Nederlandse Molendatabase
Bergen, Noord-Holland
Database nr. 642
Inventaris nr. NH060
Ten-Bruggencatenr. 01097
Naam Philisteinse Molen
Bouwjaar 1897
Type Grondzeiler
Kenmerken Achtkante Binnenkruier
Ligging Voert 5
1861 PE Bergen
Rijksdriehoek X: 107196 Y: 518408
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Bergen
Kadaster Gemeente Bergen (NH), sectie F, nr. 532
Monumentennummer 9045
Landsch. waarde Zeer groot
Eigenaar Gemeente Bergen
Bedrijfsvaardigheid Maalvaardig
Bestemming Bemalen van de Philisteinse polder op wind- of elektrische kracht
Molenaar Gerard van Wieringen / Louwra van de Velde
Telefoon 072 - 5642824
Bezoekmogelijkheid Op afspraak

Foto: Willem Jans (1-4-2006).
Constructie
Romp Grenen achtkant, gedekt met riet, op lage voet. De onderste ca. 2 meter gedekt met geverfde gepotdekselde planken.
Kap Gedekt met riet
Vlucht 22,00 m.
Wiekenvorm Oud-Hollands
Wiekverbeteringen Deze molen heeft nooit een wiekverbetering ondergaan.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Derckx0159buiten19751976aanw.22.00 m.
klik voor meer info Derckx0160binnen19751976aanw.22.00 m.
klik voor meer info Wijnveeng.n.buiten19381938?197622.00 m.
klik voor meer info Wijnveeng.n.binnen19381938?197622.00 m.
klik voor meer info Pot2282buiten191319131938?21.90 m.
klik voor meer info Pot2057binnen19061906?1938?21.80 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info De Prins van Oranje148418971897aanw.-
Kruiwerk 48 houten rollen; binnenkruirad
Vang Losse Vlaamse blokvang uit vier stukken; vangbalk met duim; vangstok; pal (ijzer)
Inrichting Stalen vijzel: Ø 1,16 m.
Woning in de molen (niet in gebruik)
Overbrengingen Bovenwiel 45 kammen
Bovenbonkelaar 21 kammen, steek 15 cm.
Onderbonkelaar (conisch) 24/35 kammen
Vijzelwiel 36 kammen, steek 14,5 cm.
Overbrengingsverhouding: 1 : 1,43 / 1 : 2,08
Molenmaker P. Bregman, Oudorp (1897)
Versiering
Eenvoudige baard, donkergroen geverfd, wit afgebiesd, met enig snijwerk, zonder opschrift

Diverse ingehakte inscripties:
in twee tegenover elkaar liggende plooistukken van het bovenwiel: P.BREGMAN ANNO 1897
in de penbalk: E.KROONE 1897 C.HOOGZAAD 1897
in de onderbonkelaar: C. HOOGZAAD
in een van de voeghouten: B. HOF
Ongetwijfeld gaat het hier om molenmaker Bregman en zijn personeel.
Verwijzingen
Eigen website Philisteinse Molen
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Voorganger Philisteinse molen 3e voorganger, Bergen
Geschiedenis
De windbemaling moet hier in de eerste helft van de 16de eeuw zijn ingevoerd. Op een van die tijd daterende kaart staat ongeveer op de plaats van de huidige molen een wipmolentje getekend met daarbij de aanduiding Godefers Molentjen.
In 1568 is het ook nog een wipmolen, maar op van 1629 en het midden van de 17de eeuw daterende kaarten staat er een binnenkruier aangegeven.

In februari 1757 brandde de toenmalige achtkante schepradmolen als gevolg van blikseminslag af. Nog in datzelfde jaar werd hij herbouwd door de molenmakers Piet Stroomer uit Lutjewinkel en Cornelis Stroomer uit Zijdewind.
In de avond van 28 september 1896 brandde ook deze molen af als gevolg van blikseminslag.
In 1897 volgde herbouw, als vijzelmolen, door molenmaker P. Bregman uit Oudorp.

In 1927 werd een elektrische hulpaandrijving volgens het systeem-Eriksson op de molenvijzel aangebracht, welke installatie in 1948 werd verbeterd. Hoewel ook toen nog de mogelijkheid bestond om op windkracht te malen, werd de windmolen in het begin van de jaren '50 buiten bedrijf gesteld. Vanaf die tijd werd de woonruimte als zomerverblijf verhuurd. Dit duurde tot 1972.
In 1973 werd de inmiddels sterk verwaarloosde molen door de gemeente Bergen aangekocht, waarna in 1975-1976 restauratie volgde. Sindsdien is de molen op vrijwillige basis geregeld in bedrijf.

Al bij de bouw is de molen uitgerust met licht en zwaar werk, zodat de vijzel met twee schillende snelheden kan worden aangedreven. In 1948 is in verband met een verandering van de elektrische aandrijving een smallere vijzel aangebracht. Eigenlijk is deze voor de molen te klein, waardoor de beschikbare capaciteit niet voldoende kan worden benut.
Anno 2012 is deze installatie naast de molen verplaatst; de molenvijzel kan nu alleen nog op windkracht worden aangedreven.

Niet duidelijk is, waarom in 1938 de twee nog betrekkelijk jonge Potroeden werden vervangen door, voor die tijd zeer moderne, gelaste stalen roeden van het fabrikaat Wijnveen.
Aanvullingen
Over de naam:
De molen wordt aangeduid naar de polder die hij kan bemalen.
Overige foto's

© Foto: Aggie Fluitman (24-1-2006).

© De Philisteinse molen en oorlogsbunkers vanaf Banweg gezien.
Foto: René Speur (29-1-2012).

© Op deze opname is de molen al geruime tijd buiten gebruik. De zeilen en windborden zijn verwijderd. Het hekwerk van het wiekenkruis is wit geschilderd.
Foto: Eric Zwijnenberg (1964).

© Zeer oude foto met duidelijk zichtbaar een lange
metalen bliksemafleider bovenop de kap.
Foto: ? (met dank aan Eric Zwijnenberg).
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: woensdag 8 oktober 2014 | Foto

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Philisteinse Molen, Bergen home vorige pagina