Versiering

Sinds begin 2005 een groot houten bord op één van de velden van de romp met daarop afgebeeld een ooievaar en de tekst:
'Als brenger van het
leven
Kijkend naar de dood'

(N.B. De molen staat tegenover de Zaandijker korenmolen De (Bleeke) Dood.

Verwijzingen

Ten-Bruggencatenr.	01110
allemolens.nl	zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Afkomstig uit	De Ooievaar, Assendelft

Geschiedenis

Molen De Ooijevaar is een oorspronkelijk in of kort voor 1622 als oliemolen gebouwde achtkante bovenkruier met stelling.
Van oorsprong is deze molen afkomstig uit Assendelft, waar hij in of kort voor 1622 als naamloze oliemolen werd gebouwd aan de Delft, tegenover de Kerkbuurt. In genoemd jaar blijkt Gerbrand Cornelisz Houtkoper schuldig aan Anna van Renesse, Vrijvrouwe van Assendelft een recognitie van 4 ponden s jaars, om te erigeren een oliemolen in de Heerlijkheid, staande op Jan Baningersloot, aan de Delft.
In 1669 werd de molen gekocht door Cornelis Adriaensz. van der Ley, die hem liet afbreken en herbouwen aan de Kalverringdijk te Zaandam.

In 1897 verkocht de toenmalige eigenaar de al geruime tijd stilstaande molen, waarna de nieuwe eigenaar hem ging gebruiken voor het malen van doppen. Dit duurde slechts enkele jaren, waarna werd overgeschakeld op de verwerking van cacaoafval. Tenslotte werd een elektromotor geplaatst voor de aandrijving van het gaande werk.
Omstreeks 1934 werd deze vervangen door een petroleummotor waarna in 1936 de windkracht geheel buiten gebruik kwam. De stilstaande molen bood nadien al spoedig een totaal verwaarloosde aanblik. Bij de ingebruikname van de Julianabrug in 1936 stond de molen, potsierlijk want rijp voor de sloop, nog op Zaanse wijze 'mooi'.
Toen na de Tweede Wereldoorlog sloop dreigde, kwam een actie op gang om de molen te behouden.

In 1955 werd de molen eigendom van de Vereniging De Zaansche Molen en in het daarop volgende jaar werd de molen geheel gerestaureerd. Dit was niet zomaar een restauratie: het bovenachtkant was dermate slecht, dat dit vrijwel geheel moest worden vernieuwd. Ook kap en stelling moesten geheel nieuw. Tot twee keer toe werd een balk, bestemd voor de wentelas, afgekeurd. Tenslotte werd een bruikbare eiken balk gevonden. Voor de roeden kon worden volstaan met twee uit de provincie Groningen afkomstige slooproeden (die pas in 1978 zouden worden vervangen door nieuwe gelaste exemplaren).

Na 1956 was de windmolen weer zo nu en dan voor productiedoeleinden in bedrijf. In 2009 werd vereniging De Zaansche Molen ook eigenaar van de molenschuur. Tot die tijd verwerkte de fa. Gruys daar cacao- en ander productie-afval.

De molen werd rond 2000 onderhanden genomen. De electromotor, drijfriemen en vijzels voor het malen van cacaoafval zijn verwijderd, de zoldervloeren vernieuwd en nieuw riet op romp en kap; ook kreeg de molen een nieuwe stelling. In september 2001 is er nieuw laadgoed gemaakt voor het naslag en op Zaansche Molendag heeft de molen weer olie geslagen uit pinda-afval.

Op 20 december 2011 werden beide, uit 1978 daterende, roeden gestreken. Op 20 januari 2012 werden nieuwe roeden gestoken.

De molen staat geheel omsloten door het fabrieksterrein van Duyvis. Als gevolg is de molen niet te bezichtigen, omdat over dit terrein geen overpadrecht geldt voor derden.
Anno 2010 wordt de omgeving, die door een groot fabriekgebouw toch al niet best te noemen is, verder bedreigd door plannen, om voor de molen een grote steiger te realiseren voor toeristenschepen. Dat zal het vrije zicht vanaf de Zaan grondig bederven.

Constructie
Molen en schuur zijn grotendeels van grenen vervaardigd. Het onderachtkant heeft twee bintlagen en per veld twee in elkaar gewerkte veldkruisen. De verbindingen tussen de legeringsbalken en achtkantstijlen worden deels gevormd door korbelen en deels door krommers.
In tegenstelling tot wat gebruikelijk is loopt het onderachtkant bij deze molen door tot ca. 3,4 meter boven de stelling. Hier ligt een tussentafelement waarop een bovenachtkant met twee bintlagen is geplaatst. Het oude bovenachtkant, dat bij de restauratie in 1956 geheel vervangen is, had slechts een bintlaag.

Aanvullingen

Uniek aan deze molen:
De enig overgebleven oliemolen van Nederland waarvan de bijbehorende schuur niet aan het onderachtkant vastzit, maar ernaast is gebouwd.

Vermoedelijk de eerste molen in Nederland die in het kader van een zeer ingrijpende restauratie grotendeels moest worden gesloopt en daarna herbouwd (1956).

---

Laatst bijgewerkt:	donderdag 28 februari 2013 | Tellerstand