Nederlandse Molendatabase
Leiden, Zuid-Holland

d'Heesterboom

1025

d'Heesterboom

1804 / 1961
Stellingmolen
Achtkante Molen
Zaagmolen
Haagweg 79
2321 AC Leiden
X: 92414 Y: 463572
N 52.156769 O 4.472610
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Leiden
Gemeente Leiden, sectie O, nr. 4637
Stichting Molen d'Heesterboom
Stichting Molen d'Heesterboom sinds 1993; daarvoor de familie Noordman sinds 1856
Maalvaardig
Het zagen van hout, thans op vrijwillige basis
071-5316431 (houthandel Noordman)
Als de molen draait en op afspraak via de email
Belangrijk, dominerende functie aan breed water.
Helaas zijn sinds 2006 op het uitgestrekte terrein van Noordman Hout allerhande bouwwerken verrezen en is de omgeving er duidelijk op achteruit gegaan.
ZH037
01522
25653

d'Heesterboom

Constructie

Constructie

Houten achtkant, gedekt met riet, op vierkante houten onderbouw, gedeeltelijk gedekt met riet, gedeeltelijk met hout; met aangebouwde schuren.
Gedekt met riet
21,20 / 21,30 m.
Binnenroede systeem Fauël met steekborden; buitenroede Oud-Hollands
Sinds 1978 heeft deze molen op de binnenroede het systeem Fauël (fokwieken) met steekborden; daarvoor had deze molen geen wiekverbetering ondergaan.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Pos. bouw Jaar Steek Positie Verdw. Lengte
klik voor meer info Derckx 0566 buiten 1988 1988 buiten aanw. 21.30
klik voor meer info Straathof 0010 binnen 1984 1985 binnen aanw. 21.50
klik voor meer info Westra g.n. buiten 1961 1961 buiten 1988 21.00
klik voor meer info Westra g.n. binnen 1961 1961 binnen 1985 21.00
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info ? ? ? 1892 aanw. 05.10
37 houten rollen; kruihaspel
Losse Vlaamse blokvang uit vier stukken; vangbalk met haak; vangstok; binnenvang-inrichting; kneppel; pal
Drie zaagramen met sleden, krabbelwerken en alle toebehoren
Bovenwiel 73 kammen
Bovenschijfloop 46 staven, steek 10,8 cm.
Spilwiel 56 kammen
Krukwiel 41 staven, steek 11,0 cm.
Overbrengingsverhouding 1 : 2,21
? (1804)
Fa. Verbij, Hoogmade (1961)

d'Heesterboom

Versiering

Sierlijke baard, geel met rood afgebiesde gesneden visschubben, de onderrand groen en wit afgebiesd. In het midden een groen vlak met twee gekruisde boomstammen waarboven een boompje uitsteekt en in zeer kleine uitgesneden letters daaronder "d'Heesterboom". Tussen de voeghoutkoppen "ANNO 1804". 
Opvallende achterbaard, donkergroen, wit afgebiesd met accoladenvormen.

d'Heesterboom

Verwijzingen

d'Heesterboom

Geschiedenis

Geschiedenis

Dit is de derde houtzaagmolen op deze plek: de twee voorgangers waren houtzaagmolens de Ruyter en de Valk.

De huidige molen dateert uit 1804 en is te vinden op het terrein van houthandel Noordman aan de Leidse Rijn. Op de molenwerf stonden in het verleden nog twee houtzaagmolens: de bovenkruier De Eendracht en de paltrok De Jonge Paulina; deze laatste molen was al vóór 1856, toen Dirk Dirksz. Noordman molens en terrein kocht, verdwenen.

Tot 1924 werd van windkracht gebruik gemaakt; daarna draaide de krukas via een elektromotor. Toch wilde de familie Noordman de molen graag behouden: zo werd, nadat op 5 augustus 1931 de buitenroede door blikseminslag vernield was, in hetzelfde jaar een nieuw exemplaar gestoken.
Desondanks ging de toestand achteruit: in 1949 werden de (houten) roeden gestreken.

Restauratie bleef daarna evenwel steeds onderwerp van gesprek: niet alleen de familie Noordman was overtuigd van het belang van deze molen; de gemeente Leiden en De Hollandsche Molen waren dat ook.
In 1961 volgde dan de grote restauratie die de molen weer maalvaardig maakte: een nieuw wiekenkruis en staart. Aanvankelijk liet eigenaar Jan Noordman de molen regelmatig draaien; vanaf 1974 werd er door een ploeg vrijwilligers niet alleen gedraaid, maar ook gezaagd.

In 1993 werd er opnieuw ingrijpend herstel uitgevoerd aan molen en zaagschuren.
Op 13 april 2002 werd deze molen door het breken van de krukas wederom tot (tijdelijke) werkloosheid veroordeeld; draaien kon nog wel, zagen uiteraard niet meer.
Nadat de nodige subsidies waren verkregen, werd in januari 2005 een geheel nieuw gesmede krukas, vervaardigd door Somers Forge Ltd., Halesowen, Engeland in het najaar van 2004, geplaatst. Het gaat om een gesmede stalen drieslagskrukas, lang 5,47 m.; gewicht 1350 kg; slag: 46,6 cm. In juni 2005 kon er weer worden gezaagd.
Krukasbreuk is bij deze molen overigens geen onbekend verschijnsel: ook in 1976 brak de toenmalige as (maar kon nog worden gerepareerd) en in de molen ligt een nog veel oudere, lang geleden gebroken, as.

Helaas traden er eind 2006, als gevolg van bouwwerkzaamheden in de directe omgeving verzakkingen op en moest d'Heesterboom worden stilgezet. Het gehele jaar 2007 werd er niet gedraaid.
In mei 2008 werd er, na de nodige rechtzettingen en reparaties, voor het eerst sinds bijna anderhalf jaar weer gedraaid, later dat jaar ook weer gezaagd.
De directe omgeving is door moderne woningbouw aan de zuidkant, erg verlelijkt. Aan de noordzijde verschenen ook nieuwe woningen, maar die zijn juist wel redelijk in verhouding tot de molen.

D'Heesterboom wordt algemeen beschouwd als de sierlijkste houtzager van ons land.

d'Heesterboom

Aanvullingen

Aanvullingen


Zeer waarschijnlijk is de molen vernoemd naar Johannes van Hees, die destijds de molen liet bouwen, ofwel: de naam is bekend sinds 1804.
De Leidse bevolking heeft het altijd over 'de molen van Noordman' en kent de eigenlijke naam doorgaans niet.

De enige zaagmolen met een authentieke binnenvang-inrichting: het is mogelijk om vanaf de zaagvloer de molen stil te zetten door middel van een speciale hefboomconstructie.
Ook zijn hier zeer veel (vaak zeer oude) houtzagersgereedschappen bewaard gebleven.

d'Heesterboom

Overige foto's
d'Heesterboom, Leiden, Foto's: Martijn Scholtens (21-8-2011).
© Foto's: Martijn Scholtens (21-8-2011).
d'Heesterboom, Leiden, Foto: Leo Middelkoop (18-4-2010).
© Foto: Leo Middelkoop (18-4-2010).

Bezoek allemolens.nl voor historische foto’s van deze molen.
Draag zelf bij
zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen d home vorige pagina