1902.

In 1911 werd de molen onttakeld en werd er een verbrandingsmotor bijgeplaatst.

 
Tot 1935 stonden er nog kalk- ovens, behorende tot de trasmolen, bij de zaagmolen.

 
In 1965 werd de houtzagerij gesloten.

 
Het restant werd in maart 1979 gesloopt vanwege de aanleg van de Zoomseweg.

Onderdelen van de machines, waaronder de gasmotor, werden overgedragen aan de Vereniging De Zaansche Molen om te gebruiken bij de restauratie van zaagmolen Weltevreden even ten oosten van de dorpskern van Krimpen aan de IJssel. Helaas brandde deze molen op 8 december 2008 af, toen zijn de onderdelen weggeschonken.

De IJsselsteentjes van de Clarissa Maria zijn gebruikt voor de restauratie van korenmolen De Regt in Nieuw Lekkerland. 
Bron:  Feel Good Radio Rijswijk , 24 okt. 2015.

bronnen

Bronnen: Hist. Ver. Rijswijk,  Jaarboek 2015, De Volmolens van Delft

                  ISSN 1382-6700, Oplage: 600

nog waarneembaar

De zaagmolen begon zijn nieuwe bestaan onder de naam Clarissa Maria. Ter gelegenheid van deze verplaatsing en verbouwing werd een gedenksteen geplaatst door de nieuwe eigenaar. Deze wordt in het Rijswijks museum tentoongesteld.