Te hoge bomen…

In 1856 wordt de ‘belasting op het gemaal’  afgeschaft. Die maatregel is een stimulans voor molenaars, die in groten getale besluiten molens voor het malen van graan te gaan bouwen. Zo ook in Wilp waar (aan de huidige Rijksstraatweg 63) in opdracht van Roelof Gerritsen en diens vrouw Christina in 1858 stellingmolen ‘Weltevreden’ verrijst.

Roelof Gerritsen is geboren in 1780 in Warnsveld. Hij heeft voordat ze naar de Rijksstraatweg verhuizen jaren aan de Marsstraat gewoond op boerderij De Mars. Na de dood van Gerritsen wordt deze ‘.. welbeklante Wind, Koren- en Pelmolen met nabijstaand, mede nieuwgebouwd woonhuis, waarin bakkerij met erven, tuin en weiland..’ in 1869 geveild. De heer Siebelink zet het bedrijf voort en hij mag zich dertig jaar molenaar noemen.

Molenaarsfamilie Jansen

Op 3 mei 1899 komt ‘Weltevreden’ in handen van de Hendrik Jansen (geb. 1838). In het betreffende bewijs van eigendom staat: Hendrik Jansen wordt eigenaar van de korenmolen 'Weltevreden' met woonhuis, bakkerij, arbeiderswoningen, tuinen, bouwland en boomgaard gelegen aan de Rijksstraatweg 61 te Wilp. Dit in aanwezigheid van Roelof Gerritsen, landbouwer te Wilp en Karel Willem van de Water, gehuwd met Johanna Wilhemina Gerritsen. De eigendomsoverdracht vind plaats bij Café Dieperink. Hendrik Jansen heeft de molen tijdens de veiling in Wilp gekocht voor zijn zoon, molenaar/bakker Wilhelmus Gozinus Jansen, afkomstig uit Brummen. Gozinus wordt in 1910 rechtmatig eigenaar van de molen. Vader Hendrik heeft in die tijd zelf een molen in Voorstonden, die later door een broer van Gozinus wordt overgenomen. Ook zijn andere broers worden Molenaar; zij strijken neer in Vierakker, Steenderen en Baak. Gozinus Jansen trouwt met Johanne Nuesink en ze krijgen samen vier zonen. Jansen laat in 1928 de wieken en de bovenste kap van de molen (stelling) verwijderden. Het gezegde dat hoge bomen veel wind vangen, ligt hieraan letterlijk ten grondslag. Want de gestaag groeiende eiken aan de Rijksstraatweg, nemen bij de molen die wind letterlijk uit de zeilen. Om weggevallen wind te compenseren, worden de molenstenen vanaf dat moment aangedreven door een petroleummotor. Tijdens de oorlogsjaren komen de Duitsers regelmatig naar de molen om te controleren of er illegaal olie wordt geperst. De olie wordt in die tijd gebruikt voor het maken van zeep voor onder andere kapper Hagendoorn. In de hongerwinter komen er dagelijks mensen uit het Westen naar de molen. Ze komen op de fiets of met de kinderwagen om meel en graan te kopen of te ruilen. Aan het eind van de oorlog maakt de familie Jansen nog enkele bange uren mee: de molen wordt beschoten door Engelse bommenjagers in de veronderstelling dat de molen dient als uitkijkpost voor de Duitsers.

Molenaarsknecht Co Lagerweij (de vader van Jacques Lagerweij) werkt als molenaarsknecht op molen Weltevreden. Hij haalt het graan op bij de graanpakhuizen van de firma Capelle op de IJsselkade aan de Pothoofd in Deventer en bij de firma Wormgoor op het Hoornwerk in Zutphen. Ook de boeren brengen hun graan naar de molen wanneer ze geoogst en gedorst hebben. Boven op de tweede verdieping van de molen onder de rieten kap is daarvoor een graanopslag. Op het voor de boer gewenste tijdstip wordt het graan gemalen en als rogge-, tarwe-, gerst- of havermeel verwerkt. De boeren halen vervolgens het in zakken verpakte meel zelf op of Co brengt het rond in zijn vrachtwagen. In de molen staat ook een menginstallatie, waarin het meel wordt samengevoegd met diverse andere bestanddelen en verwerkt tot mengvoeder voor kippen, varkens en koeien. Naast de molen staat in die tijd een houten gebouwtje: het kantoor met magazijn. Vanuit dat magazijn verkoopt de molenaar producten zoals uierzalf, likstenen voor de koeien en bestrijdingsmiddelen. Regelmatig moeten de molenaar en zijn knecht de molensteen billen: met een hamertje de gleuven in de steen weer scherp maken. In de jaren vijftig komt hier een einde aan, omdat de molenstenen worden vervangen door een hamermolen, die aangedreven wordt door een elektromotor. De molen en de bakkerij worden nadien gerund door twee van Jansen’s zoons, Willem Johan (Jo) en Hendrik Wilhelm (Henk) die met hun beide families in het woongedeelte van de bakkerij wonen. Henk trouwt met Christina Hendrika (Tine) Schepeboer uit de Posterenk en runnen samen de molen. Ze krijgen twee zonen Wim en Henk junior. Jo trouwt met Leen Kers. Jo is verantwoordelijk voor de bakkerij en Leen verkoopt de zelfgebakken koek, koekjes en het brood in de winkel. Wim en Henk junior helpen hun oom Jo op zaterdag met het rondbrengen van het brood. In die tijd zijn er drie bakkers in Wilp en een bakker (de Haan) in Posterenk. De jongens volgen hun vader niet op. Wim wordt onderwijzer en maakt furore als kunstenaar. Henk junior heeft werktuigbouwkunde gestudeerd en gaat als ingenieur aan de slag. Henk Jansen blijft molenaar tot hij in 1968, op 68-jarige leeftijd, de molen verkoopt aan zijn knecht Wolter Rattink.

Henk laat voor zichzelf aan de Rijksstraatweg 65 een bungalow bouwen. Wolter laat een jaar later de stelling en alles wat zich daarboven bevindt afbreken, maar maalt nog wel door. Ook de molenaarswoning met bakkerij wordt afgebroken. Hij laat een nieuw huis bouwen en het onderstel van de oude molen wordt opslag voor graan en veevoeder. Omstreeks 1975 verkoopt Wolter zijn eigendom en vertrekt naar Duitsland, waar zijn vrouw vandaan komt. In de jaren tachtig valt het doek voor de molen die sindsdien steeds verder in verval raakt.

De heer B.G. Dumay wordt de nieuwe eigenaar van de molen en het woonhuis en vestigt er zijn bedrijf Colour Sound, een bedrijf dat licht- en geluidsapparatuur verhuurt en verkoopt. Rond de eeuwwisseling wordt ‘Weltevreden’ door de heer Dumay verkocht aan de woningbouwvereniging die er appartementen in aan wil gaan brengen. Het blijft echter bij plannen…

Bronnen:

Wilp, het dorp en de Wilpse Klei in het verleden;

Oudheidkundige Kring Voorst 1999 en Erik Jan Jansen via Molendatabase Verdwenen Molens

Informatie van Ruud Vos

-----

Stellingmolen “Weltevreden” aan de Rijksstraatweg 61 te Wilp gemeente Voorst (Gld) was tot 1968 in het bezit van Molenaar H.J. Jansen. Bij de molen stond een dubbel woonhuis, het muldershuis Rijksstraatweg 65 en op Rijksstraatweg 63, waar tot 1965 Jo Jansen een broer van de molenaar een bakkerij had gevestigd. 

-----

Op 1 september 1968 werd het molenaarsbedrijf verkocht aan Wolter Rattink, molenaarszoon uit Marle gemeente Hellendoorn. Van af de dertiger jaren had Jansen de stelling, de kap met wieken en het binnenwerk van de molen verwijderd. Wat overgenomen werd was een molenstomp met riet bedekt die zo lek was als een vergiet. Rattink heeft direct na de overname het met riet bedekte bovenste deel van de molen gesloopt en dit 5 meter hoog door een stenen muur laten vervangen. In de molen werden grondstoffensilo’s ingericht met elevator en een weegbunker, een maal / menglijn met opzak-installatie. In 1974 werd achter de molen een bulkstation gebouwd. Op de plaats van de vroegere molenaarswoning en bakkerij verrees een opslagloods met kantoor- en woonruimte. Rattink huwde in 1972 met een molenaarsdochter uit Erle in Duitsland en nam ook dit molenaarsbedrijf over. 

Door de snelle veranderingen op de markt werden beide molenaarsbedrijven in het begin van de tachtiger jaren afgestoten. 

Informatie: Wolter Rattink, 23 maart 2020

-----
Deze molen was van mijn grootvader. Als klein jochie heb ik er veel tijd doorgebracht. Ik lees dat de molen sinds 1925 stil ligt, maar dat klopt niet. De molen is tot zeker in de jaren '80 in bedrijf geweest als korenmolen. De kap was er wel af, maar er werd gemalen op elektra meen ik. Mijn grootvader heeft de molen overgedaan aan zijn knecht. Die heeft nog enige jaren als molenaar gewerkt.
Bij de molen hoorde ook een bakkerij, die werd gerund door een broer van mijn grootvader. De beide families woonden in het woongedeelte van de bakkerij. Eind jaren '60 is de bakkerij gesloopt en heeft mijn grootvader een bungalow gebouwd op nummer 65.
In de familie waren meerdere molens, die in Vierakker en Baak, beiden in de buurt van Zutphen, waren ook tot voor kort nog in de (verre) familie. Bij al die molens was ook een bakkerij. Volgens overlevering zat een van mijn voorvaders in de buurt van Empe op een watermolen. Hij kreeg meerdere zoons die allemaal op hun beurt weer molenaar zijn geworden op de molens in Wilp, Vierakker en Baak.

Informatie van Erik Jan Jansen, 23-10-2013