Nederlandse Molendatabase
Leiden, Zuid-Holland

Rodenburgermolen

1031

Rodenburgermolen

1893
Grondzeiler
Ronde stenen molen
Poldermolen
Kanaalweg 80
2313 DW Leiden
X: 94505 Y: 462392
N 52.146397 O 4.503373
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Leiden
Gemeente Leiden, sectie Q, nr. 114
Gemeente Leiden
Gemeente Leiden is eigenaar sinds 1959, daarvoor was dat de Provincie Zuid-Holland vanaf 1910, daarvoor de Rodenburger- en Cronesteinse polder.
Draaivaardig
2014: 27.880 (vanaf 08-2014)
2013: 150.000
2012: 8.000
Vh. bemalen van de Rodenburger- en Cronesteinse polder; thans buiten bedrijf
Aad, Joram & Ramon Wijling
Niet te bezichtigen
Tamelijk gering door woning- en industriële bouw en beplantingen: een nabijstaande grote iep werkt sterk verkleinend. Bewegingsbelemmering.
ZH047
00987
25659

Rodenburgermolen

Constructie

Constructie

Ronde stenen molen, deels gepleisterd en gewit
Gedekt met riet
19,10 m.
Oud-Hollands
Deze molen heeft nooit een wiekverbetering ondergaan
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Pos. bouw Jaar Steek Positie Verdw. Lengte
klik voor meer info Straathof 0073 binnen 1992 1993 binnen aanw. 19.10
klik voor meer info Straathof 0074 buiten 1992 1993 buiten aanw. 19.10
klik voor meer info Pot 1692 buiten 1893 1893? buiten 1993 18.20
klik voor meer info Pot 1691 binnen 1893 1893 binnen 1993 18.20
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Kon.Ned.Grofsmederij g.n. 1893 1893 aanw. 03.20
36 nylon rollen; kruihaspel
Unieke vang, bestaande uit smalle houten delen die aan de buitenzijde verbonden zijn door een metalen constructie
Gaandewerk, op bovenwiel na, geheel uitgebroken. Voorheen scheprad volgens systeem-Paul op ca. 3 m. buiten de molen.
Woning in de molen
Bouwbestek 1893:
Bovenwiel "50 beste azijnen kammen"
Bovenschijf (vermoedelijk een bonkelaar) "26 ijzeren tanden"
Onderschijf (vermoedelijk een bonkelaar) "18 ijzeren tanden"
Onderwiel "75 beste azijnen kammen"
Overbrengingsverhouding was 2,17 : 1
Alleen het bovenwiel is thans nog aanwezig.
A.P. Vreeburg, Zoeterwoude (1893)

Rodenburgermolen

Versiering

Eenvoudige baard, donkergroen geverfd, wit afgebiesd met opschrift "ANNO 1893"

Rodenburgermolen

Verwijzingen

Rodenburgermolen

Geschiedenis

Geschiedenis

De Rodenburger en Cronesteinse polder werden in 1627 resp. 1632 gesticht en in 1859 verenigd (al bleef men sommige zaken apart behandelen).

Deze stenen molen werd gebouwd in 1704 maar dateert feitelijk uit 1893: op vrijdagavond 8 september 1893 werd de molen tijdens een zware onweersbui door de bliksem getroffen en brandde helemaal uit.
De herbouw werd uitgevoerd door molenmaker A.P. Vreeburg uit Zoeterwoude. De houten roeden en bovenas werden daarbij vervangen door nieuwe ijzeren exemplaren; in plaats van de oude houten, met lood beklede wielbak kwam een gemetselde wielbak. De vier wielen van het gaandewerk werden in ijzer en 'conisch' uitgevoerd. Het ijzerwerk (vier wielen, bovenas, wateras en boven- en onderijzer van de koningspil) werd vervaardigd door de Grofsmederij te Leiden.
Bij elkaar kostte de herbouw, inclusief de kosten voor de noodbemaling, ƒ 7738,30. De "Onderlinge Brandwaarborg Maatschappij enkel voor polderwatermolens te Amsterdam" keerde ƒ 6720,- uit. Die noodbemaling bestond uit een ter plekke opgestelde locomobiel met centrifugaalpomp. Overgens werkte die machine in eerste instantie niet.

In 1910 werd de molen door de provincie Zuid-Holland onteigend in verband met de verbreding van het vaarwater van De Nieuwe Vaart (tegenwoordig Rijn-Schiekanaal genaamd). De polder kon sindsdien de molen 'terughuren'. Van harte is dit bepaald niet gegaan: het polderbestuur klaagde gedurende jaren regelmatig over de kosten die men had en dat de provincie als eigenaar daar helemaal niets aan bijdroeg.
 
In 1913 werd een elektrisch gemaaltje in gebruik genomen, maar de molen bleef in bedrijf. Pas in 1953, nadat elders een nieuw elektrisch gemaal was gebouwd, kwam de windkracht definitief buiten gebruik. Eigenlijk is het opmerkelijk dat deze molen het zo lang heeft volgehouden: al op oudere foto's is de bomengroei langs de weg opvallend aanwezig. Rond 1935 moet de windvang uit sommige hoeken bepaald slecht zijn geweest.

Na enige jaren van stilstand en verval werd in 1959 de molen aan de gemeente Leiden verkocht en vervolgens gerestaureerd. Het gaandewerk werd, op het bovenwiel na, verwijderd. Bijzonder jammer, want alles was uitgevoerd in gietijzer en een uniek en ook Leids fabrikaat. Vanaf 1959 werd het wiekenkruis af en toe rondgedraaid; draaien was er niet of nauwelijks bij.

Sinds 2007 wordt hier weer regelmatig gedraaid, al is dat hier, door de ligging direct aan een drukke verkeersweg met naastgelegen fietspad, uit sommige hoeken problematisch en feitelijk onmogelijk: bij sommige windrichtingen raakt het wiekenkruis het hek dat pal naast de molen staat.

In 1993 werden nieuwe gelaste roeden gestoken, ter vervanging van de toen precies 100 jaar oude Potroeden. In 2009 werd de kap opnieuw met riet gedekt, de korte spruit vervangen en het hekwerk nagezien. Ook werd de molen geheel geschilderd.

Het overgebleven ijzeren bovenwiel bestaat in feite uit twee gedeelten: een vangdeel en een (iets grotere) tandkrans met houten kammen.

Opmerkelijk: deze molen heeft slechts één toegangsdeur.

Molenaars van deze molen:
P. Kuipers (tot 1893; waarschijnlijk na de brand vertrokken)
Cornelis van den Berg (1893 - 1922, vermoedelijk)
Simon Schellingerhout (1922 - 1953).

Rodenburgermolen

Aanvullingen

Aanvullingen


De molen wordt vernoemd naar (een gedeelte van) de polder die hij kon bemalen.

HHR Rijnland, Archief Rodenburger- en Cronesteinsche polder, inv.nr. 104

Het bovenwiel is geheel van gietijzer, uitgerust met acht spaken en heeft daarin alleen houten kammen; de vang houdt een beetje het midden tussen een blok- en een hoepelvang.

A. Bicker Caarten, Stenen poldermolens in Rijnland (Zaltbommel 1981) 35 - 36

Rodenburgermolen

Overige foto's
Rodenburgermolen, Leiden, Foto: Bart van Maaren (19-8-2015)
© Foto: Bart van Maaren (19-8-2015)
Rodenburgermolen, Leiden, Foto: Irmo Snoek (25-04-2011)
© Foto: Irmo Snoek (25-04-2011)

Bezoek allemolens.nl voor historische foto’s van deze molen.
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: zondag 23 augustus 2015 | Foto Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    
zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Rodenburgermolen, Leiden home vorige pagina