Nederlandse Molendatabase  
Kortenhoef, Noord-Holland
Database nr. 676
Inventaris nr. NH172
Naam GabriŽl / Voorste Molen
Bouwjaar 1635
Type Grondzeiler
Kenmerken Achtkante Binnenkruier
Functie Poldermolen
Ligging Zuwe 14
1241 NC Kortenhoef
Rijksdriehoek X: 132476 Y: 472107
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Wijdemeren
Kadaster Gemeente Kortenhoef, sectie C, nr. 1169
Monumentennummer 17405
Landsch. waarde Groot maar wordt verminderd door beplantingen
Eigenaar Stichting Molen GabriŽl
Bedrijfsvaardigheid Draaivaardig
Bestemming Vh. bemalen van de polder Kortenhoef, thans buiten bedrijf
Molenaar J. Vluggen
Bezoekmogelijkheid Niet te bezichtigen

© Foto: Piet Glasbergen (12-6-2012).   
Constructie
Romp Eiken achtkant, gedekt met riet, op lage voet. De onderste ca. 2 meter gedekt met geteerde gepotdekselde planken.
Kap Gedekt met riet
Vlucht 25,76 m.
Wiekenvorm Oud-Hollands
Wiekverbeteringen Deze molen heeft nooit een wiekverbetering ondergaan.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Pot?binnen?1969?199025.50 m.
klik voor meer info Pot?buiten?1969?aanw.25.50 m.
klik voor meer info Buurma?binnen19911992aanw.25.76 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info De Prins van Oranje???aanw.-
Kruiwerk 60 iepenhouten rollen met keerschijven; binnenkruirad
Vang Losse Vlaamse blokvang (voorheen met stut) uit vijf stukken; vangbalk met haak; vangstok; pal
Inrichting Gaandewerk, op bovenwiel na, geheel uitgebroken. Vh. ijzeren scheprad ō 6,00 m.; breedte 0,80 m.
Woning in de molen
Overbrengingen Bovenwiel 60 kammen, steek 14,5 cm.
Rest gaandewerk niet meer aanwezig.
Molenmaker Peter Corneliszn. Plemper, Naarden (1635)
Versiering
Eenvoudige baard, donkergroen geverfd, geel afgebiesd, zonder opschrift
Verwijzingen
Ten-Bruggencatenr. 00005
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Voorganger Dorsseveensche molen, Kortenhoef
Geschiedenis
Volgens een uit 1635 daterend bouwbestek, is deze molen op 9 maart 1635 aanbesteed en moest oplevering reeds op 24 juni 1635 volgen. Opmerkelijk is dat vermeld wordt dat het bestek van de onlangs gebouwde Schermer molens moet worden aangehouden, doch dat de houtzwaarten 1 duim per voet zwaarder moesten worden, dus 12/11 maal zo zwaar. Peter Corneliszn. Plemper, meester-molenmaker te Naarden, bouwde de molen voor É 4220,-.
Op grond van enige constructiedelen in de kap moet worden geconstateerd dat deze molen ooit buitenkruier is geweest.

Deze molen bemaalde gedurende enige eeuwen de 1517 ha. grote polder Kortenhoef met nog twee andere molens (resp. de Middelste en Achterse Molen geheten) via een voorboezem op de Vecht. Toen deze boezem opgenomen werd in het huidige Hilversums Kanaal, moest de windbemaling vervangen worden door een direct op de Vecht uitslaand gemaal.

De Voorste Molen is als enige van het drietal overgebleven: in 1891 brandde de toen al buiten gebruik geraakte Achterste Molen af; in 1942 overkwam ditzelfde de Middelste Molen.

De in 1933 stilgezette en inmiddels in verval geraakte Voorste Molen werd in 1957 door de polder overgedragen aan de Stichting Molen GabriŽl. Deze liet kort daarop de molen uitwendig restaureren. Inmiddels waren scheprad en gaandewerk al verwijderd en ook de waterlopen gedempt.

De molen is al jaren in gebruik als woning en wordt geregeld in werking gesteld.

In 1969 kreeg de molen twee roeden van De Oude Molen uit Kruiningen (die voor die molen niet origineel waren gemaakt en veel te zwaar waren). Voor de 'GabriŽl' moesten ze weer stevig worden verlengd.
Bij de zeer zware storm van 25 januari 1990 brak de binnenroede op het verlengstuk af; enige tijd later is het restant† gestreken; twee jaar later werd een nieuwe gelaste roede gestoken.
Opmerkelijk is, dat deze molen tot ver in de 20ste eeuw een grenenhouten roede (van uitstekende kwaliteit) had.
Aanvullingen
Over de naam:
Deze molen is vernoemd naar de kunstenaar Paul Joseph Constantin GabriŽl (1828-1903), die van deze en veel andere molens schilderijen maakte. Zijn beroemde schilderij "In de maand julij", waarop een binnenkruier staat afgebeeld, is echter niet van deze molen.
De aanduiding 'Voorste Molen' is feitelijk veel juister: het was ooit de voorste van drie molens.†
Overige wetenswaardigheden:
Archiefonderzoek uit 2013 wees uit dat de 'ingepakte' bovenas gegoten is bij "De Prins van Oranje" te Den Haag. Helaas nummer en gietjaar niet met zekerheid vast te stellen, want ook de twee andere molen van deze polder kregen in dezelfde tijd een as van dat fabrikaat.

© Foto: Donald Vandenbulcke (11-7-2011).

© Foto: Annelies Windhorst (13-7-2003)

© Foto: Rob Pols (2-1-2009).

© Foto: Marcel Stroo (5-8-2007).

© Foto: Piet Glasbergen (12-6-2012).

© Geen ideale biotoop voor een grondzeiler!
Foto: Piet Glasbergen (12-6-2012).
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: maandag 2 december 2013 | Bovenas

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen GabriŽl / Voorste Molen, Kortenhoef home vorige pagina