Nederlandse Molendatabase
Roosendaal, Noord-Brabant
Database nr. 585
Inventaris nr. NB083
Ten-Bruggencatenr. 01276
Naam De Twee Gebroeders
Bouwjaar 1872
Type Stellingmolen
Kenmerken Ronde stenen molen
Functie Korenmolen
Ligging Amerikalaan 10c
4703 AC Roosendaal
Rijksdriehoek X: 89176 Y: 393931
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Roosendaal
Kadaster Gemeente Roosendaal en Nispen, sectie K, nr. 5497
Monumentennummer 32715
Landsch. waarde Zeer groot
Eigenaar Gemeente Roosendaal sinds 1981
Bedrijfsvaardigheid Maalvaardig
Bestemming Vh. het malen van graan, thans buiten bedrijf
Molenaar Niek van Eekelen
Telefoon 0165-301453
Bezoekmogelijkheid Zaterdag 13.30 - 17.00 uur en op afspraak

© Foto: Rob Pols (25-3-2012).
Constructie
Romp Ronde stenen molen
Kap Gedekt met dakleer
Vlucht 26,20 m.
Wiekenvorm Oud-Hollands
Wiekverbeteringen Van 1942 tot ca. 1970 had deze molen op beide roeden het systeem-Van Bussel.
Nadat de roeden jaren kaal hadden gestaan, is bij de grote restauratie van 1982/84 gekozen voor Oud-Hollandse ophekking.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Derckx0450buiten1983--26.20 m.
klik voor meer info Derckx0451binnen1983--26.20 m.
klik voor meer info Pot0690-....--25... m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Enthoven & Co, L.I.?18611872aanw.05.17 m.
Kruiwerk 48 ijzeren rollen; kruirad
Vang Deels losse, deels vaste Vlaamse blokvang; vangbalk met haak; vangstok; kneppel; pal
Inrichting Eén koppel 16der blauwe en één koppel 16der kunststenen; sleepluiwerk; steenkraan. Enige restanten van een derde steenkoppel.
Overbrengingen Bovenwiel 78 kammen
Bovenbonkelaar 37 kammen, steek 12,7 cm.
Spoorwiel 97 kammen
Steenschijflopen 32 staven, steek 8,5 cm.
Overbrengingsverhouding 1 : 6,39
Hoogte van de stelling: 8,64 m.
Molenmaker ?? (1872)
Versiering
Stichtingssteen boven de noordelijke inrijpoort met de tekst:
'De Twee Gebroeders A. en P. de Wys 18 6/5 72'.

Groene geschulpte baard met witte bies met in wit de tekst
ANNO 1872 DE TWEE GEBROEDERS.
Verwijzingen
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Geschiedenis
Deze molen werd in 1872 gebouwd als opvolger van een standerdmolen die bij de haven van Roosendaal stond. Lambertus de Wijs liet de molen bouwen en vernoemde hem naar zijn twee zonen Adrianus en Petrus.
Pas nadat de nieuwe molen in gebruik was genomen, werd de standerdmolen gesloopt. Er zitten dan ook geen onderdelen daarvan in de huidige molen verwerkt.

Na uitgebreid onderzoek is vast komen te staan dat deze molen gebouwd is met zeer veel onderdelen van de in 1871 gesloopte bovenmolen van de polder Middelburg bij Waddinxveen: kap, bovenwiel plus -bonkelaar, kruiwerk, vang en allerhande balken. De oude koningspil dient als draagbalk en een oud vijzelwiel functioneert als luitafel
In 1880 reeds werd De Twee Gebroeders voorzien van een stoommachine, welke in een apart gebouw werd opgesteld. Onderin de molen stonden twee koppel stenen, waarvan één werd gebruikt om schors te malen. Dit gebouwtje werd in 1982 gesloopt.

Eind oktober 1944 werd de molen door oorlogshandelingen behoorlijk beschadigd. In 1948 volgde herstel door de Zeeuwse molenmaker Jan van de Hamer. Eerder, in 1942, waren Van Busselneuzen aangebracht en - opmerkelijk - de (tweedehands) Potroeden verwisseld: beide waren binnenroeden van onbekende herkomst, maar de buitenste bleek veel zwaarder dan de binnenste; iets wat toen ongedaan werd gemaakt.

Na het buiten bedrijf stellen van het maalbedrijf omstreeks 1960 volgde een periode van sterk verval. Begin jaren '70 werden de roeden kaalgezet.

Tussen oktober 1982 en juni 1984 vond een grote restauratie plaats, uitgevoerd door de fa. Verbij. Dit omvatte: herstel van het metselwerk, een geheel nieuwe 13-kante(!) stelling, gedeeltelijke vernieuwing van de vloeren, een geheel nieuwe kap (alleen ijzer- en penbalk van de oude kap waren nog te gebruiken), nieuw wiekenkruis en een grotendeels nieuwe staart. Het spoorwiel kreeg een nieuwe gang kammen.
Sindsdien wordt er weer regelmatig gedraaid en soms gemalen.

In 2002/03 stond de molen enige tijd stil vanwege de slechte staat van het houtwerk van het wiekenkruis; bij vervanging in 2003 werd de ophekking iets breder uitgevoerd.

Eigenaren vanaf de bouw waren:
  • Lambertus de Wijs 1872 - 1880
  • Erven Lambertus de Wijs 1880 - 1885
  • Jan Francis van Tillo 1885 - 1896
  • Adrianus Franciscus Vos 1896 - 1921
  • Adrianus Cornelis van Tilburg 1921 - 1936
  • Antonius Cornelis Devillers 1936 - 1980
  • Erven Devillers 1980 - 1981
  • Gemeente Roosendaal 1981 - heden
Aanvullingen
Over de naam:
De molen draagt zijn naam vanaf de bouw en verwijst naar de zonen van degene die hem lieten bouwen: Lambertus de Wijs.
Uniek aan deze molen:
Het bovenwiel heeft geknikte kruisarmen, hetgeen zeer zelden voorkomt. Vakwerk van molenmaker Janzen uit Den Helder, omstreeks 1861.
Literatuurverwijzingen:
Meesters, Ton en Henk van Velzen, 'Korenmolen "De Twee Gebroeders" te Roosendaal. In historisch en technisch perspectief bekeken'. (Roosendaal 2004)
Overige foto's

© Foto's: Rob Pols (25-3-2012).

© Opname uit 1945. Foto: verzameling Ton Meesters.
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: zaterdag 12 juli 2014 | Geschiedenis

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen De Twee Gebroeders, Roosendaal home vorige pagina