Nederlandse Molendatabase
Haps, Noord-Brabant
Database nr. 530
Inventaris nr. NB039
Ten-Bruggencatenr. 01967
Naam Mariamolen
Bouwjaar 1802 / 1859
Type Beltmolen
Kenmerken Zeskante Molen
Functie Korenmolen
Ligging Cuijkseweg 19
5443 PA Haps
Rijksdriehoek X: 188282 Y: 412180
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Cuijk
Kadaster Gemeente Cuijk, sectie K, nr. 2796
Monumentennummer 20007
Landsch. waarde Groot
Eigenaar Gemeente Cuijk
Bedrijfsvaardigheid Maalvaardig
Bestemming Vh. het malen van graan, thans buiten bedrijf
Molenaar Robbert Verkerk / Sytske Verkerk-Verheijen / Don Werts
Telefoon 0485-313647
Bezoekmogelijkheid Zaterdag 15.00 - 18.30 uur en op afspraak

Foto: Willem Jans (12-3-2006).
Constructie
Romp Houten zeskant, gedekt met schaliën, op hoge gemetselde zeskante voet
Kap Gedekt met schaliën
Vlucht 24,50 m.
Wiekenvorm Oud-Hollands
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Derckx0073buiten19721972aanw.24.50 m.
klik voor meer info Derckx0074binnen19721972aanw.24.50 m.
klik voor meer info Franseng.n.binnen19031903?1972?25.20 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info ????aanw.04.85 m.
Kruiwerk Engels; kruilier
Vang Vlaamse vang; vangbalk met haak; vangtrommel
Inrichting Twee koppel 17der kunststenen; sleepluiwerk
Overbrengingen Bovenwiel 70 kammen
Bovenschijfloop 43 staven, steek 11,0 cm.
Spoorwiel 86 kammen
Steenschijflopen 26 staven, steek 8,9 cm.
Overbrengingsverhouding 1 : 5,38
Versiering
Eenvoudige baard, wit geverfd, rood afgebiesd, met de opschriften 'Maria molen' en daaronder in kleine cijfers '18' '02'

Eenvoudige achterbaard, wit met brede rode rand en in zwarte letters het opschrift MARIA MOLEN.

Op de houten as is het jaartal 186_ aangebracht.
Verwijzingen
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Voorganger Mariamolen voorganger, Haps
Geschiedenis
In 1794 werd door de familie Manders een standerdmolen gebouwd aan de weg naar Cuijk. Waarschijnlijk is deze door brand verloren gegaan, want reeds in 1802 verscheen aan de overkant van de weg schuin tegenover de locatie van de standerdmolen de nu nog bestaande Mariamolen.
Bij de bouw werd destijds gekozen voor het type grondzeiler (wieken en staart bedienbaar vanaf het maaiveld). Er werd geen gebruik gemaakt van onderdelen van de oude standerdmolen (vandaar het vermoeden dat deze laatste is afgebrand). Wel was de molen opvallend simpel en op een standerdmolen gelijkend ingericht: één koppel stenen, dat rechtstreeks vanaf het bovenwiel werd aangedreven.

In 1859 is de molen verhoogd tot beltmolen. Sommigen stellen dat de molen door de bouw van omringende huizen (zoals het molenaarshuis, dat nu nog schuin tegenover de molen staat) te weinig wind kreeg. Anderen beweren dat deze molen niet verhoogd werd voor meer wind, maar om meer mogelijkheden te verkrijgen. Bij die gelegen is de molen namelijk omgebouwd tot een meer gebruikelijke korenmolen met een spoorwiel en drie, in plaats van één koppel stenen. Ook het luiwerk moet uit dat jaar dateren.

Met nog enkele wisselingen van eigenaar is de Mariamolen de jaren doorgekomen. In de Tweede Wereldoorlog fungeerde de molen nog als schuilplaats voor de lokale bevolking.
Uiteindelijk kwam hij in handen van het bekende molenaarsgeslacht Wagemans. De laatste telg uit het geslacht deed de molen over aan zijn neef Piet Peters. Deze verkocht de molen in 1969 aan de gemeente Haps, maar bleef er wel molenaar. Dit hield hij vol tot 1998, waarbij hij de laatste jaren werd geassisteerd door diverse vrijwillige molenaars.

In 1972 kreeg de molen een fikse opknapbeurt. Hierbij werd toen wel het aanwezig Van Busselsysteem vervangen door Oudhollands. Voor de restauratie was de askop rood met wit, het verbusselde wiekenkruis geheel grijs en de staart licht grijsgroen van kleur.

Als gevolg van een gemeentelijke herindeling in het Land van Cuijk ging de molen later in eigendom over naar de gemeente Cuijk.
Aanvullingen
Over de naam:
De molen is niet vernoemd naar de Heilige Maria, maar naar een familielid van één van de laatste vakmolenaars. Daarvoor was de molen naamloos.
Uniek aan deze molen:
Dit is, tezamen met Gassel, de enig overgebleven kantige molen van Brabantse constructie.
Deze molen is bovendien één van de acht overgebleven zeskanten van Nederland.
Trivia:
De molen was vroeger uitgerust met stroomlijnwieken, systeem Van Bussel. Eind jaren ’40 begon men remkleppen in de stroomlijn te plaatsen, in het zuiden des lands vooral door molenmaker Beijk uit Afferden toegepast. In 1950 bezocht Jan Verhagen, toen molenaar in Borkel en Schaft, deze molen om de werking van de remkleppen eens te bekijken. Verhagen kwam bij de molen, die zonder zeilen bij een flinke wind goed doorliep. Karel Wagemans, de molenaar van de Mariamolen, vroeg aan Verhagen: “Wil ik hem nu eens rond in de top leggen?”
“Doe dat toch niet,” antwoordde Verhagen, “want alles loopt kapot.”
“Dat zal ik je eens laten zien”, zei Wagemans. De molen maalde met volle zeilen, er gebeurde... niets. De remkleppen hielden de molen mooi in toom. Wagemans vond de remkleppen een minstens zo grote verbetering als de Busselneuzen.
Overige foto's

© Foto: André Koopal (26-5-2005).

© Foto: Marc Crins (25-1-2005).

© Foto: John Scholte (20-6-2012).

© Foto: Vincent Claessens (31-7-2014).
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: zondag 30 november 2014 | Geschiedenis

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Mariamolen, Haps home vorige pagina