Nederlandse Molendatabase
Leiden, Zuid-Holland
Database nr. 1031
Inventaris nr. ZH047
Ten-Bruggencatenr. 00987
Naam Rodenburgermolen
Bouwjaar 1893
Type Grondzeiler
Kenmerken Ronde stenen molen
Functie Poldermolen
Ligging Kanaalweg 80
2313 DW Leiden
Rijksdriehoek X: 94505 Y: 462392
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Leiden
Kadaster Gemeente Leiden, sectie Q, nr. 114
Monumentennummer 25659
Landsch. waarde Tamelijk gering door woning- en industriële bouw en beplantingen: enkele nabijstaande grote iepen werken sterk verkleinend.
Bewegingsbelemmering
Eigenaar Gemeente Leiden sinds 1959
Bedrijfsvaardigheid Draaivaardig
Omwentelingen 2009: 100.542
2010: ?
2011: ?
2012: 8.000
2013: 150.000
Bestemming Vh. bemalen van de Rodenburger- en Cronesteinse polder; thans buiten bedrijf
Molenaar Aad, Joram & Ramon Wijling
Bezoekmogelijkheid Niet te bezichtigen

© Foto: Ton Koorevaar ( 15-09-2009)
Constructie
Romp Ronde stenen molen, deels gepleisterd en gewit
Kap Gedekt met riet
Vlucht 19,10 m.
Wiekenvorm Oud-Hollands
Wiekverbeteringen Deze molen heeft nooit een wiekverbetering ondergaan
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Straathof0073binnen19921993aanw.19.10 m.
klik voor meer info Straathof0074buiten19921993aanw.19.10 m.
klik voor meer info Pot1691binnen18931893199318.20 m.
klik voor meer info Pot1692buiten18931893?199318.20 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Kon.Ned.Grofsmederijg.n.18931893aanw.03.20 m.
Kruiwerk 36 nylon rollen; kruihaspel
Vang Unieke vang, bestaande uit smalle houten delen die aan de buitenzijde verbonden zijn door een metalen constructie
Inrichting Gaandewerk, op bovenwiel na, geheel uitgebroken. Voorheen scheprad volgens systeem-Paul op ca. 3 m. buiten de molen.
Woning in de molen
Overbrengingen Bouwbestek 1893:
Bovenwiel "50 beste azijnen kammen"
Bovenschijf (vermoedelijk een bonkelaar) "26 ijzeren tanden"
Onderschijf (vermoedelijk een bonkelaar) "18 ijzeren tanden"
Onderwiel "75 beste azijnen kammen"
Overbrengingsverhouding was 2,17 : 1
Alleen het bovenwiel is thans nog aanwezig.
Molenmaker A.P. Vreeburg, Zoeterwoude (1893)
Versiering
Eenvoudige baard, donkergroen geverfd, wit afgebiesd met opschrift "ANNO 1893"
Verwijzingen
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Voorganger Molen van de Rodenburger- en Cronesteinse polder, Leiden (Zoeterwoude)
Geschiedenis
De Rodenburger en Cronesteinse polder werden in 1627 resp. 1632 gesticht en in 1859 verenigd (al bleef men sommige zaken apart behandelen).

Deze stenen molen werd gebouwd in 1704 maar dateert feitelijk uit 1893: op vrijdagavond 8 september 1893 werd de molen tijdens een zware onweersbui door de bliksem getroffen en brandde helemaal uit.
De herbouw werd uitgevoerd door molenmaker A.P. Vreeburg uit Zoeterwoude. De houten roeden en bovenas werden daarbij vervangen door nieuwe ijzeren exemplaren; in plaats van de oude houten, met lood beklede wielbak kwam een gemetselde wielbak. De vier wielen van het gaandewerk werden in ijzer en 'conisch' uitgevoerd. Het ijzerwerk (vier wielen, bovenas, wateras en boven- en onderijzer van de koningspil) werd vervaardigd door de Grofsmederij te Leiden.
Bij elkaar kostte de herbouw, inclusief de kosten voor de noodbemaling, € 7738,30. De "Onderlinge Brandwaarborg Maatschappij enkel voor polderwatermolens te Amsterdam" keerde € 6720,- uit. Die noodbemaling bestond uit een ter plekke opgestelde locomobiel met centrifugaalpomp. Overgens werkte die machine in eerste instantie niet.

In 1910 werd de molen door de provincie Zuid-Holland onteigend in verband met de verbreding van het vaarwater van De Nieuwe Vaart. De polder kon sindsdien de molen 'terughuren'. Van harte is dit bepaald niet gegaan: het polderbestuur klaagde gedurende jaren regelmatig over de kosten die men had en dat de provincie als eigenaar daar helemaal niets aan bijdroeg.
 
In 1913 werd een elektrisch gemaaltje in gebruik genomen, maar de molen bleef in bedrijf. Pas in 1953, nadat elders een nieuw elektrisch gemaal was gebouwd, kwam de molen definitief buiten gebruik.
Het is opmerkelijk dat deze molen het zo lang heeft volgehouden: al op oudere foto's is de bomengroei langs de weg opvallend aanwezig; men vraagt zich af, hoe de molen rond 1935 moet hebben gefunctioneerd en waarom hier niet werd ingegrepen. Omdat de polder geen eigenaar was? 

Na enige jaren van stilstand en verval werd in 1959 de molen aan de gemeente Leiden verkocht en vervolgens gerestaureerd. Het gaandewerk werd, op het bovenwiel na, verwijderd. Bijzonder jammer, want alles was uitgevoerd in gietijzer en een uniek en ook Leids product. Vanaf 1959 werd het wiekenkruis af en toe rondgedraaid; draaien was er niet of nauwelijks bij.

Sinds 2007 wordt hier weer regelmatig gedraaid, al is dat hier, door de ligging direct aan een drukke verkeersweg met naastgelegen fietspad, uit sommige hoeken problematisch en feitelijk onmogelijk: bij sommige windrichtingen raakt het wiekenkruis het hek dat pal naast de molen staat.

In 1993 werden nieuwe gelaste roeden gestoken, ter vervanging van de toen precies 100 jaar oude Potroeden. In 2009 werd de kap opnieuw met riet gedekt, de korte spruit vervangen en het hekwerk nagezien. Ook werd de molen geheel geschilderd.

Het overgebleven ijzeren bovenwiel bestaat in feite uit twee gedeelten: een vangdeel en een (iets grotere) tandkrans met houten kammen.

Opmerkelijk: deze molen heeft slechts één toegangsdeur.

Molenaars van deze molen:
P. Kuipers (tot 1893; waarschijnlijk na de brand vertrokken)
Cornelis van den Berg (1893 - 1922, vermoedelijk)
Simon Schellingerhout (1922 - 1953).
Aanvullingen
Over de naam:
De molen wordt vernoemd naar (een gedeelte van) de polder die hij kon bemalen.
Bouwbestek:
HHR Rijnland, Archief Rodenburger- en Cronesteinsche polder, inv.nr. 104
Uniek aan deze molen:
Het bovenwiel is geheel van gietijzer, uitgerust met acht spaken en heeft daarin alleen houten kammen; de vang houdt een beetje het midden tussen een blok- en een hoepelvang.
Literatuurverwijzingen:
A. Bicker Caarten, Stenen poldermolens in Rijnland (Zaltbommel 1981) 35 - 36
Overige foto's

© Foto: Irmo Snoek (25-04-2011)
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: zondag 20 juli 2014 | Molenaar

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Rodenburgermolen, Leiden home vorige pagina