Nederlandse Molendatabase
Aarlanderveen, Zuid-Holland

Molen No.1

939

Molen No.1

1924 (1703c)
Grondzeiler
Achtkante Molen
Poldermolen
Achtermiddenweg 4
2445 AA Aarlanderveen
X: 109593 Y: 460293
N 52.128978 O 4.724072
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Alphen aan den Rijn
Gemeente Aarlanderveen, sectie A, nr. 2994
Stichting Molenviergang Aarlanderveen
Stichting Molenviergang Aarlanderveen sinds 1963, daarvoor de Drooggemaakte Polder aan de Westzijde van Aarlanderveen sinds de bouw.
Maalvaardig
2014: 652.666
2013: 640.492
2012: 732.106
2011: 658.840
2010: 522.997 (restauratie)
Bemalen van de Drooggemaakte Polder aan de Westzijde van Aarlanderveen (1e trap)
Willem Waltman
0172- 571724
Niet te bezichtigen
Bijzonder groot, geheel vrij in de wind en het zicht gelegen
ZH062
06487
7531

Molen No.1

Constructie

Constructie

Grenen achtkant, gedekt met riet, op gemetselde veldmuren van 2,00 m.
Gedekt met riet
28,30 m.
Systeem Fauël met steekborden op beide roeden
Vanaf 1936 had deze molen op beide roeden het systeem-Dekker. In 1965 werd dit gewijzigd in het systeem-Fauël (fokwieken). Aanvankelijk waren dit vaste fokken; pas in de jaren '90 zijn, toen de fokken werden vernieuwd, tevens steekborden aangebracht.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Pos. bouw Jaar Steek Positie Verdw. Lengte
klik voor meer info Bremer 0177 buiten 1970 1970 buiten aanw. 28.30
klik voor meer info Bremer 0178 binnen 1970 1970 binnen aanw. 28.30
klik voor meer info Bremer 0113 binnen 1966 1966 binnen 1970 28.30
klik voor meer info Bremer 0114 buiten 1966 1966 buiten 1970 28.30
klik voor meer info Pot (?) ? buiten ? 1935 buiten 1966 28.00
klik voor meer info ? ? binnen ? 1924 binnen 1966 28.00
klik voor meer info Pot 1265 buiten 1881 1924 buiten 1935 28.00
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Enthoven & Co, L.I. 0188 1858 1970 aanw. 04.60
klik voor meer info Sterkman & Zn, wed. A. 0302 1864 1966 1970
klik voor meer info Enthoven & Co, L.I. ? ? 1935 1966 04.60
klik voor meer info De Prins van Oranje 0939 1874 1924 1935
Wateras
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Enthoven & Co, L.I. 0285 1861 1914> aanw.
48 ijzeren rollen; kruirad
Losse Vlaamse blokvang uit vier stukken; vangbalk met haak; vangstok; kneppel
IJzeren scheprad, Ø 6,70 m.; breedte 0,51 m.
Woning in de molen
Bovenwiel 64 kammen
Bovenschijfloop 37 staven, steek 12,5 cm.
Onderschijfloop 21 staven
Onderwiel 85 kammen, steek 16,6 cm.
Overbrengingsverhouding 2,34 : 1
H.W.C. Vergunst, Aarlanderveen (1924)

Molen No.1

Versiering

Sierlijke baard, donkergroen geverfd, wit afgebiesd met het opschrift: 'ANNO 1924'

Eenvoudige gevelsteen met het opschrift "Afgebrand en herbouwd in 1924".

Molen No.1

Verwijzingen

Molen No.1

Geschiedenis

Geschiedenis

De ondermolen voor de Drooggemaakte Polder aan de Westzijde van Aarlanderveen werd in 1786 gebouwd door de molenmakers Arij van der Straaten uit Boskoop en Willem van der Star te Nieuwbrugge voor ƒ 10.795,- en Leenderd van der Starre, metselaar te Zevenhuizen voor ƒ 2295,-.

Deze  molen verbrandde op 4 februari 1924. Slechts de achtkante stenen onderbouw en het scheprad bleven min of meer intact; de rest ging geheel verloren. Direct hierna werd de voor de sloop te koop staande molen nr. 8 van de Binnenwegsepolder bij Bleiswijk aangekocht en door molenmaker Vergunst uit Aarlanderveen overgeplaatst. Door de gemetselde onderbouw iets te verhogen, kon de vlucht worden verlengd. Deze molen is dan ook duidelijk wat groter dan de drie andere molens van de polder.

In 1956 werd het scheprad verdiept als gevolg van achtereenvolgende peilverlagingen; bij de bouw in 1786 lag het polderpeil een meter hoger dan nu.

Grote rampen bleven deze molen bepaald niet bespaard: zo was er niet alleen de brand van 1924, maar waren er ook drie gevallen van asbreuk.
Eind augustus of begin september 1935 scheurde de askop, nadat een roede, vermoedelijk de buitenroede, tijdens het malen was losgeschoten. De bovenas en één roede moesten vervangen worden. Via de sloperij Van der Pouw Kraan te Hoogmade kon men deze aankopen. waarna de molen weer snel in bedrijf kwam.
Op 8 februari 1966 brak tijdens het malen de buitenroede, die 'onderweg' de binnenroede een tik gaf waardoor die knakte. Ook de bovenas bleek onherstelbaar beschadigd.
Omdat de maalvaardigheid van deze molengroep van enorm belang was, werd direct daarna een bovenas die op de werf van molenmakerij Verbij lag en bedoeld was voor de (toen nog niet herstelde) Vlietmolen te Hoogmade, min of meer 'gevorderd'. Die bovenas was afkomstig van de in 1960 onttakelde Benthuizer bovenmolen. 
Met deze as en nieuwe gelaste roeden ging het nog geen vier jaar goed: op 2 februari 1970 brak deze bovenas tijdens het vangen (bij lage snelheid). Het wiekenkruis bleef hangen, maar ging alsnog geheel verloren: het was niet mogelijk, met een grote kraan dichtbij de molen te komen, waardoor de geraadpleegde molenmakers en deskundigen, na een dag bedenktijd, geen andere keuze hadden dan het wiekenkruis - op hoop van zegen - 'om te gooien'. Die valpartij verliep ongunstig en beide nog geen vier jaar oude roeden raakten onherstelbaar beschadigd.
Het duurde even voordat een geschikte sloopas werd gevonden: die van de (toen al zwaar vervallen) Sluismolen te Streefkerk. Die molen werd daartoe onttakeld (en zou in 1979 geheel verbranden). Pas op 17 november 1970 kon de ondermolen weer malen.
Vervolgens bleek, dat het onderwiel in dusdanige staat verkeerde, dat dit geheel vernieuwd moest worden.

De wateras is niet voor deze molen gemaakt, maar zat tot 1914 in één van de 15 molens van de Hazerswoudse Droogmakerij.

In 2010/11 is groot herstel verricht: een nieuw ondertafelementstuk; betimmering in de schepradruimte vernieuwd; de keerkuip en rolwagens hersteld, de stalen plaat onder de overring gedeeltelijk vernieuwd. Verder een epoxy 'kunstkop' aan een voeghout, een nieuwe gang bovenwielskammen, vervanging van het brugdek van de voorgoot en tot slot algehele vernieuwing van het riet op de kap.

In mei 2012 werd met ruim 90 kubieke meter grond het molenerf aangevuld; het was in de loop der tijd sterk verzakt en zaken als in de wieken klimmen om zeilen voor te leggen, waren hier en daar bepaald onpraktisch geworden.

Aan de tellerstanden van deze in vol bedrijf zijnde molen kunnen natte en drogere jaren moeiteloos worden afgelezen.
In 1998, niet in de tabel vermeld, stond de molen van 14 mei tot 10 november stil vanwege het verdiepen van het scheprad, maar toch werden dat jaar bijna 700.000 omwentelingen gemaakt! 1998 was dan ook één van de natste jaren van de vorige eeuw.

Molenaars op deze molen:
Frans van Schaik (vermeld tussen 1807 en 1832)
Jan van der Leede (ca. 1844 - ca. 1851)
Bastiaan van Vliet (1854 - 1891)
Pieter van Vliet (1891 - ca. 1915)
Pieter en Jan Adolf van Vliet (ca. 1915 - ca. 1925)
Hendrik van Harten (ca. 1925 - 1934)
Gerrit van der Meer (ca. 1934 - 1941)
Jan Adriaan Verheul (1941 - 1950)
Jacob Slingerland (1950, vertrok al snel naar Nr. 4)
Dirk van Harten (1950 - 1996, afkomstig van Nr. 2)
Willem Waltman (1996 - heden)

Molen No.1

Aanvullingen

Aanvullingen


De molen wordt, ter onderscheiding van zijn buurmolens, aangeduid met een cijfer.

Ondermolen van de enige nog in bedrijf zijnde molengang ter wereld

Molen No.1

Overige foto's
Molen No.1, Aarlanderveen, Foto: Bram van Broekhoven (2-6-2013).
© Foto: Bram van Broekhoven (2-6-2013).
Molen No.1, Aarlanderveen, Foto: Rob Pols (27-12-2007).
© Foto: Rob Pols (27-12-2007).
Molen No.1, Aarlanderveen, Foto: Frank Hendriks (16-12-2007).
© Foto: Frank Hendriks (16-12-2007).
Molen No.1, Aarlanderveen, Foto: Frits Kruishaar (12-5-2012).
© Foto: Frits Kruishaar (12-5-2012).
Molen No.1, Aarlanderveen, Foto: Frits Kruishaar (12-5-2012).
© Foto: Frits Kruishaar (12-5-2012).
Molen No.1, Aarlanderveen, Op de onderste foto: Nr.1 gezien door het kruirad van Nr. 2  Foto's: Piet Glasbergen (29-6-2013).
© Op de onderste foto: Nr.1 gezien door het kruirad van Nr. 2
Foto's: Piet Glasbergen (29-6-2013).

Bezoek allemolens.nl voor historische foto’s van deze molen.
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: maandag 3 augustus 2015 | Geschiedenis Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    
zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Molen No.1, Aarlanderveen home vorige pagina