Nederlandse Molendatabase
Woerdense Verlaat, Zuid-Holland
1139
Westveense Molen
1676
Wipmolen
Wipmolen
Poldermolen
Westveensekade 6
3652 MC Woerdense Verlaat
X: 119310 Y: 463646
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Nieuwkoop
Gemeente Nieuwkoop, sectie C, nr. 794
Stichting Het Utrechts Landschap
Stichting Het Utrechts Landschap sinds 1-1-2005, daarvoor de Stichting De Utrechtse Molens
Maalvaardig
Bemalen van de polder Westveen, thans op vrijwillige basis
Maarten van Scheppingen
06-40498381
In de regel zaterdag
Groot maar wordt beperkt door bomen in de omgeving
ZH053A
00021
39003
Constructie
Ondertoren gedekt met riet
Bovenhuis geheel geteerd; kap gedekt met gepotdekselde planken
21,60 / 21,70 m.
Systeem Fauel op beide roeden
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Pos. bouw Jaar Steek Positie Verdw. Lengte
klik voor meer info Derckx 0683 buiten 1991 1991 buiten aanw. 21.70
klik voor meer info Derckx 0684 binnen 1991 1991 binnen aanw. 21.60
klik voor meer info Pot 1704 buiten 1894 1919 buiten 1991 21.54
klik voor meer info Pot 1705 binnen 1894 1919 binnen 1991 21.54
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info De Prins van Oranje 1060 1876 1876? aanw.
Zetelkruiwerk; kruirad
Losse Vlaamse blokvang uit vier stukken; vangbalk met haak; vangstok; kneppel
Gesloten ijzeren scheprad buiten de molen, Ø 5,21 m.; breedte 0,30 m.
Bovenwiel 48 kammen
Bovenschijfloop 25 staven, steek 13,8 cm.
Onderschijfloop 18 staven
Onderwiel 66 kammen, steek 16,3 cm.
Overbrengingsverhouding 1,92 : 1

(n.b. tot 2009 had het bovenschijf 22 staven)
Verwijzingen
Geschiedenis
De poldermolen bemaalde tussen 1676 en 1975 uitsluitend op windkracht het 145 ha. grote waterschap Westveen; toen werd een overlaat gemaakt naar de lager gelegen Noordse Buurter Polder.
Tot 1 januari 1989 stond de molen op het grondgebied van de provincie Utrecht. Ondanks deze grenswijziging bleef de Stichting De Utrechtse Molens, sinds 1977 eigenaar, in bezit van de molen.

Het bouwjaar van deze molen is onderwerp van studie geweest: in een mantelstijl staat het jaartal 167?, hetgeen geïnterpreteerd kan worden als 1674 of 1676, welk laatste jaartal tot op heden als bouwjaar werd aangehouden.
Op de kaart van het Hoogheemraadschap van de landen van Woerden van gebr. Vingbooms, uit 1670 staat de molen reeds ingetekend en ook op de kaart van het grondgebied van de proosdij van St. Jan, van D. van Groenouw uit 1665, staat de molen afgebeeld. Geconcludeerd kan worden dat de molen vóór 1665 is gebouwd.
Door archiefonderzoek van de molenwerkgroep van de historische kring Woerden en omstreken is gebleken dat er in 1672 door de Franse troepen in deze contreien minstens vijf poldermolens zijn verbrand en volkomen verwoest. Het is bepaald mogelijk dat ook de Westveense Molen dit overkwam; het herbouwjaartal 1676 is dan ook zeer aannemelijk.

Door een storm brak op 21 november 1837 de koker en stortte het bovenhuis naar beneden en werd dit alles met het gevlucht volkomen vernield. Direct daarna werd een compleet bovenhuis met inhoud en gevlucht, evenals de koker nieuw vervaardigd.
In 1858 werd een nieuw onderwiel met eiken velgen aangebracht (welke laatste in 1905 door iepen velgen werden vervangen).
In 1919 werden twee gebruikte ijzeren Potroeden overgenomen. In 1935 werden Dekkerwieken aangebracht.

In 1960 werden de Noordse Buurter- en Voordijkse Polder gecombineerd met het waterschap Westveen tot één nieuw waterschap De Noordse Buurt.
De inmiddels verzakte molen, die aan de zuidzijde 17 cm. lager stond dan aan de noordkant, kreeg in 1963 een betonfundering met 8 pulspalen. De schepradgoot werd tevens in metselwerk vernieuwd; ook werden de Dekkerwieken door fokken vervangen.

Na deze grondige restauratie volgden nog herstelbeurten in 1978/1979 en in 1991. Bij die laatste gelegenheid werden onder meer beide roeden vernieuwd.

In oktober 2008 werd de molen stilgezet vanwege een voorgenomen grote restauratie. Begin 2009 werd begonnen: roeden gestreken en bovenhuis verwijderd. De scheefstand, die dus in 1963 al gecorrigeerd was, werd opnieuw bijgesteld.
De molen is door de fa. Kistemaker gerestaureerd, onder leiding van Ron Butterman. Ondertoren rechtgezet, kruisarm waterwiel vervangen, koker gerepareerd, nieuwe kruineuten, muurplaat aangescherfd, scheprad en wielbak verdiept en versmald, schepradkast en achterwaterloop vervangen, koningspil aangescherfd, drie vangstukken vervangen, dak vernieuwd, twee fokken vernieuwd, trapbomen, schoren en treden vervangen.
Begin 2010 was de molen weer maalvaardig.
Aanvullingen

Deze molen wordt vernoemd naar de polder die hij kan bemalen.

Deze molen bevindt zich sinds een grenswijziging per 1 januari 1989 in de provincie Zuid-Holland, doch voordien in Utrecht. Desondanks is deze molen tot nu toe in 'Utrechtse handen' gebleven.
Overige foto's
Westveense Molen, Woerdense Verlaat, Foto: Rob Pols (6-1-2012).
© Foto: Rob Pols (6-1-2012).
Westveense Molen, Woerdense Verlaat, De gebogen bladen staan er mooi op, deze wateren makkelijker af bij grotere opvoerhoogtes. Ook bij de Oukoper en de Oostzijdse molens. Foto: Maarten van Scheppingen (28-2-2015).
© De gebogen bladen staan er mooi op, deze wateren makkelijker af bij grotere opvoerhoogtes. Ook bij de Oukoper en de Oostzijdse molens.
Foto: Maarten van Scheppingen (28-2-2015).
Westveense Molen, Woerdense Verlaat, Foto: Piet Glasbergen (13-3-2013).
© Foto: Piet Glasbergen (13-3-2013).
Westveense Molen, Woerdense Verlaat, Foto: Piet Glasbergen (13-3-2013).
© Foto: Piet Glasbergen (13-3-2013).
Westveense Molen, Woerdense Verlaat, Foto: Piet Glasbergen (13-3-2013).
© Foto: Piet Glasbergen (13-3-2013).
Westveense Molen, Woerdense Verlaat, Foto's: Piet Glasbergen (29-4-2013).
© Foto's: Piet Glasbergen (29-4-2013).

Bezoek allemolens.nl voor historische foto’s van deze molen.
Draag zelf bij
zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Westveense Molen, Woerdense Verlaat home vorige pagina