Nederlandse Molendatabase
Aalsmeer, Noord-Holland
Database nr. 1231
Inventaris nr. NH150
Ten-Bruggencatenr. 00970
Naam De Zwarte Ruiter
Bouwjaar 1777 (als poldermolen) / 1866 (als korenmolen) / 2003
Type Grondzeiler
Kenmerken Achtkante molen
Functie Korenmolen
Ligging Mr Jac. Takkade 10
1432 CA Aalsmeer
Rijksdriehoek X: 114690 Y: 478225
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Aalsmeer
Kadaster Gemeente Aalsmeer, sectie A, nr. 2485
Monumentennummer 508084
Landsch. waarde Niet onbelangrijk, maar de molen wordt door veel te veel bomen en struiken omgeven.
Eigenaar Sj. Siewerts van Reesema
Bedrijfsvaardigheid Draaivaardig
Bestemming Vh. het malen van graan, thans buiten bedrijf; woning
Molenaar Sj. Siewerts van Reesema
Bezoekmogelijkheid Niet te bezichtigen

© Foto: Ton Koorevaar (27-7-2010).
Constructie
Romp Grenen achtkant, gedekt met riet, op gemetselde voet van ca. 2 meter hoog
Kap Gedekt met riet
Vlucht 23,60 m.
Wiekenvorm Oud-Hollands
Wiekverbeteringen Deze molen heeft nooit een wiekverbetering ondergaan. Dit was voor de onttakeling van ca. 1930 ook al het geval. In 1927 is evenwel serieus overwogen, deze molen te verbeteren met het systeem-Von Baumhauer. Dit is echter niet doorgegaan.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Vaags0066buiten20022003aanw.23.60 m.
klik voor meer info Vaags0067binnen20022003aanw.23.60 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Enthoven & Co, L.I.?1857?aanw.-
Kruiwerk 42 houten rollen; kruirad
Vang Vaste Vlaamse blokvang uit vijf stukken; vangbalk met haak; vangstok; kneppel
Inrichting Van de oorspronkelijke inrichting is alleen het bovenwiel overgebleven; woning in de molen
Overbrengingen Bovenwiel 54 kammen
Rest gaandewerk niet meer aanwezig
Molenmaker J. Timmers I, Oude Wetering (1777)
Fa. Poland, Broek op Langedijk (2003)
Versiering
Aardige baard, wit geverfd, donkergroen afgebiesd, met de opschriften 'Anno 1778' en daaronder 'De Zwarte Ruiter'
Verwijzingen
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Voorganger Zwartepolder, De Zwarte Molen, Aalsmeer
Geschiedenis
Oorspronkelijk is deze achtkante bovenkruier gebouwd als schepradmolen voor de bemaling van de Zwarte- of Schinkelpolder. De voorganger van deze molen was een zwart geteerde wipmolen die aan de oever van het Haarlemmermeer stond. De naam Zwartepolder komt vermoedelijk van deze molen. Nadat de wipmolen te slecht was geworden voor herstel werd de nieuwe (huidige) molen op een andere plaats gebouwd omdat de bedreiging van het Haarlemmermeer op de oude plek (waar thans de Bosrandbrug is gelegen) groot was. De nieuwe molen werd gebouwd door Joost Timmers, meester-molenmaker te Oude Wetering.
De polder werd later geheel uitgeveend en was rond 1850 vrijwel geheel in een waterplas veranderd. In 1857 werd 200 meter ten noordwesten van de molen een grote vijzelmolen met een vlucht van 28.20 m. gebouwd om de plas droog te malen. De schepradmolen werd toen voorzien van zes zuigerpompen. Dit voldeed echter maar matig en aangezien de vijzelmolen het werk ook alleen afkon, werd de molen in 1866 verkocht aan Jacob van Zijverden. Deze verbouwde de molen als korenmolen. Vermoedelijk is daarbij het binnenwerk van de in 1864 gesloopte molen De Ruyter in Zaandam gebruikt. In de molen heeft tenminste een oud wandbord gehangen waarop stond:
DE RUITER IN HET VELD
RIJDT UIT OM BUIT TE HALEN
MAAR IK BEN HIER GESTELD
OM TARW EN ROG TE MALEN
GELIJK EEN RUYTER WAAGT
VOOR VADERLAND ZIJN LIJF
ZO BEN IK HIER GESTELD
DE BURGER TOT GERIJF.
Naar aanleiding van dit bord zou de molen de naam de Zwarte Ruiter hebben gekregen.

Tot de Eerste Wereldoorlog is de molen in bedrijf gebleven. In die periode werd de molen gehuurd door Van der Born (van De Leeuw te Aalsmeer) toen zijn eigen molen aan de ketting was gelegd vanwege illegaal malen.
In 1920 werd de molen getroffen door de bliksem waardoor er een roe-end verloren ging. Omstreeks 1930 verdween het gehele gevlucht en na de Tweede Wereldoorlog ook staart en binnenwerk. Doordat de heipalen na de droogmaking van de plas gedeeltelijk boven het grondwater zijn gekomen is de toestand van de fundering steeds slechter geworden waardoor de molen scheef ging zakken.
Al in de jaren ’70 waren er ideeën om deze molen weer als molen te completeren. Het heeft nog een tijd geduurd voordat het zover was.

In 2002 kreeg de molen een nieuwe fundering en is daarbij weer rechtgezet door de molen aan de polderzijde 35 cm. omhoog te halen. In 2003 werd de kap voorzien van een nieuw windpeluw met voorkeuvelens, nieuwe spruiten, een nieuwe rolring met rollen, een nieuwe voering en vang rond het bovenwiel en een nieuw rietdek. Ook is de molen weer voorzien van staart en schoren. Op 10 oktober 2003 werden de roeden gestoken. Later volgden nog uitgebreide werkzaamheden aan het rietdek.

Maar op 30 januari 2007 draaide de molen voor het eerst sinds 1919. Helaas is de omgeving door de talrijke beplantingen niet ideaal voor een windmolen.

Naar pas in 2011 is gebleken, heeft men in 1927 bij deze molen, die toen dus met een incompleet wiekenkruis stond, serieus de toepassing van het systeem-Von Baumhauer overwogen. Dit ging uiteindelijk niet door. Tot nu toe is dit de enige bekende poging tot deze wiekverbetering.
Luchtvaartingenieur Albert Gerard von Baumhauer (1891 -1939) ontwierp tenminste twee wiekverbeteringen maar deze werden nooit toegepast. Hij trok zich omstreeks 1929 uit de molenwereld terug omdat hij - vermoedelijk terecht - vond dat teveel van zijn ideeën zonder zijn medeweten waren gerealiseerd in het stroomlijnsysteem dat al heel lang bekend staat als de Dekkerwiek.
Aanvullingen
Over de naam:
Vermoedelijk is voor de verbouwing tot korenmolen (1866) het binnenwerk van de gesloopte Zaanse korenmolen "De Zwarte Ruiter" gebruikt.
Overige wetenswaardigheden:
De molen ligt zeer ver weg van het centrum van Aalsmeer en feitelijk dichter bij Amstelveen.
Literatuurverwijzingen:
G.J. Pouw,Het nooit toegepaste Van Baumhauer wieksysteem, in: Molens 102 (2011), pp. 18 - 20.
Overige foto's

© Foto's: Ton Koorevaar (27-7-2010).

© Foto's: Kees van der Veer (2006/2007).

© Foto: Donald Vandenbulcke (22-3-2012).

© Foto: Piet Glasbergen (5-3-2013).

© Foto: Piet Glasbergen (5-3-2013).

© Foto: Piet Glasbergen (5-3-2013).

© Foto: Piet Glasbergen (5-3-2013).
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: zaterdag 22 maart 2014 | Geschiedenis

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen De Zwarte Ruiter, Aalsmeer home vorige pagina