Nederlandse Molendatabase  
Leiden-Stevenshof, Zuid-Holland
Database nr. 1033
Inventaris nr. ZH046
Naam Stevenshofjesmolen
Bouwjaar 1797
Type Grondzeiler
Kenmerken Ronde stenen molen
Functie Poldermolen
Ligging Henriette Bosmanspad, Leiden
Rijksdriehoek X: 90393 Y: 462926
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Leiden
Kadaster Gemeente Leiden, sectie W, nr. 4388
Monumentennummer 25681
Landsch. waarde Beperkt door uitgestrekte woonwijk in de direkte nabijheid; niet onbelangrijk tussen NW en Z
Eigenaar Rijnlandse Molenstichting sinds 1976, daarvoor de Stevenshofjespolder
Bedrijfsvaardigheid Maalvaardig
Omwentelingen
2010: 110.000c
2011: 101.000c
2012: 98.000 (teller een tijdje stuk)
2013: 101.300
Bestemming Bemalen van de Stevenshofjespolder (resterend gedeelte), thans op vrijwillige basis
Molenaar Kees van der Steege / Ron Wendel
Telefoon 071-5230118 / 071-5310472
Bezoekmogelijkheid Als de molen draait

© Foto: Rob Pols (25-07-2006).   
Constructie
Romp Ronde stenen molen, deels gepleisterd
Kap Gedekt met riet
Vlucht 19,62 m.
Wiekenvorm Oud-Hollands
Wiekverbeteringen Deze molen heeft nooit een wiekverbetering ondergaan.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Straathof0244buiten20092011aanw.19.62 m.
klik voor meer info Straathof0245binnen20092011aanw.19.62 m.
klik voor meer info Pot2603binnen19271935201119.60 m.
klik voor meer info Pot2578buiten19251935201119.60 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info De Prins van Oranje1490189718971935-
klik voor meer info Schretlen & Co, D.A.017718731935aanw.04.10 m.
Kruiwerk 36 houten rollen; kruihaspel
Vang Losse Vlaamse blokvang uit vier stukken; vangbalk met haak; vangstok; kneppel
Inrichting IJzeren scheprad in de molen Ø 4,00 m; breed 0,25 m., op houten wateras
Overbrengingen Bovenwiel 51 kammen
Bovenschijfloop 26 staven, steek 12,5 cm.
Onderschijfloop 22 staven
Onderwiel 58 kammen, steek 14,2 cm.
Overbrengingsverhouding 1,34 : 1

N.B. in verhouding tot het wiekenkruis draait het scheprad dus zeer snel.
Molenmaker S. Paddenburg, Warmond (1797)
Versiering
Aardige baard, grotendeels donkergroen geverfd, met tussen de koppen van de voeghouten en steunder het jaartal '17 97'; daaronder een cartouche met daarin afgebeeld een vetpotje.

In het onderwiel zijn ingehakt de initialen 'P.Y.' en het jaartal 1872; ('P.Y.' staat voor de Voorschoter molenmaker Pieter Yperlaan).

Het onderijzer van de koningspil is op de vier zijden voorzien van ‘ANNO’, ‘1674’, ‘PJWS’ en enige vrije versieringen.(Wie ‘PJWS’ was, is niet bekend; vermoedelijk zijn het initialen van de - zeer bekwame - smid). Dit ijzer is afkomstig uit de eerste Stevenshofjesmolen (zie 'Geschiedenis').
Verwijzingen
Ten-Bruggencatenr. 00080
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Voorganger Stevenshofjesmolen, Leiden (Wassenaar)
Geschiedenis
De eerste molen op deze plaats was een wipmolen, gebouwd 1674; deze werd 3 december 1796 door brand verwoest. De Warmonder molenmaker-metselaar Simon Paddenburg bouwde een nieuwe stenen molen - de huidige - voor € 4579,-.

Tot 1981 werd de Stevenhofjespolder (ca. 150 ha.) uitsluitend op windkracht bemalen. De bouw van de nieuwe Leidse woonwijk "Stevenshof" maakte hieraan grotendeels een einde: thans kan de molen nog 40 ha. bemalen.
Tot 1 juli 1966 vielen molen en grootste deel van de polder onder Wassenaar; daarna onder Leiden.

In 1935 vond ingrijpend herstel plaats: de gietijzeren bovenas en houten roeden werden gewisseld voor exemplaren uit de kort tevoren gesloopte molen van de Noord-Hoflandse polder te Voorschoten (die molen stond op korte afstand van de Stevenshofjesmolen). Dat houten roeden vervangen werden door goede tweedehands ijzeren exemplaren is niet verbazend; niet bekend is vooralsnog, waarom ook de bovenas werd vervangen. Mogelijk pasten de tweedehands roeden niet.

Omstreeks 1957 verkeerde de romp in een slechte staat; daarom is toen aan de ZW-zijde een laag gewapend beton aangebracht.

De molen werd eind 19de/begin 20ste eeuw bemalen door verschillende generaties Van Meygaarden. De laatste was B.C. van Meijgaarden, benoemd 1 februari 1904; hij vroeg op 23 november 1923 ontslag. J. Haasnoot werd per 1 januari 1924 zijn opvolger, tegen een jaarsalaris van € 200,-. Later kreeg hij daar, in de functie van bode, € 25,- bij. Op 1 oktober 1945 kreeg op eigen verzoek ontslag.
Vanaf 1946 (formeel 1 januari 1947) tot zijn overlijden in 2004 was Arie van den Ham hier molenaar; hij werd in latere jaren vaak bijgestaan door vrijwillige molenaars, onder wie de broers Teun en Willem Waltman (jaren '80) en later Teun van Geest, tot medio 2010 de vaste molenaar.

Na de verkoop aan de Rijnlandse Molenstichting in 1976 werd een restauratie voorbereid. Met name kap en kruiwerk waren dringend aan herstel toe; de molen, die op dat moment nog steeds het enige maalwerktuig voor de polder was, werd met kunst- en vliegwerk maalvaardig gehouden. In 1981 begaf de kuip het definitief: er kon niet meer worden gekruid en de molen werd voorlopig stilgezet. Een noodgemaal moest tijdelijk het werk doen.

In 1982/83 vond een ingrijpende restauratie plaats, waarbij kruiwerk en kap vrijwel geheel vernieuwd werden. Beide Potroeden konden nog worden gerepareerd.

In februari 2007 werden alle vangstukken vernieuwd en sleutelstukken aangebracht onder de zolderbalken.

Tot oktober 2011 draaide deze molen nog altijd met de oude, opgelapte en ingekorte tweedehands Potroeden. Eind oktober werd begonnen met het vervangen van deze intussen erg slecht geworden exemplaren. De oude en nieuwe roeden werden gestreken resp. gestoken op de klassieke manier: met de lier, zónder kraan.
Eind november was de Stevenshofjesmolen met zijn nieuwe wiekenkruis weer maalvaardig.

Deze molen had omstreeks 1930 nog een groengeverfde staart, maar die werd vervolgens geel. De reden: in de jaren '40 kwam de poldervoorzitter regelmatig bij molenaar Mansveld, van de molen Windlust te Wassenaar, om daar veevoer te kopen. Deze maakte voor zijn molen zelf verf door okerpoeder te vermengen met lijnolie. Op een dag kocht meneer de voorzitter bij Mansveld zo'n bus gele verf en zo veranderde de Stevenshofjesmolen van kleurstelling!
Bij een grote schilderbeurt in 2013 is de gele kleurstelling zoveel mogelijk hersteld; dit geldt ook de nieuwe lange spruit (die was een tijdlang zwart).
Aanvullingen
Over de naam:
Deze molen is vernoemd naar de polder die hij kan bemalen.
Literatuurverwijzingen:
A. Bicker Caarten, Stenen poldermolens in Rijnland (Zaltbommel 1981) 66 - 71
Willem Waltman, 'Laatste Potroeden in Rijnland uitgemalen', in: Molenwereld 157 (2012) 114 - 118

© Foto: Ton Koorevaar (01-09-2009)

© Foto: Rob Pols (25-07-2006).

© Foto: Rob Pols (21-09-2009)
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: zaterdag 1 februari 2014 | Tellerstand

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Stevenshofjesmolen, Leiden-Stevenshof home vorige pagina