Nederlandse Molendatabase
Roelofarendsveen, Zuid-Holland
Database nr. 1101
Inventaris nr. ZH032
Ten-Bruggencatenr. 05152
Naam Veendermolen
Bouwjaar 1934, onderbouw 1830
Type Grondzeiler
Kenmerken Ronde stenen molen
Functie Poldermolen
Ligging Aderweg 2
2371 AH Roelofarendsveen
Rijksdriehoek X: 102608 Y: 465933
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Kaag en Braassem
Kadaster Gemeente Alkemade, sectie H, nr. 3112
Monumentennummer 7134
Landsch. waarde Zeer groot; dominerende functie bij open water en diepe polders
Eigenaar Rijnlandse Molenstichting sinds 1978, daarvoor de Veenderpolder
Bedrijfsvaardigheid Maalvaardig
Bestemming Bemalen van de Veenderpolder, thans op vrijwillige basis; zeilschool
Molenaar Pieter den Haan
Telefoon 071-3317454
Bezoekmogelijkheid Op afspraak

© Foto: Frank Hendriks (5-1-2014).
Constructie
Romp Ronde stenen molen, getailleerd gemetseld, op achtkante gemetselde voet van ca. 2,00 m.
Kap Gedekt met koperen platen
Vlucht 27,20 / 27,35 m.
Wiekenvorm Systeem Fauël met steekborden op beide roeden.
Wiekverbeteringen Bij de oplevering in 1934 werd deze molen op beide roeden voorzien van het systeem Dekker.
Omstreeks 1945 moet de buitenroede voorzien zijn van het systeem Havinga, ofwel de 'Prinsenmolenwiek' (naar de Prinsenmolen te Rotterdam-Hilligersberg, waar dit voor het eerst werd toegepast). In 1956 of 1957 is op beide roeden het systeem Fauël (fokwieken) aangebracht.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Derckx0578buiten19881988aanw.27.35 m.
klik voor meer info Derckx0579binnen19881988aanw.27.20 m.
klik voor meer info Pot1577buiten18891934198827.00 m.
klik voor meer info Pot1515binnen18871934198826.90 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info ???19341944? m.
klik voor meer info Kon.Ned.Grofsmederijg.n.19441944aanw.06.00 m.
Kruiwerk Engels; kruirad
Vang Losse Vlaamse blokvang uit vier stukken; vangbalk met haak; vangstok; kneppel
Inrichting Stalen vijzel, Ø 1,20 m.
Sinds 1958 herbergt deze molen tevens zeilschool 'De Wijde Aa'
Overbrengingen Bovenwiel 65 kammen
Bovenschijfloop 36 staven, steek 13,0 cm.
Onderwiel 68 kammen
Vijzelwiel 52 kammen, steek 9,7 cm.
Overbrengingsverhouding 1 : 2, 34
De onderste wielen zijn conisch van constructie.
Molenmaker A.J. Dekker, Leiden (ontwerp en advies); Fa. Verbij, Hoogmade (uitvoering, 1934)
Versiering
Eenvoudige baard, donkergroen geverfd, wit afgebiesd, met de opschriften ANNO 1790 en daaronder '1830' 1934'; daarnaast nog enige kleine rozetten.

(N.B. De oorspronkelijke baard bevatte alleen het opschrift "Anno 1934").

Kleine gevelsteen op het zuidoostveld van de onderbouw met de tekst:
J. Kempenaar
Heeft den eersten
steen gelegen
den 6 July 1830

Een tweede gevelsteen geplaatst onder de eerste steen:
DEELRESTAURATIE
TE DANKEN AAN:
STICHT. "WIJDE AA"
10-09-'88 R.M.ST.

Op het westveld van de onderbouw staat sinds enige jaren weer een geteerd zwart kruis (bij meer Rijnlandse molens gebruikelijk).
Verwijzingen
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Voorganger Veendermolen, Roelofarendsveen
Geschiedenis
Vanaf 1830 stond ter plaatse een achtkante met rietgedekte molen die in 1926 werd gesloopt en vervangen werd door een dieselgemaal in de molenstomp.

In 1934 besloot het polderbestuur dit gemaal, vanwege herhaald slecht functioneren, weer te vervangen door een windmolen. De huidige stenen molen werd naar ontwerp en onder advies van A.J. Dekker gebouwd door molenmakerij Verbij uit Hoogmade. Kaponderdelen, as en roeden kwamen van de achtkante molen van de Noordeind- en Geerpolder bij Langeraar. Bij oplevering werd deze molen uiteraard voorzien van het wieksysteem Dekker.
Opmerkelijk is de kapbedekking van koperen platen; dit omdat de aannemer in 1934 tegelijk bezig was met de kerktoren van Hoogmade en daar de nodige platen overhield.

Malen met de nieuwe Veendermolen was overigens geen eenvoudige zaak: de bovenas vertoonde al spoedig scheuren, waardoor deze snel warm liep. Vier uur draaien betekende: daarna vier uur de as laten afkoelen!
Later, aan te nemen is: na 1945, werd de buitenroede voorzien van het systeem-Havinga (beter bekend als de "Prinsenmolenwiek"). Dit voldeed niet echt: de molen werd er erg hollerig van. In 1956of '57 zijn beide roeden voorzien van fokwieken.

Ondertussen was in 1944 bij de Grofsmederij te Leiden een nieuwe as gegoten. Dit ter vervanging van de steeds heet lopende as die er sinds de bouw in zat.
Veel te malen viel er in 1944 overigens niet: aan het einde van de Tweede Wereldoorlog was de Veenderpolder op last van de Duitse bezetter een tijdlang geïnundeerd en mocht er niet worden gemalen. Na de bevrijding heeft, toen een zandzuiger van ƒ 20.000,-(!) dit werk niet aankon, de molen zijn eigen polder weer drooggemalen. Molenaar Kraan ontving hiervoor tenslotte een extra vergoeding van ƒ 250,-!

In 1967 besloot de polder over te gaan op elektrische bemaling: Leen van den Berg, molenaar sinds 1949, kreeg ontslag en de molenvijzel werd uitsluitend nog elektrisch aangedreven.

Tijdens de hevige storm van 12/13 november 1972 ging de toen al ruim vijf jaar stilstaande molen aan het draaien, maar door ingrijpen van enkele personen kon verwoesting worden voorkomen. Dit leidde ook tot nieuwe belangstelling voor de molen en niet lang daarna volgde herstel.

Vanaf 1973 wordt er weer geregeld gemalen, maar alleen nog op vrijwillige basis. Eénmaal is daar een uitzondering op gemaakt: in april 2006 werd de polder tijdelijk uitsluitend op windkracht bemalen, toen het elektrisch gemaal van de Veenderpolder vervangen moest worden. Molenaar Pieter den Haan had hierover goede afspraken gemaakt met het Hoogheemraadschap van Rijnland.

Molenaars van de nieuwe Veendermolen
:
Jan van der Willik, zoon van de laatste molenaar van de oude Veendermolen, 1934
J. van Rijt 1934 - 1935
W. Kraan 1935 - 1949
Leen van den Berg 1949 - 1967
Wim van Krieken 1973 - 1978
Willem van Velzen 1978 - 2000
Pieter den Haan 1988 - heden
Aanvullingen
Over de naam:
Deze molen wordt vernoemd naar de polder die hij kan bemalen.
Uniek aan deze molen:
De verschillende bouwjaren en -stijlen maken deze molen bijzonder. Van grotere afstand lijkt het een rietgedekte achtkanter; pas dichtbij blijkt het een stenen molen te zijn.
Ook de koperen kapbedekking is zeer ongewoon.
Literatuurverwijzingen:
Veendermolen. Een stukje Oud-Hollandse glorie. (z.p. 1978)
J.S. Bakker, 'De Veendermolen, van bouw naar herbouw', in: Molenwereld 3 (2001) 78 - 86
Jan Hofstra, 'Veendervijzel', in: Molenwereld 6 (2001) 164 - 167
Andries Veloo, 'Pieter den Haan van de Veendermolen', in: Molenwereld 157 (2012) 99 - 103
Overige foto's

© Foto: Rob Pols (28-10-2007).

© Op deze foto valt de kapbedekking van koperen platen goed op!
Foto: Gerard Barendse (2007).

© Onderste foto: De kruivloer is in beton uitgevoerd.
Foto's: Rob Simons (28-10-2012).

© Foto: Rob Simons (28-10-2012).

© Foto's: Piet Glasbergen (11-3-2014).

© Foto: Rob Simons (28-10-2012).
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: zondag 9 november 2014 | Geschiedenis

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Veendermolen, Roelofarendsveen home vorige pagina