Nederlandse Molendatabase
Roelofarendsveen, Zuid-Holland
1101
Veendermolen
1934, onderbouw 1830
Grondzeiler
Ronde stenen molen
Poldermolen
Aderweg 2
2371 AH Roelofarendsveen
X: 102608 Y: 465933
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Kaag en Braassem
Gemeente Alkemade, sectie H, nr. 3112
Rijnlandse Molenstichting
Sin 1978 is de Rijnlandse Molenstichting eigenaar, daarvoor was dat de Veenderpolder vanaf 1934.
Maalvaardig
Bemalen van de Veenderpolder, thans op vrijwillige basis; zeilschool
Pieter den Haan
071-3317454
Op afspraak
Zeer groot; dominerende functie bij open water en diepe polders
ZH032
05152
7134
Constructie
Ronde stenen molen, getailleerd gemetseld, op achtkante gemetselde voet van ca. 2,00 m.
Gedekt met koperen platen
27,20 / 27,35 m.
Systeem Fauël met steekborden op beide roeden.
Bij de oplevering in 1934 werd deze molen op beide roeden voorzien van het systeem Dekker.
Omstreeks 1945 moet de buitenroede voorzien zijn van het systeem Havinga, ofwel de 'Prinsenmolenwiek'. In 1956 of '57 is op beide roeden het systeem Fauël (fokwieken) aangebracht.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Pos. bouw Jaar Steek Positie Verdw. Lengte
klik voor meer info Derckx 0578 buiten 1988 1988 buiten aanw. 27.35
klik voor meer info Derckx 0579 binnen 1988 1988 binnen aanw. 27.20
klik voor meer info Pot 1577 buiten 1889 1934 buiten 1988 27.00
klik voor meer info Pot 1515 binnen 1887 1934 binnen 1988 26.90
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info ? ? ? 1934 1944
klik voor meer info Kon.Ned.Grofsmederij g.n. 1944 1944 aanw.
Engels; kruirad
Losse Vlaamse blokvang uit vier stukken; vangbalk met haak; vangstok; kneppel
Stalen vijzel, Ø 1,20 m.
Sinds 1958 herbergt deze molen tevens zeilschool 'De Wijde Aa'.
Bovenwiel 65 kammen
Bovenschijfloop 36 staven, steek 13,0 cm.
Onderwiel 68 kammen
Vijzelwiel 52 kammen, steek 9,7 cm.
Overbrengingsverhouding 1 : 2, 34
De onderste wielen zijn conisch van constructie.
A.J. Dekker, Leiden (ontwerp en advies); Fa. Verbij, Hoogmade (uitvoering, 1934)
Eenvoudige baard, donkergroen geverfd, wit afgebiesd, met de opschriften ANNO 1790 en daaronder '1830' 1934'; daarnaast nog enige kleine rozetten.

(N.B. De oorspronkelijke baard bevatte alleen het opschrift "Anno 1934").

Kleine gevelsteen op het zuidoostveld van de onderbouw met de tekst:
J. Kempenaar
Heeft den eersten
steen gelegen
den 6 July 1830

Een tweede gevelsteen geplaatst onder de eerste steen:
DEELRESTAURATIE
TE DANKEN AAN:
STICHT. "WIJDE AA"
10-09-'88 R.M.ST.

Op het westveld van de onderbouw staat sinds enige jaren weer een geteerd zwart kruis (bij meer Rijnlandse molens gebruikelijk).
Verwijzingen
Geschiedenis
Vanaf 1830 stond ter plaatse een achtkante met rietgedekte molen die in 1926 werd gesloopt en vervangen werd door een dieselgemaal in de molenstomp.

In 1934 besloot het polderbestuur dit gemaal, vanwege herhaald slecht functioneren, weer te vervangen door een windmolen. De huidige stenen molen werd naar ontwerp en onder advies van A.J. Dekker gebouwd door molenmakerij Verbij uit Hoogmade. Kaponderdelen, as en roeden kwamen van de achtkante molen van de Noordeind- en Geerpolder bij Langeraar. Bij oplevering werd deze molen uiteraard voorzien van het wieksysteem Dekker.
Opmerkelijk is de kapbedekking van koperen platen; dit omdat de aannemer in 1934 tegelijk bezig was met de kerktoren van Hoogmade en daar de nodige platen overhield.

Malen met de nieuwe Veendermolen was overigens geen eenvoudige zaak: de bovenas vertoonde al spoedig scheuren, waardoor deze snel warm liep. Vier uur draaien betekende: vier uur stilstaan om de as laten afkoelen!
Om deze reden werd in 1944 bij de Grofsmederij te Leiden een nieuwe as besteld. Veel te malen viel er in 1944 overigens niet: aan het einde van de Tweede Wereldoorlog was de Veenderpolder op last van de Duitse bezetter een tijdlang geïnundeerd en mocht er niet worden gemalen.
Na de bevrijding heeft, toen een zandzuiger van ƒ 20.000,-(!) dit werk niet aankon, de molen zijn eigen polder weer drooggemalen. Molenaar Kraan ontving hiervoor tenslotte een extra vergoeding van ƒ 250,-!

Na 1945 werd de buitenroede voorzien van het systeem-Havinga (beter bekend als de "Prinsenmolenwiek"). Dit voldeed niet echt: de molen werd er erg hollerig van. In 1956 of '57 zijn beide roeden voorzien van fokwieken.

In 1967 besloot de polder over te gaan op elektrische bemaling: Leen van den Berg, molenaar sinds 1949, kreeg ontslag en de molenvijzel werd uitsluitend nog elektrisch aangedreven.

Tijdens de hevige storm van 12/13 november 1972 ging de toen al ruim vijf jaar stilstaande molen aan het draaien, maar door ingrijpen van enkele personen kon verwoesting worden voorkomen. Dit leidde ook tot nieuwe belangstelling voor de molen en niet lang daarna volgde herstel.

Vanaf 1973 wordt er weer geregeld gemalen, maar alleen nog op vrijwillige basis.
Eénmaal is daar een uitzondering op gemaakt: in april 2006 werd de polder tijdelijk uitsluitend op windkracht bemalen, toen het elektrisch gemaal van de Veenderpolder vervangen moest worden. Molenaar Pieter den Haan had hierover goede afspraken gemaakt met het Hoogheemraadschap van Rijnland.

Molenaars van de nieuwe Veendermolen
:
Jan van der Willik, zoon van de laatste molenaar van de oude Veendermolen, 1934
J. van Rijt 1934 - 1935
W. Kraan 1935 - 1949
Leen van den Berg 1949 - 1967
Wim van Krieken 1973 - 1978
Willem van Velzen 1978 - 2000
Pieter den Haan 1988 - heden
Aanvullingen

Deze molen wordt vernoemd naar de polder die hij kan bemalen.

De verschillende bouwjaren en -stijlen maken deze molen bijzonder. Van grotere afstand lijkt het een rietgedekte achtkanter; pas dichtbij blijkt het een stenen molen te zijn.
Ook de koperen kapbedekking is zeer ongewoon.

Veendermolen. Een stukje Oud-Hollandse glorie. (z.p. 1978)
J.S. Bakker, 'De Veendermolen, van bouw naar herbouw', in: Molenwereld 3 (2001) 78 - 86
Jan Hofstra, 'Veendervijzel', in: Molenwereld 6 (2001) 164 - 167
Andries Veloo, 'Pieter den Haan van de Veendermolen', in: Molenwereld 157 (2012) 99 - 103
Overige foto's
Veendermolen, Roelofarendsveen, Foto: Rob Pols (28-10-2007).
© Foto: Rob Pols (28-10-2007).
Veendermolen, Roelofarendsveen, Op deze foto valt de kapbedekking van koperen platen goed op!  Foto: Gerard Barendse (2007).
© Op deze foto valt de kapbedekking van koperen platen goed op!
Foto: Gerard Barendse (2007).
Veendermolen, Roelofarendsveen, Onderste foto: De kruivloer is in beton uitgevoerd.  Foto's: Rob Simons (28-10-2012).
© Onderste foto: De kruivloer is in beton uitgevoerd.
Foto's: Rob Simons (28-10-2012).
Veendermolen, Roelofarendsveen, Foto: Rob Simons (28-10-2012).
© Foto: Rob Simons (28-10-2012).
Veendermolen, Roelofarendsveen, Foto's: Piet Glasbergen (11-3-2014).
© Foto's: Piet Glasbergen (11-3-2014).
Veendermolen, Roelofarendsveen, Foto: Rob Simons (28-10-2012).
© Foto: Rob Simons (28-10-2012).

Bezoek allemolens.nl voor historische foto’s van deze molen.
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: dinsdag 24 februari 2015 | Geschiedenis Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    
zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Veendermolen, Roelofarendsveen home vorige pagina