Nederlandse Molendatabase  
Kollum, Fryslân
Database nr. 90
Inventaris nr. FR030
Naam Tochmaland
Bouwjaar 1893
Type Grondzeiler
Kenmerken Achtkante molen
Functie Poldermolen
Ligging Tochmaland 1
9291 LC Kollum
Rijksdriehoek X: 205608 Y: 589571
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Kollumerland en Nieuwkruisland
Kadaster Gemeente Kollum, sectie A, nr. 766
Monumentennummer 23743
Landsch. waarde Niet onbelangrijk maar wordt verminderd door nieuwbouw in de omgeving
Eigenaar Stichting Erfgoed Kollumerland en Nieuwkruisland
Bedrijfsvaardigheid Maalvaardig
Bestemming Bemalen van de polder Tochmaland, thans op vrijwillige basis
Molenaar Piet Korse
Telefoon 0511-452861
Bezoekmogelijkheid Zaterdag

© Foto: Anja Hoogduin (8-9-2007).   
Constructie
Romp Houten achtkant, gedekt met riet, met stenen veldmuren
Kap Gedekt met riet
Vlucht 23,54 m.
Wiekenvorm Oudhollands
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Pot?binnen??1981?23.24 m.
klik voor meer info Pot?buiten??1981?23.24 m.
klik voor meer info Buurma0114-19811981aanw.23.54 m.
klik voor meer info Buurma0115-19811981aanw.23.54 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Koning013719121912?aanw.-
Kruiwerk Neutenkruiwerk met 16 neuten; kruilier
Vang IJzeren hoepelvang; vangbalk met duim; vangstok
Inrichting Houten vijzel
Overbrengingen Bovenwiel 63 kammen
Bovenbonkelaar 33 kammen, steek 11,5 cm.
Onderwiel 44 kammen
Vijzelwiel 41 kammen, steek 11,5 cm.
Overbrengingsverhouding 1 : 2,05
Molenmaker J.B. Donders, Tilburg (1893)
Versiering
Eenvoudige baard, wit geverfd, rood afgebiesd, met het opschrift 'Anno 1893'
Verwijzingen
Eigen website Tochmaland
Ten-Bruggencatenr. 03234
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Afkomstig uit Welgelegen, Veendam
Geschiedenis
Deze molen is een van de grotere molens van Friesland en nog grotendeels authentiek. Hij bemaalde van 1893 tot 1946 de polder Tochmaland, 550 ha.

De polder werd gesticht in 1892, toen een aantal boeren besloot iets te doen aan de wateroverlast in dit, wat dieper gelegen, deel van het landschap. Er werden een ringdijk aangelegd en een aantal sloten gegraven; vervolgens kocht men een molen. De keus viel op de te koop staande houtzaagmolen Welgelegen van de houthandel K&J Wilkens te Veendam. Deze werd te Kollum herbouwd door - zeer opmerkelijk - een molenmaker uit Tilburg; deze had iets goedkoper ingeschreven dan een collega uit Kollum.

Het nieuwe waterschap Tochmaland gaf nog wel iets extra’s uit aan gele steentjes voor de voet van de molen. Dat vond men toch mooier dan rode baksteen. Er werd een molenaar aangesteld, en een jaar later werd ook de nieuwe molenaarswoning voltooid. Die is nog steeds herkenbaar in de boerderij naast de molen.
In 1946 brak de bovenas. Dit was voor het polderbestuur aanleiding om over te gaan op elektrische bemaling. Er werd een gemaaltje naast de molen gebouwd. Even leek het erop dat de molen toen zou worden afgebroken maar de burgemeester adviseerde daaraan geen uitvoering te geven.

De gemeente kreeg op 30 december 1948 de molen in eigendom en liet hem restaureren. Dat bleek weer nodig in 1963 en 1983.
Enkele jaren terug is een nieuwe elektromotor in de molen geplaatst, waarna het gemaaltje naast de molen kon worden afgebroken.
Aanvullingen
Over de naam:
Deze molen is vernoemd naar de polder die hij kan bemalen.
Literatuurverwijzingen:
Bestek en voorwaarden waarnaar aanbesteed zal worden: Het bouwen van een achtkante windwatermolen.
Proces verbaal vergadering vaststelling ontwerp reglement van het waterschap Tochmaland.
Voorstel tot oprichting en reglementering van een waterschap Tochmaland.
Diverse stukken betreffende de stichting van het waterschap en de bouw van de molen.
Jaarverslag 1989 molen Tochmaland.
Toespraak burgemeester Maris bij opening molen op 24 april 1982.
Rijksinventarisatie 1943.
Inventarisatie van molens in Friesland. Rijkswaterstaat 1957.
Molens van Friesland. Leeuwarden 1971. nr.30.
Fries Molenboek. Leeuwarden 1980. nr.30.
Friese Molens. Leeuwarden 1995. nr.30 en p.104.
Noordelijk Oostergo. Kollumerland en Nieuwkruisland. H.M. van den Berg. 's Gravenhage 1989. pp.79-80.
Uit het album van Kollumerland. A. Westerhof en P.de Boer. Leeuwarden 1994. p.63.
Bouwkunst in Kollumerland. P.Karstkarel. Kollum 1984. p.104.
De Utskoat: nr.25 p.18, nr.53, nr.71 p.37.
De Molenaar: 1970, 21 januari 1981, 30 juni 1982, 20 november 1996.
De Zelfzwichter: nr.64 p.9, nr.82 pp.30-31.
Molennieuws: nr.96 p.71.
Leeuwarder Courant: 28 juli 1997, 13 januari 1979, 17 maart 1981.
Friesch Dagblad: 19 januari 1949, 9 januari 1979, 24 november 1995.
Nieuwsblad van Noordoost Friesland: 2 november 1948, 14 januari 1949, 1 juli 1981, 26 april 1982, 1 april 1992, 27 november 1995, 1 november 1996.
Tilburgse Courant: 19 oktober 1893.
Nieuwe Rotterdamse Courant: 28 oktober 1948.

© Foto: Foto: Anja Hoogduin (8-9-2007).

© Foto: Foto: Anja Hoogduin (8-9-2007).

© Foto: Foto: Anja Hoogduin (8-9-2007).

© De molen met gemaaltje en molenaarswoning (boerderij).
Foto datum onbekend, coll. Arie Hoek.
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: maandag 18 november 2013 | Foto

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Tochmaland, Kollum home vorige pagina