Nederlandse Molendatabase  
Rijpwetering, Zuid-Holland
Database nr. 1094
Inventaris nr. ZH016
Naam Lijkermolen No.2 (Lijker 2)
Bouwjaar 1780
Type Grondzeiler
Kenmerken Twaalfkante stenen molen
Functie Poldermolen
Ligging Poeldijk 1
2375 NE Rijpwetering
Rijksdriehoek X: 100157 Y: 468212
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Kaag en Braassem
Kadaster Gemeente Alkemade, sectie D, nr. 2263
Monumentennummer 7129
Landsch. waarde Zeer groot; dominerende functie bij open water en diepe polders
Eigenaar Rijnlandse Molenstichting
Bedrijfsvaardigheid Maalvaardig
Bestemming Bemalen van de Drooggemaakte Veender- en Lijkerpolder, thans op vrijwillige basis
Molenaar P. van der Pouw Kraan
Telefoon 071-5018969
Bezoekmogelijkheid Niet te bezichtigen

© Foto: Rob Simons (28-10-2012).   
Constructie
Romp Twaalfkante stenen romp
Kap Gedekt met riet
Vlucht 27,45 / 27,60 m.
Wiekenvorm Systeem Fauel met steekborden op beide roeden
Wiekverbeteringen In 1951 werden beide roeden voorzien van de 'Dekker-spleetwiek', ook wel 'imitatie-fokken' genoemd. Dit omstreden systeem is later vervangen door normale fokwieken volgens het octrooi van Ir. Fauël.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Pot?binnen??198928.10 m.
klik voor meer info Straathof0037binnen19881989aanw.27.45 m.
klik voor meer info Straathof0006buiten19841984aanw.27.60 m.
klik voor meer info Pot0773buiten18721873198428.20 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Schretlen & Co, D.A.017018711871aanw.06.70 m.
Kruiwerk 42 ijzeren rollen; kruirad
Vang Losse Vlaamse blokvang uit vier stukken; vangbalk met haak; vangstok; kneppel
Inrichting Stalen vijzel, fabr. Spaans Ø 1,45 m.
Woning in de molen
Overbrengingen Bovenwiel 68 kammen
Bovenschijfloop 38 staven, steek 13,3 cm.
Onderwiel 42 kammen
Vijzelwiel 33 kammen, steek 15,5 cm.
Overbrengingsverhouding 1 : 2,28
Molenmaker Th. Paddenburg, J. Opdam (molenmakers), H. Maart (metselwerk) (1780)
Versiering
Aardige baard, grijsgroen geverfd, wit afgebiesd met het jaartal '1780' en het cijfer '2'.
Verwijzingen
Ten-Bruggencatenr. 01802
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Geschiedenis
De Lijkermolen nr. 2 is een twaalfkante stenen poldermolen uit 1780.

Krachtens het octrooi van Rijnland van 1744 werd het gebied, dat nu de polder omvat, uitgeveend, waarbij de termijn van vervening op 30 jaar werd gesteld. In de jaren 1779 en 1780 werden twee poldermolens gebouwd om de uitgeveende plas droog te malen en daarna de polder op het gewenste peil te houden.
De molenmakers Tijmen Paddenburg en Pieter Obdam verzorgden het timmerwerk en Hendrik Maart het metselwerk. De afwijkende vorm van de molens is een gevolg van de opvattingen van de metselaarsbazen, namelijk dat ronde molens nooit zo 'dicht' zouden kunnen worden als gemetselde kantige molens. Zonder slag of stoot ging dit niet: de bouw werd in 1780 zelfs enige tijd stilgelegd, omdat het de bedoeling was, dat er ronde stenen molens zouden komen. Uiteindelijk berustten de hoge heren in het - waarschijnlijk - eigen initiatief van metselaar en molenmakers.

In juni 1926 werd de molenvijzel aangesloten op een elektromotor van 80 pk. volgens het systeem Ericsson. Evenwel werd er ook zeer veel op windkracht gemalen.

Veel geld en moeite kostten beide Lijkermolens in de vroege jaren '50: in november 1950 brak de vijzel van de Nr. 2, terwijl op dat moment de vijzel van molen Nr. 1 ook niet best was. Die had bovendien nog een geklonken beschoeping op een houten balk! Onder advies van A.J. Dekker werd de vijzel vervangen en kregen de roeden imitatie-fokken. Dit systeem werd in die jaren vaker door Dekker toegepast maar vormde een inbreuk op het octrooi van Ir. Fauël, die het fokwieksysteem in 1946 had geintroduceerd. Het polderbestuur verklaarde 'bitter' te zijn over deze extra moeilijkheden, na zoveel investeringen.

Na het plotselinge overlijden van molenaar Cor Borst (15 oktober 1960) kwam de molen als windmaalwerktuig buiten bedrijf en werd uitsluitend de elektromotor gebruikt. Wél was de molen af en toe draaiend te zien maar de staat van onderhoud liep terug. Later werd naast de molen een elektrisch vijzelgemaal geplaatst, waardoor de molenvijzel overbodig werd.

Na ruim 20 jaar in matige staat te hebben verkeerd (zo ontbraken jarenlang de fokken op ŽŽn van de roeden), werd de molen in de jaren '80 grondig aangepakt (o.m. nieuwe roeden en een grote herziening van de kap).
De vlucht werd bij de laatste gelegenheid bewust wat aan de korte kant gehouden: in de praktijk had deze zeer dicht bij de openbare weg gelegen molen regelmatig last van 'botsschade' met vrachtwagens.

Pas na 2000 is de molen weer maalvaardig gemaakt, o.m. door restauratie en verdieping van de vijzelgoot: die goot verkeerde al jaren in onbruikbare toestand. In 2003 werd de nieuwe tweegangige vijzel, die reeds geruime tijd naast de molen klaarlag, geplaatst.

Molenaars op deze molen:
Jan Melman (ca. 1856)
P. Rietkerk (ca. 1863)
P. Dongelmans (1874 - 1924)
Cornelis Borst (1924 - 1960)
Aanvullingen
Over de naam:
Deze molen wordt, ter onderscheiding van zijn bijna identieke buurmolen, 'nr. 2' genoemd. Zo staat de molen ook aangeduid in het polderarchief.
Uniek aan deze molen:
Vormt tezamen met de andere Lijkermolen een uniek twaalfkant duo.
Trivia:
Op een zaterdag in 1956 waren Cor Borst (van deze molen) en Arie den Hollander (van de Akkersloot) als het ware 'in gevecht' om zo lang mogelijk met het volle zeil door te malen bij toenemende wind. Op een zeker moment moest Borst op zijn - veel grotere - molen toch als eerste zwichten. Toen beide molenaars elkaar de volgende ochtend in het kerkportaal tegenkwamen en Arie den Hollander vroeg: "Kon jij gisteren niet winnen?", antwoordde Cor Borst: "Ach stik jij toch met je rieten mand!".
Literatuurverwijzingen:
G.N. van der Meer, 'Niet rond, niet acht, maar twaalf!', in: Molenwereld 12 (2001) 326 - 329

© Foto: Rob Pols (22-4-2007).

© Foto: Rob Pols (22-4-2007).

© Foto: Rob Pols (22-4-2007).

© Foto: Rob Simons (28-10-2012).

© Foto: Rob Simons (28-10-2012).

© Foto: Rob Simons (28-10-2012).
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: donderdag 1 januari 1970

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Lijkermolen No.2 (Lijker 2), Rijpwetering home vorige pagina