Nederlandse Molendatabase
Kortenhoef, Noord-Holland
676
Gabriël / Voorste Molen
1635
Grondzeiler
Achtkante Binnenkruier
Poldermolen
Zuwe 14
1241 NC Kortenhoef
X: 132476 Y: 472107
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Wijdemeren
Gemeente Kortenhoef, sectie C, nr. 1169
Stichting Molen Gabriël
Draaivaardig
Vh. bemalen van de polder Kortenhoef, thans buiten bedrijf
J. Vluggen
Niet te bezichtigen
Groot maar wordt verminderd door beplantingen
NH172
00005
17405
Constructie
Eiken achtkant, gedekt met riet, op lage voet. De onderste ca. 2 meter gedekt met geteerde gepotdekselde planken.
Gedekt met riet
25,76 m.
Oud-Hollands
Deze molen heeft nooit een wiekverbetering ondergaan.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Pot?binnen?1969?199025.50 m.
klik voor meer info Pot?buiten?1969?aanw.25.50 m.
klik voor meer info Buurma?binnen19911992aanw.25.76 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info De Prins van Oranje???aanw.-
60 iepenhouten rollen met keerschijven; binnenkruirad
Losse Vlaamse blokvang (voorheen met stut) uit vijf stukken; vangbalk met haak; vangstok; pal
Gaandewerk, op bovenwiel na, geheel uitgebroken. Vh. ijzeren scheprad Ø 6,00 m.; breedte 0,80 m.
Woning in de molen
Bovenwiel 60 kammen, steek 14,5 cm.
Rest gaandewerk niet meer aanwezig.
Peter Corneliszn. Plemper, Naarden (1635)
Eenvoudige baard, donkergroen geverfd, geel afgebiesd, zonder opschrift
Verwijzingen
Geschiedenis
Volgens een uit 1635 daterend bouwbestek, is deze molen op 9 maart 1635 aanbesteed en moest oplevering reeds op 24 juni 1635 volgen. Opmerkelijk is dat vermeld wordt dat het bestek van de onlangs gebouwde Schermer molens moet worden aangehouden, doch dat de houtzwaarten 1 duim per voet zwaarder moesten worden, dus 12/11 maal zo zwaar. Peter Corneliszn. Plemper, meester-molenmaker te Naarden, bouwde de molen voor ƒ 4220,-.
Op grond van enige constructiedelen in de kap moet worden geconstateerd dat deze molen ooit buitenkruier is geweest.

Deze molen bemaalde gedurende enige eeuwen de 1517 ha. grote polder Kortenhoef met nog twee andere molens (resp. de Middelste en Achterse Molen geheten) via een voorboezem op de Vecht. Toen deze boezem opgenomen werd in het huidige Hilversums Kanaal, moest de windbemaling vervangen worden door een direct op de Vecht uitslaand gemaal.

De Voorste Molen is als enige van het drietal overgebleven: in 1891 brandde de toen al buiten gebruik geraakte Achterste Molen af; in 1942 overkwam ditzelfde de Middelste Molen.

De in 1933 stilgezette en inmiddels in verval geraakte Voorste Molen werd in 1957 door de polder overgedragen aan de Stichting Molen Gabriël. Deze liet kort daarop de molen uitwendig restaureren. Inmiddels waren scheprad en gaandewerk al verwijderd en ook de waterlopen gedempt.

De molen is al jaren in gebruik als woning en wordt geregeld in werking gesteld.

In 1969 kreeg de molen twee roeden van De Oude Molen uit Kruiningen (die voor die molen niet origineel waren gemaakt en veel te zwaar waren). Voor de 'Gabriël' moesten ze weer stevig worden verlengd.
Bij de zeer zware storm van 25 januari 1990 brak de binnenroede op het verlengstuk af; enige tijd later is het restant  gestreken; twee jaar later werd een nieuwe gelaste roede gestoken.
Opmerkelijk is, dat deze molen tot ver in de 20ste eeuw een grenenhouten roede (van uitstekende kwaliteit) had.
Aanvullingen

Deze molen is vernoemd naar de kunstenaar Paul Joseph Constantin Gabriël (1828-1903), die van deze en veel andere molens schilderijen maakte. Zijn beroemde schilderij „In de maand julij", waarop een binnenkruier staat afgebeeld, is echter niet van deze molen.
De aanduiding 'Voorste Molen' is feitelijk veel juister: het was ooit de voorste van drie molens. 

Archiefonderzoek uit 2013 wees uit dat de 'ingepakte' bovenas gegoten is bij „De Prins van Oranje" te Den Haag. Helaas nummer en gietjaar niet met zekerheid vast te stellen, want ook de twee andere molen van deze polder kregen in dezelfde tijd een as van dat fabrikaat.

Overige foto's
Gabriël / Voorste Molen, Kortenhoef, Foto: Donald Vandenbulcke (11-7-2011).
© Foto: Donald Vandenbulcke (11-7-2011).
Gabriël / Voorste Molen, Kortenhoef, Foto: Annelies Windhorst (13-7-2003)
© Foto: Annelies Windhorst (13-7-2003)
Gabriël / Voorste Molen, Kortenhoef, Foto: Rob Pols (2-1-2009).
© Foto: Rob Pols (2-1-2009).
Gabriël / Voorste Molen, Kortenhoef, Foto: Marcel Stroo (5-8-2007).
© Foto: Marcel Stroo (5-8-2007).
Gabriël / Voorste Molen, Kortenhoef, Foto: Piet Glasbergen (12-6-2012).
© Foto: Piet Glasbergen (12-6-2012).
Gabriël / Voorste Molen, Kortenhoef, Geen ideale biotoop voor een grondzeiler!  Foto: Piet Glasbergen (12-6-2012).
© Geen ideale biotoop voor een grondzeiler!
Foto: Piet Glasbergen (12-6-2012).
Gabriël / Voorste Molen, Kortenhoef, Een oude foto tijdens de Tweede Wereldoorlog. Op een bord onder de wiek staat moeilijk te lezen: ..... de Molen „Ver. Plassenzicht ......"  Foto: Johan Maximiliaan van Doornik (sept. 1940), coll. Martin E. van Doornik (zijn zoon).
© Een oude foto tijdens de Tweede Wereldoorlog. Op een bord onder de wiek staat moeilijk te lezen: ..... de Molen „Ver. Plassenzicht ......"
Foto: Johan Maximiliaan van Doornik (sept. 1940), coll. Martin E. van Doornik (zijn zoon).
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: maandag 9 februari 2015 | Foto Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    
zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Gabriël / Voorste Molen, Kortenhoef home vorige pagina