Nederlandse Molendatabase  
Aarlanderveen, Zuid-Holland
Database nr. 939
Inventaris nr. ZH062
Naam Molen No.1
Bouwjaar 1924 (1703c)
Type Grondzeiler
Kenmerken Achtkante Molen
Functie Poldermolen
Ligging Achtermiddenweg 4
2445 AA Aarlanderveen
Rijksdriehoek X: 109593 Y: 460293
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Alphen aan den Rijn
Kadaster Gemeente Aarlanderveen, sectie A, nr. 2994
Monumentennummer 7531
Landsch. waarde Bijzonder groot, geheel vrij in de wind en het zicht gelegen
Eigenaar Stichting Molenviergang Aarlanderveen sinds 1963
Bedrijfsvaardigheid Maalvaardig
Omwentelingen 2009: 556.516
2010: 522.997 (restauratie)
2011: 658.840
2012: 732.106
2013: 640.492
Bestemming Bemalen van de Drooggemaakte Polder aan de Westzijde van Aarlanderveen (1e trap)
Molenaar Willem Waltman
Telefoon 0172- 571724
Bezoekmogelijkheid Niet te bezichtigen

© Foto: Piet Glasbergen (29-6-2013).   
Constructie
Romp Grenen achtkant, gedekt met riet, op gemetselde veldmuren van 2,00 m.
Kap Gedekt met riet
Vlucht 28,30 m.
Wiekenvorm Systeem Faul met steekborden op beide roeden
Wiekverbeteringen Vanaf 1936 had deze molen op beide roeden het systeem-Dekker. In 1965 werd dit gewijzigd in het systeem-Faul (fokwieken) met steekborden.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info ??binnen?1924196628.00 m.
klik voor meer info Pot??buiten?1935196628.00 m.
klik voor meer info Bremer0177buiten19701970aanw.28.30 m.
klik voor meer info Bremer0178binnen19701970aanw.28.30 m.
klik voor meer info Bremer0113binnen19661966197028.30 m.
klik voor meer info Bremer0114buiten19661966197028.30 m.
klik voor meer info Pot1265buiten18811924193528.00 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Enthoven & Co, L.I.??1935196604.60 m.
klik voor meer info De Prins van Oranje0939187419241935-
klik voor meer info Sterkman & Zn, wed.A.0302186419661970-
klik voor meer info Enthoven & Co, L.I.018818581970aanw.04.60 m.
Kruiwerk 48 ijzeren rollen; kruirad
Vang Losse Vlaamse blokvang uit vier stukken; vangbalk met haak; vangstok; kneppel
Inrichting IJzeren scheprad, 6,70 m.; breedte 0,51 m.
Wateras fabr. L.I. Enthoven & Co. nr. 285, 1861
Woning in de molen
Overbrengingen Bovenwiel 64 kammen
Bovenschijfloop 37 staven, steek 12,5 cm.
Onderschijfloop 21 staven
Onderwiel 85 kammen, steek 16,6 cm.
Overbrengingsverhouding 2,34 : 1
Molenmaker H.W.C. Vergunst, Aarlanderveen (1924)
Versiering
Sierlijke baard, donkergroen geverfd, wit afgebiesd met het opschrift: 'ANNO 1924'

Eenvoudige gevelsteen met het opschrift "Afgebrand en herbouwd in 1924".
Verwijzingen
Ten-Bruggencatenr. 06487
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Voorganger Aarlanderveen molen nr. 1, Aarlanderveen
Afkomstig uit Binnenwegsepolder nr. 8, Bleiswijk
Geschiedenis
De ondermolen voor de Drooggemaakte Polder aan de Westzijde van Aarlanderveen werd in 1786 gebouwd door de molenmakers Arij van der Straaten uit Boskoop en Willem van der Star te Nieuwbrugge voor 10.795,- en Leenderd van der Starre, metselaar te Zevenhuizen voor 2295,-.

Deze molen verbrandde op 4 februari 1924. Slechts de achtkante stenen onderbouw en het scheprad bleven min of meer intact; de rest ging geheel verloren.

Direct hierna werd de voor de sloop te koop staande molen nr. 8 van de Binnenwegsepolder bij Bleiswijk aangekocht en door molenmaker Vergunst uit Aarlanderveen overgeplaatst. Door de gemetselde onderbouw iets te verhogen, kon de vlucht worden verlengd. Deze molen is dan ook duidelijk wat groter dan de drie andere molens van de polder.

In 1956 werd het scheprad verdiept als gevolg van achtereenvolgende peilverlagingen; bij de bouw in 1786 lag het polderpeil een meter hoger dan nu.

Rampen bleven deze molen bepaald niet bespaard: niet alleen de brand van 1924, maar ook drie gevallen van asbreuk.
Eind augustus of begin september 1935 scheurde de askop, nadat een roede, vermoedelijk de buitenroede, tijdens het malen was losgeschoten. De bovenas en n roede moesten vervangen worden. Via de sloperij Van der Pouw Kraan te Hoogmade kon men deze aankopen.
Op 8 februari 1966 brak tijdens het malen de buitenroede, die tijdens de val de binnenroede een tik gaf waardoor die eveneens brak, maar ook de bovenas was onherstelbaar beschadigd.
Omdat de maalvaardigheid van deze molengroep van enorm belang was, werd vervolgens de bovenas van de in 1960 onttakelde Benthuizer bovenmolen, die op de werf van molenmaker Verbij lag en bedoeld was voor de (nog niet herstelde) Vlietmolen te Hoogmade, toen min of meer 'gevorderd'.
Met deze as en nieuwe gelaste roeden ging het nog geen vier jaar goed: op 2 februari 1970 brak deze bovenas tijdens het vangen (bij lage snelheid). Het wiekenkruis bleef hangen, maar ging alsnog geheel verloren: het was niet mogelijk, met een grote kraan dichtbij de molen te komen, waardoor de geraadpleegde molenmakers en experts, na een dag bedenktijd, geen andere keuze hadden dan het wiekenkruis - op hoop van zegen - 'om te gooien'. Die valpartij verliep ongunstig: niet voorkomen kon worden dat askop en roeden op de stenen waterloopmuur terechtkwamen. Zo werden beide nog geen vier jaar oude roeden onherstelbaar beschadigd.
Het duurde even voordat een geschikte sloopas werd gevonden: die van de (toen al zwaar vervallen) Sluismolen te Streefkerk. Die molen werd daartoe onttakeld (en zou in 1979 geheel verbranden). Pas op 17 november 1970 kon de ondermolen weer malen.
Vervolgens bleek kort daarna, dat het onderwiel in dusdanige staat verkeerde, dat dit geheel vernieuwd moest worden.

De wateras is niet nieuw voor deze molen gemaakt, maar zat tot vermoedelijk 1914 in n van de 15 molens van de Hazerswoudse Droogmakerij.

In 2010/11 is groot herstel verricht: een nieuw ondertafelementstuk; betimmering in de schepradruimte vernieuwd; de keerkuip en rolwagens hersteld, de stalen plaat onder de overring gedeeltelijk vernieuwd. Verder een epoxy 'kunstkop' aan een voeghout, een nieuwe gang bovenwielskammen, vervanging van het brugdek van de voorgoot en tot slot algehele vernieuwing van het riet op de kap.

In mei 2012 werd met ruim 90 kubieke meter grond het molenerf aangevuld; het was in de loop der tijd sterk verzakt en zaken als in de wieken klimmen om zeilen voor te leggen, waren hier en daar bepaald onpraktisch geworden.

Aan de tellerstanden van deze in vol bedrijf zijnde molen kunnen natte en drogere jaren moeiteloos worden afgelezen.
In 1998, niet in de tabel vermeld, stond de molen van 14 mei tot 10 november stil vanwege het verdiepen van het scheprad, maar toch werden dat jaar bijna 700.000 omwentelingen gemaakt! 1998 was dan ook n van de natste jaren van de vorige eeuw.

Molenaars op deze molen:
Frans van Schaik (vermeld tussen 1807 en 1832)
Jan van der Leede (ca. 1844 - ca. 1851)
Bastiaan van Vliet (1854 - 1891)
Pieter van Vliet (1891 - ca. 1915)
Pieter en Jan Adolf van Vliet (ca. 1915 - ca. 1925)
Hendrik van Harten (ca. 1925 - 1934)
Gerardus van der Meer (ca. 1934 - 1941)
Jan Adriaan Verheul (1941 - 1950)
Jacob Slingerland (1950, vertrok al snel naar Nr. 4)
Dirk van Harten (1950 - 1996, afkomstig van Nr. 2)
Willem Waltman (1996 - heden)
Aanvullingen
Over de naam:
De molen wordt, ter onderscheiding van zijn buurmolens, aangeduid met een cijfer.
Uniek aan deze molen:
Ondermolen van de enige nog in bedrijf zijnde molengang ter wereld

© Foto's: Ton Koorevaar (22-9-2009).

© Foto: Rob Pols (27-12-2007).

© Foto: Frank Hendriks (16-12-2007).

© Foto: Frits Kruishaar (12-5-2012).

© Foto: Frits Kruishaar (12-5-2012).

© Op de onderste foto: Nr.1 gezien door het kruirad van Nr. 2
Foto's: Piet Glasbergen (29-6-2013).
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: zondag 16 maart 2014 | Roede(n)

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Molen No.1, Aarlanderveen home vorige pagina