Nederlandse Molendatabase  
Lisse, Zuid-Holland
Database nr. 1047
Inventaris nr. ZH005
Naam Lisserpoelmolen
Bouwjaar 1676
Type Grondzeiler
Kenmerken Achtkante Molen
Functie Poldermolen
Ligging Rooversbroekdijk 100
2161 LL Lisse
Rijksdriehoek X: 97983 Y: 471673
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Lisse
Kadaster Gemeente Lisse, sectie E, nr. 2264
Monumentennummer 25907
Landsch. waarde Zeer groot
Eigenaar Rijnlandse Molenstichting sinds 1986; daarvoor het Waterschap De Oude Veenen; daarvoor de Lisserpoelpolder
Bedrijfsvaardigheid Maalvaardig
Bestemming Bemalen van de Lisserpoelpolder, thans op vrijwillige basis; woning
Molenaar Jan van Schalkwijk
Telefoon 0252-520813
Bezoekmogelijkheid Op afspraak

© Foto: Ton Spruit (17-4-2006).   
Constructie
Romp Eiken achtkant, gedekt met riet, op lage gemetselde voet
Kap Gedekt met riet
Vlucht 26,85 / 27,00 m.
Wiekenvorm Systeem Fauel op beide roeden; de buitenroede bovendien met automatische remkleppen
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Straathof0084binnen19941994aanw.26.85 m.
klik voor meer info Straathof0085buiten19941994aanw.27.00 m.
klik voor meer info Pot2061buiten19071907?199427.00 m.
klik voor meer info Pot2049binnen19061907191626.90 m.
klik voor meer info Pot1370binnen18831916199427.10 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Kon.Ned.Grofsmederijg.n.190719071916-
klik voor meer info Barneveld & Co, W.g.n.189018901907-
klik voor meer info Penn & Bauduin035518721916aanw.05.55 m.
klik voor meer info De Prins van Oranje0555186818681890?06.10 m.
Kruiwerk 48 ijzeren rollen; kruirad met lage bank
Vang Losse Vlaamse blokvang uit vier stukken; vangbalk met haak; vangstok; kneppel
Inrichting Stalen vijzel, Ø 1,28 m.
Woning in de molen
Overbrengingen Bovenwiel 67 kammen
Bovenschijfloop 36 staven, steek 13,5 cm.
Onderwiel 36 kammen
Vijzelwiel 29 kammen, steek 14,0 cm.
Overbrengingsverhouding 1 : 2,31
Verwijzingen
Ten-Bruggencatenr. 00071
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Geschiedenis
De Lisserpoelmolen is een vijzelmolen, vermoedelijk rond 1676 gebouwd. De molen ligt aan de ringvaart ten oosten van Sassenheim. De molen bemaalt de Lisserpoelpolder, groot ca. 235 ha. met een opvoerhoogte van 3,40 meter.

Deze molen heeft in zijn langjarig bestaan diverse malen te maken gekregen met zware schade. In 1868 leverde gieterij De Prins van Oranje een nieuwe as, vermoedelijk het eerste gietijzeren exemplaar voor deze molen. In 1873 vermelden de notulen van het polderbestuur een asbreuk (maar overkwam die inderdaad deze molen?) maar ook in 1890 leverde de fa. Barneveld uit Leiden een nieuwe bovenas!

Daar bleef het bepaald niet bij: asbreuk op 30 januari 1907; een 'overvallen windhoos' werd als oorzaak genoemd. Het Leidsch Dagblad van 1 februari 1907 meldt: "Van den watermolen van Verhaar aan de pont over de Ringvaart der Haarlemmermeer zijn 3 wieken gewaaid. Dit gebeurde, terwijl de molen werkte. Geen persoonlijke ongelukken kwamen voor".
De Grofsmederij te Leiden leverde, toen er geen goede sloopas voorhanden bleek (men probeerde wel degelijk de mogelijkheden op dit gebied!), reeds op 22 februari een geheel nieuwe as (en kreeg hiervoor een extra premie). Geluk bij een ongeluk: een nieuwe Potroede, nr. 2049, lag ten tijde van de ramp bij de molen klaar, maar was nog niet gestoken. Er hoefde in 1907 dus maar één nieuwe roede te worden besteld.

Op 23 februari 1916 was het opnieuw raak, wéér door een windhoos. Nu kwam via sloper Thobé uit Dordrecht een bovenas beschikbaar. Potroede 2061 kon blijkbaar worden gerepareerd, want die werd pas in 1994 definitief vervangen. De binnenroede werd vervangen door een exemplaar, vermoedelijk afkomstig van één van de acht boezemmolens te Hillegersberg; die moest alleen een stuk worden ingekort.

Zowel in 1907 als 1916 werd de bemaling tijdelijk overgenomen door een locomobiel met centrifugaalpomp.
De polder bleef ondertussen de molen goed gezind: vooral de ramp van 1916 leidde tot discussie over handhaven van de molen. Duidelijk was, dat de molen sneller te repareren was, dan dat er een geheel nieuw gemaal zou zijn gerealiseerd. De molen werd hersteld maar tegelijk werd besloten tot aanschaf van een motor die de vijzel aan kon drijven. De windkracht zou in gebruik blijven "bij mooi weer". Inderdaad is daarna onderin de molen een gasmotor geïnstalleerd, om bij te weinig wind toch de vijzel aan te kunnen drijven.

Molenaars van deze molen:
Joop Tulen (.. - 1879)
J. Verhaar (1879 - 1913)
J. Kerkvliet (1913 - 1958)
C. Duineveld (1958 - 2005, zowel beroeps als vrijwillig)
Jan van Schalkwijk (2005 - )
Aanvullingen
Over de naam:
Deze molen wordt vernoemd naar de polder die hij kan bemalen.
Uniek aan deze molen:
Vermoedelijk de oudste nog bestaande origineel gebouwde vijzelmolen van Nederland.
Trivia:
In de jaren '80 brak bij deze molen een keer de koningspil, nadat een autoband(!) zich in de vijzel had vastgedraaid.

© Foto: Frank Hendriks (7-9-2007).

© Foto: Rob Pols (28-10-2007).

© Foto: Imelda Spaans (23-12-2007).

© Foto: Piet Glasbergen (14-1-2013).

© Foto: Piet Glasbergen (14-1-2013).

© Tekening ingezonden door Hans Duivenvoorden.
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: dinsdag 13 augustus 2013 | Foto

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Lisserpoelmolen, Lisse home vorige pagina