bouwjaar
herbouwd
verdwenen
1921 gedeeltelijk gesloopt, 1924 gesloopt
molenaars
geschiedenis

De polder Bolgerijen, onder Vianen en Everdingen werd bemalen door de 'Achtkante- of Nieuwe Molen' en een wipmolen de 'Oude- of Kleine Molen'.

Beide molens waren schepradmolens, die op een afstand van 140 meter van elkaar stonden. Dit bleef zo tot in 1921 een motorgemaal in de romp van de gedeeltelijk gesloopte achtkante molen werd geplaatst.
Tegelijkertijd werd de wipmolen geheel gesloopt.

De molens sloegen uit op de Zederik, dat later Het Zederikkanaal heette, en nog later het Merwedekanaal ging heten.

Gemaal aan de Merwedekade 16, hoek Achterkade te Vianen, voor de polder Bolgerijen

De polder Bolgerijen werd door twee aan de Zederik staande windschepradmolens bemalen; de achtkante, Nieuwe- of Grote molen stond aan het westelijk uiteinde van de Nederboeicopse of Achterkade en de Oude of Kleine molen lag iets meer naar het noordoosten.

In 1910 vond iets merkwaardigs plaats: op voorstel van polderopzichter Klaas Bronkhorst werd de (door hem te zwaar bevonden) Prins van Oranje-binnenroede gestreken en vervangen door een houten(!) roede. Die laatste lag vermoedelijk nog op voorraad in de plaatselijke roedenloods. Zo eindigde de achtkante molen van Bolgerijen met een houten binnenroede. 
Voornaamste argument van Bronkhorst was het veelvuldige breken van de rollen als gevolg van het zware wiekenkruis. (Dankzij de rapporten van deze opzichter weten wij ook het aantal houten rollen van het kruiwerk: dat waren er 40). 

 

Op een openbare verkoping die gehouden werd op14 december1920 brachten de afbraak en roeden van de achtkante molen  f 2064,40 op. Blijkens een molenmakers-rekening heeft men het riet in november afgenomen. 

Tijdens de vergadering  van 12 april 1900 werd op eigen verzoek ontslag verleend aan molenaar Teunis Hol, deze werd per 1 juni opgevolgd door molenaar Pieter van Dijk die van de Kleine molen kwam.

In een niet gedateerd: Pieter van Dijk werd eerder molenaar van de achtkante molen genoemd, later wordt er een verzoek ingediend om zijn functie om te zetten tot machinist van het nieuw gebouwde gemaal in de afgeknotte achtkante molen. Pieter van Dijk was ook molenaar op de Kleine Molen

In 1918 heeft de gemeente Vianen na enkele malen uitstel verleend te hebben voor het bewonen van de molen, definitief afgekeurd, de polder bouwt vervolgens nabij de molen een huis voor de molenaar


In 1921 werd de Grote molen omgebouwd tot een motorcentrifugaalpompgemaal en de Kleine molen werd later in 1924  gesloopt. Het motorgemaal bestond uit een Ruston-Proctor-ruwoliemotor van 42 PK, direct drijvend een centrifugaalpomp met tweezijdige instroming. Deze is inmiddels vervangen door een elektromotor.

Een gedeelte van de molen is opgenomen in het gebouw, dat, opgetrokken uit rode baksteen, achthoekig van vorm is, met strokendeuren en zestienruits vensters. Het geknikte dak wordt gedekt met rechthoekige en ronde gebakken schaliƫn. Op de top staat een terra-cotta piron (Teixeira IV(III), 741).

bronnen

Bron: oa Jan de Witte, 27-08-2026

nog waarneembaar

Woonhuis in molenrestant.