Nederlandse Molendatabase
Gorinchem, Zuid-Holland
968
Oostmolen
1817
Wipmolen
Wipmolen
Poldermolen
Grote Schelluinsekade 2
4204 TX Gorinchem
X: 124403 Y: 428013
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gorinchem
Gemeente Gorinchem, sectie H, nr. 208
Gemeente Gorinchem
Maalvaardig in circuit

2011: 64.837 (stilgezet)
2010: 523.200
Vh. bemalen van de polder Banne van Gorinchem en Kwakernaat, thans buiten bedrijf; woning
Frans Klijn
Niet te bezichtigen
Niet al te groot: de molen staat nogal ingegroeid en ingeklemd tussen snelweg en sportvelden
ZH186
00839
16692
Constructie
Ondertoren, gedekt met riet, op veldmuren van 0,30 m.
Bovenhuis donkergroen geverfd; kap gedekt met gepotdekselde planken
25,70 m.
Oud-Hollands
In 1943 kreeg deze molen op beide roeden het systeem-Van Bussel. Bij de grote restauratie van 1981/82 werd gekozen voor Oud-Hollands.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Pos. bouw Jaar Steek Positie Verdw. Lengte
klik voor meer info Pot ? buiten ? ? buiten 1981 25.40
klik voor meer info Pot ? binnen ? ? binnen 1981 25.40
klik voor meer info Derckx 0373 buiten 1981 1981 buiten aanw. 25.70
klik voor meer info Derckx 0374 binnen 1981 1981 binnen aanw. 25.70
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info NSBM Fyenoord g.n. 1846 1846? aanw.
Zetelkruiwerk; kruirad
Losse Vlaamse blokvang uit vier stukken; vangbalk met haak; dwarse binnenvangstok; kneppel
Open ijzeren scheprad buiten de molen, Ø 5,42 m.; breedte 0,48 m.
Woning in de molen
Bovenwiel 60 kammen
Bovenschijfloop 26 staven, steek 13,2 cm.
Onderschijfloop 20 staven
Onderwiel 78 kammen, steek 17,0 cm.
Overbrengingsverhouding 1,69 : 1
Jan Sprangen, Almkerk (1817)
Verwijzingen
Geschiedenis
Deze molen bemaalde voorheen met zijn buurmolen, de Westmolen, de polder De Banne van Gorinchem & Kwakernaat. Zij werden in 1814 resp. 1817 gebouwd. Hun voorgangers waren bij het beleg van Gorinchem in 1813 door Franse troepen in brand gestoken en men hoopte het later met één molen af te kunnen: alleen de Westmolen werd in eerste instantie herbouwd. Dit bleek niet voldoende en daarom herbouwde men in 1817 ook de Oostmolen.

In 1906 waren er plannen om de Oostmolen te vervangen door een stoomgemaal met machinistenwoning; dit ging echter niet door.
Jan Verschoor was hier een tijdlang molenaar; in de jaren '60 vertrok deze naar Noord-Holland. Daarna was Teunis van der Griend hier werkzaam, totdat de molen in 1971 (tezamen met de Westmolen) vanwege de bouw van een elektrisch gemaal buiten bedrijf kwam.

In 1973 werd de gemeente Gorinchem eigenaar van beide wipmolens en in 1981/1982 volgde een forse restauratie, waar bij deze molen onder meer het bovenhuis deels werd vernieuwd en ook nieuwe roeden werden gestoken. Bij deze molen werd het stroomlijnsysteem-Van Bussel toen vervangen door Oud-Hollands. Inmiddels had de molen ook zijn waterstaatkundige  functie verloren.

Vanaf ca. 1970 is de landschappelijke waarde van zowel Oost- als Westmolen behoorlijk bedorven door wegen, sportvelden en allerhande bomen. Sinds 2000 is de situatie door het kappen en snoeien van tientallen bomen en struiken iets beter geworden, maar echt mooi wordt het waarschijnlijk nooit meer.

Verder was het voor de twee molens aangelegde maalcircuit te krap, zodat draaien met het scheprad meestal problematisch was. Dit verbeterde in april 2014: toen is door het waterschap een nieuwe duiker tussen de beide molens aangelegd. Al sinds 1997 waren hiervoor plannen. Deze duiker is groot genoeg zodat Oost- en Westmolen voldoende water houden om samen te kunnen malen en amper verhang meer trekken in het waterpeil.
Aanvullingen

Deze molen is de oostelijke van twee wipmolens die parallel dezelfde polder konden bemalen.

Theo de Rooij, 'Oost-West, ze malen weer best!', in: Molenwereld 182 (2014) 222 - 224.
Overige foto's
Oostmolen, Gorinchem, Foto: Theo de Rooij (11-3-2012).
© Foto: Theo de Rooij (11-3-2012).
Oostmolen, Gorinchem, Foto: Theo de Rooij (januari 2008).
© Foto: Theo de Rooij (januari 2008).
Oostmolen, Gorinchem, Foto: Bram Verzijl (1-12-2007).
© Foto: Bram Verzijl (1-12-2007).
Oostmolen, Gorinchem, Foto: John Scholte (15-3-2011).
© Foto: John Scholte (15-3-2011).

Bezoek allemolens.nl voor historische foto’s van deze molen.
Draag zelf bij
zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Oostmolen, Gorinchem home vorige pagina