Versiering

Stichtingssteen boven de noordelijke inrijpoort met de tekst:
'De Twee Gebroeders A. en P. de Wys 18 6/5 72'.

Groene geschulpte baard met witte bies met in wit de tekst
ANNO 1872 DE TWEE GEBROEDERS.

Verwijzingen

Ten-Bruggencatenr.	01276
allemolens.nl	zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie

Geschiedenis

Deze molen werd in 1872 gebouwd als opvolger van een standerdmolen die bij de haven van Roosendaal stond. Lambertus de Wijs liet de molen bouwen en vernoemde hem naar zijn twee zonen Adrianus en Petrus.
Pas nadat de nieuwe molen in gebruik was genomen, werd de standerdmolen gesloopt. Er zitten dan ook geen onderdelen daarvan in de huidige molen verwerkt.

Na uitgebreid onderzoek is vast komen te staan dat deze molen gebouwd is met zeer veel onderdelen van de in 1871 gesloopte bovenmolen van de polder Middelburg bij Waddinxveen: kap, bovenwiel plus -bonkelaar, kruiwerk, vang en allerhande balken. De oude koningspil dient als draagbalk en een oud vijzelwiel functioneert als luitafel
In 1880 reeds werd De Twee Gebroeders voorzien van een stoommachine, welke in een apart gebouw werd opgesteld. Onderin de molen stonden twee koppel stenen, waarvan één werd gebruikt om schors te malen. Dit gebouwtje werd in 1982 gesloopt.

Eind oktober 1944 werd de molen door oorlogshandelingen behoorlijk beschadigd. In 1948 volgde herstel door de Zeeuwse molenmaker Jan van de Hamer. Eerder, in 1942, waren Van Busselneuzen aangebracht en - opmerkelijk - de (tweedehands) Potroeden verstoken: beide waren binnenroeden van onbekende herkomst, maar de buitenste bleek veel zwaarder dan de binnenste; iets wat toen ongedaan werd gemaakt.

Na het buiten bedrijf stellen van het maalbedrijf omstreeks 1960 volgde een periode van sterk verval. Begin jaren '70 werden de roeden kaalgezet.

Tussen oktober 1982 en juni 1984 vond een grote restauratie plaats, uitgevoerd door de fa. Verbij. Dit omvatte: herstel van het metselwerk, een geheel nieuwe 13-kante(!) stelling, gedeeltelijke vernieuwing van de vloeren, een geheel nieuwe kap (alleen ijzer- en penbalk van de oude kap waren nog te gebruiken), nieuw wiekenkruis en een grotendeels nieuwe staart. Het spoorwiel kreeg een nieuwe gang kammen.
Sindsdien wordt er weer regelmatig gedraaid en soms gemalen.

In 2002/03 stond de molen enige tijd stil vanwege de slechte staat van het houtwerk van het wiekenkruis; bij vervanging in 2003 werd de ophekking iets breder uitgevoerd.

Eigenaren vanaf de bouw waren:

• Lambertus de Wijs 1872 - 1880
• Erven Lambertus de Wijs 1880 - 1885
• Jan Francis van Tillo 1885 - 1896
• Adrianus Franciscus Vos 1896 - 1921
• Adrianus Cornelis van Tilburg 1921 - 1936
• Antonius Cornelis Devillers 1936 - 1980
• Erven Devillers 1980 - 1981
• Gemeente Roosendaal 1981 - heden

Aanvullingen

Over de naam:
De molen draagt zijn naam vanaf de bouw en verwijst naar de zonen van degene die hem lieten bouwen: Lambertus de Wijs.

Uniek aan deze molen:
Het bovenwiel heeft geknikte kruisarmen, hetgeen zeer zelden voorkomt. Vakwerk van molenmaker Janzen uit Den Helder, omstreeks 1861.

Literatuurverwijzingen:
Meesters, Ton en Henk van Velzen, 'Korenmolen "De Twee Gebroeders" te Roosendaal. In historisch en technisch perspectief bekeken'. (Roosendaal 2004)

---

Laatst bijgewerkt:	dinsdag 8 januari 2013 | Foto