Nederlandse Molendatabase
Kortenhoef, Noord-Holland

Gabriël / Voorste Molen

676
Gabriël / Voorste Molen
1635
Grondzeiler
Achtkante Binnenkruier
Poldermolen
Zuwe 14
1241 NC Kortenhoef
X: 132476 Y: 472107
N 52.236565 O 5.057467
toon op Google Maps
toon in Google Streetview
Wijdemeren
Gemeente Kortenhoef, sectie C, nr. 1169
Stichting Molen Gabriël
Draaivaardig
Vh. bemalen van de polder Kortenhoef, thans buiten bedrijf
J. Vluggen
Niet te bezichtigen
Groot maar wordt verminderd door beplantingen
NH172
00005
17405

Molenmakersbedrijf Molema, Heiligerlee

Gabriël / Voorste Molen

Constructie

Constructie

Eiken achtkant, gedekt met riet, op lage voet. De onderste ca. 2 meter gedekt met geteerde gepotdekselde planken.
Gedekt met riet
25,76 m.
Oud-Hollands
Deze molen heeft nooit een wiekverbetering ondergaan.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Pos. bouw Jaar Steek Positie Verdw. Lengte
klik voor meer info Buurma ? binnen 1991 1992 binnen aanw. 25.76
klik voor meer info Pot ? binnen ? 1969? binnen 1990 25.50
klik voor meer info Pot ? buiten ? 1969? buiten aanw. 25.50
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info De Prins van Oranje ? ? ? aanw.
60 iepenhouten rollen met keerschijven; binnenkruirad
Losse Vlaamse blokvang (voorheen met stut) uit vijf stukken; vangbalk met haak; vangstok; pal
Gaandewerk, op bovenwiel na, geheel uitgebroken. Vh. ijzeren scheprad Ø 6,00 m.; breedte 0,80 m.
Woning in de molen
Bovenwiel 60 kammen, steek 14,5 cm.
Rest gaandewerk niet meer aanwezig.
Peter Corneliszn. Plemper, Naarden (1635)

Gabriël / Voorste Molen

Versiering

Eenvoudige baard, donkergroen geverfd, geel afgebiesd, zonder opschrift

Gabriël / Voorste Molen

Verwijzingen

Gabriël / Voorste Molen

Geschiedenis

Geschiedenis

Volgens een uit 1635 daterend bouwbestek, is deze molen op 9 maart 1635 aanbesteed en moest oplevering reeds op 24 juni 1635 volgen. Opmerkelijk is dat vermeld wordt dat het bestek van de onlangs gebouwde Schermer molens moet worden aangehouden, doch dat de houtzwaarten 1 duim per voet zwaarder moesten worden, dus 12/11 maal zo zwaar. Peter Corneliszn. Plemper, meester-molenmaker te Naarden, bouwde de molen voor ƒ 4220,-.
Op grond van enige constructiedelen in de kap moet worden geconstateerd dat deze molen ooit buitenkruier is geweest.

Deze molen bemaalde gedurende enige eeuwen de 1517 ha. grote polder Kortenhoef met nog twee andere molens (resp. de Middelste en Achterse Molen geheten) via een voorboezem op de Vecht. Toen deze boezem opgenomen werd in het huidige Hilversums Kanaal, moest de windbemaling vervangen worden door een direct op de Vecht uitslaand gemaal.

De Voorste Molen is als enige van het drietal overgebleven: in 1891 brandde de toen al buiten gebruik geraakte Achterste Molen af; in 1942 overkwam ditzelfde de Middelste Molen.

De in 1933 stilgezette en inmiddels in verval geraakte Voorste Molen werd in 1957 door de polder overgedragen aan de Stichting Molen Gabriël. Deze liet kort daarop de molen uitwendig restaureren. Inmiddels waren scheprad en gaandewerk al verwijderd en ook de waterlopen gedempt.

De molen is al jaren in gebruik als woning en wordt geregeld in werking gesteld.

Opmerkelijk is, dat deze molen tot ver in de 20ste eeuw een grenenhouten roede (van uitstekende kwaliteit) had. In 1969 kreeg de molen twee roeden van De Oude Molen uit Kruiningen (die voor die molen niet origineel waren gemaakt, ingekort maar evengoed veel te zwaar waren), voor de 'Gabriël' moesten ze weer stevig worden verlengd....
Bij de zeer zware storm van 25 januari 1990 brak de binnenroede op het verlengstuk af; enige tijd later is het restant gestreken; twee jaar later werd een nieuwe gelaste roede gestoken.
In 2015 werd de buitenroede gestreken om grondig te worden gerepareerd. Men heeft de gelaste verlengstukken uit 1969 vervangen door nieuwe delen die als klinkwerk zijn uitgevoerd, helemaal in de stijl van een Potroede. In april 2016 was de molen uitwendig weer helemaal compleet. Ook is de kleurstelling van het wiekenkruis iets aangepast aan de hand van oude foto's. Iets later werd het kruiwerk door enige vrijwilligers onderhanden genomen, zodat de molen weer behoorlijk te kruien is. De danig begroeide omgeving blijft altijd wat zorgen geven, maar de draaivaardigheid is aanzienlijk verbeterd!

Gabriël / Voorste Molen

Aanvullingen

Aanvullingen


Deze molen is vernoemd naar de kunstenaar Paul Joseph Constantin Gabriël (1828-1903), die van deze en veel andere molens schilderijen maakte. Zijn beroemde schilderij „In de maand julij", waarop een binnenkruier staat afgebeeld, is echter niet van deze molen.
De aanduiding 'Voorste Molen' is feitelijk veel juister: het was ooit de voorste van de drie molens van de polder Korenhoef.

Archiefonderzoek uit 2013 wees uit dat de 'ingepakte' bovenas gegoten is bij „De Prins van Oranje" te Den Haag. Helaas nummer en gietjaar niet met zekerheid vast te stellen, want ook de andere twee molens van deze polder kregen in dezelfde tijd een as van dat fabrikaat.

Gabriël / Voorste Molen

Aanvullende foto's
Gabriël / Voorste Molen, Kortenhoef, Geen ideale biotoop voor een grondzeiler!  Foto: Piet Glasbergen (12-6-2012).
© Geen ideale biotoop voor een grondzeiler!
Foto: Piet Glasbergen (12-6-2012).
Gabriël / Voorste Molen, Kortenhoef, Foto: Rob Pols (28-4-2016)De molen met zijn recent gestoken nieuwe buitenroede. De oude, uitgehaalde roede was zwart van kleur. Beide roeden zijn nu dus weer geel geschilderd, zoals ook op oude foto's zichtbaar is.
© Foto: Rob Pols (28-4-2016)
De molen met zijn recent gestoken nieuwe buitenroede. De oude, uitgehaalde roede was zwart van kleur. Beide roeden zijn nu dus weer geel geschilderd, zoals ook op oude foto's zichtbaar is.
Gabriël / Voorste Molen, Kortenhoef, Foto: Annelies Windhorst (13-7-2003)
© Foto: Annelies Windhorst (13-7-2003)
Gabriël / Voorste Molen, Kortenhoef, Foto: Rob Pols (28-4-2016)
© Foto: Rob Pols (28-4-2016)
Gabriël / Voorste Molen, Kortenhoef, Foto: Piet Glasbergen (12-6-2012).
© Foto: Piet Glasbergen (12-6-2012).
Gabriël / Voorste Molen, Kortenhoef, Foto: Rob Pols (2-1-2009)
© Foto: Rob Pols (2-1-2009)

Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: zondag 5 juni 2016 | Geschiedenis Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    
zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Gabriël / Voorste Molen, Kortenhoef home vorige pagina