Nederlandse Molendatabase  
Gorinchem, Zuid-Holland
Database nr. 968
Inventaris nr. ZH186
Naam Oostmolen
Bouwjaar 1817
Type Wipmolen
Kenmerken Wipmolen
Functie Poldermolen
Ligging Grote Schelluinsekade 2
4204 TX Gorinchem
Rijksdriehoek X: 124403 Y: 428013
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Gorinchem
Kadaster Gemeente Gorinchem, sectie H, nr. 208
Monumentennummer 16692
Landsch. waarde Niet al te groot: de molen staat nogal ingegroeid en ingeklemd tussen snelweg en sportvelden
Eigenaar Gemeente Gorinchem
Bedrijfsvaardigheid Maalvaardig in circuit
Omwentelingen 2009: 547.365
2010: 523.200
2011: 64.837 (stilgezet)
Bestemming Vh. bemalen van de polder Banne van Gorinchem en Kwakernaat, thans buiten bedrijf; woning
Molenaar Frans Klijn
Bezoekmogelijkheid Niet te bezichtigen

© Foto: Theo de Rooij (11-3-2012).   
Constructie
Romp Ondertoren, gedekt met riet, op veldmuren van 0,30 m.
Kap Bovenhuis donkergroen geverfd; kap gedekt met gepotdekselde planken
Vlucht 25,70 m.
Wiekenvorm Oud-Hollands
Wiekverbeteringen In 1943 kreeg deze molen op beide roeden het systeem-Van Bussel. Bij de grote restauratie van 1981/82 werd gekozen voor Oud-Hollands.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Pot?buiten??198125.40 m.
klik voor meer info Pot?binnen??198125.40 m.
klik voor meer info Derckx0373buiten19811981aanw.25.70 m.
klik voor meer info Derckx0374binnen19811981aanw.25.70 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info NSBM Fyenoordg.n.18461846?aanw.04.25 m.
Kruiwerk Zetelkruiwerk; kruirad
Vang Losse Vlaamse blokvang uit vier stukken; vangbalk met haak; dwarse binnenvangstok; kneppel
Inrichting Open ijzeren scheprad buiten de molen, Ø 5,42 m.; breedte 0,48 m.
Woning in de molen
Overbrengingen Bovenwiel 60 kammen
Bovenschijfloop 26 staven, steek 13,2 cm.
Onderschijfloop 20 staven
Onderwiel 78 kammen, steek 17,0 cm.
Overbrengingsverhouding 1,69 : 1
Molenmaker Jan Sprangen, Almkerk (1817)
Verwijzingen
Ten-Bruggencatenr. 00839
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Voorganger Oostmolen voorganger, Gorinchem
Geschiedenis
Deze molen bemaalde voorheen met zijn buurmolen, de Westmolen, de polder De Banne van Gorinchem & Kwakernaat. Zij werden in 1814 en 1817 gebouwd. Hun voorgangers waren bij het beleg van Gorinchem in 1813 door Franse troepen in brand gestoken en men hoopte het later met één molen af te kunnen: alleen de Westmolen werd in eerste instantie herbouwd. Dit bleek niet voldoende en daarom herbouwde men in 1817 ook de Oostmolen.

In 1906 waren er plannen om de Oostmolen te vervangen door een stoomgemaal met machinistenwoning; deze plannen werden echter niet uitgevoerd.
Jan Verschoor was hier een tijdlang molenaar; in de jaren '60 vertrok deze naar Noord-Holland. Daarna was Teunis van der Griend hier werkzaam, tot de molen in 1971 (tezamen met de Westmolen) vanwege de bouw van een elektrisch gemaal buiten bedrijf kwam.

In 1973 werd de gemeente Gorinchem eigenaar van beide wipmolens en in 1981/1982 volgde een forse restauratie, waarbij onder meer het bovenhuis deels werd vernieuwd en ook nieuwe roeden gestoken. Bij deze molen werd het stroomlijnsysteem-Van Bussel weer vervangen door Oudhollands. Inmiddels had de molen ook waterstaatkundig zijn functie verloren.

Vanaf ca. 1970 is de landschappelijke waarde van zowel Oost- als Westmolen behoorlijk bedorven door wegen, sportvelden en allerhande bomen. Sinds 2000 is de situatie door het kappen en snoeien van tientallen bomen en struiken iets beter geworden, maar echt mooi wordt het waarschijnlijk nooit meer.

Verder was het voor de twee molens aangelegde maalcircuit te krap, zodat draaien met het scheprad meestal problematisch was. Dit verbeterde in april 2014: toen is door het waterschap een nieuwe duiker tussen de beide molens in aangelegd. Al sinds 1997 waren hiervoor al plannen. De duiker is groot genoeg zodat Oost- en Westmolen genoeg water houden om samen te kunnen malen en amper verval meer trekken in het waterpeil.
Aanvullingen
Over de naam:
Deze molen is de oostelijke van twee wipmolens die parallel dezelfde polder konden bemalen.

© Foto: Theo de Rooij (11-3-2012)

© Foto: Theo de Rooij (januari 2008).

© Foto: Bram Verzijl (1-12-2007).

© Foto: John Scholte (15-3-2011).

© De Oostmolen toen nog in een veel betere biotoop.
Foto datum onbekend, ingezonden door Arie Hoek.
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: maandag 21 april 2014 | Geschiedenis

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Oostmolen, Gorinchem home vorige pagina