Nederlandse Molendatabase
Kinderdijk, Zuid-Holland
Database nr. 1006
Inventaris nr. ZH140
Ten-Bruggencatenr. 01515 bis
Naam Nederwaard Molen No.4
Bouwjaar 1738
Type Grondzeiler
Kenmerken Ronde stenen molen
Functie Boezemmolen
Ligging Nederwaard 7
2961 AS Kinderdijk
Rijksdriehoek X: 103690 Y: 432784
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Molenwaard
Kadaster Gemeente Nieuw Lekkerland, sectie A, nr. 1371
Monumentennummer 30546
Landsch. waarde Zeer groot
Eigenaar Stichting Werelderfgoed Kinderdijk
Bedrijfsvaardigheid Maalvaardig
Omwentelingen 2009: 62.471
2010: 38.691
2011: 43.201
2012: 21.983
2013: 63.539
Bestemming Bemalen van de lage boezem van de Nederwaard, thans op vrijwillige basis; woning
Molenaar Jan Hoek
Bezoekmogelijkheid Niet te bezichtigen

© Foto: Jeroen van Dijke (zomer 2012).
Constructie
Romp Ronde stenen molen
Kap Gedekt met riet
Vlucht 27,66 / 27,90 m.
Wiekenvorm Oud-Hollands
Wiekverbeteringen Deze molen heeft nooit een wiekverbetering ondergaan
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Derckx0767buiten19931994aanw.27.90 m.
klik voor meer info Derckx0619binnen19891990aanw.27.66 m.
klik voor meer info Pot0787buiten18731873199427.80 m.
klik voor meer info Pot0495binnen18661866/1873199028.00 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info ??1873?1873aanw.-
klik voor meer info NSBM Fyenoordg.n.185118511873-
Kruiwerk 47 ijzeren rollen; kruirad met hoge bank
Vang Losse Vlaamse blokvang uit vijf stukken; vangbalk met haak; vangstok; kneppel
Inrichting IJzeren scheprad in de molen, Ø 6,30 m; breedte 0,60 m. Wateras De Prins van Oranje, ’s Gravenhage, nr. 693 (1870); Sintelstuk N.S.B.M. Fyenoord (1846)
Woning in de molen
Overbrengingen Bovenwiel 69 kammen
Bovenschijf 41 staven, steek 12,5 cm.
Onderschijf 26 staven
Onderwiel 90 kammen, steek 17,5 cm.
Overbrenging 2,00 : 1
Molenmaker Aart van der Schoot, Spijk (1738)
Versiering
Eenvoudige baard, wit geverfd, groen afgebiesd, met het opschrift 'ANNO 1738'
Verwijzingen
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Geschiedenis
Deze bouw werd aanbesteed door Aart van der Schoot uit Spijk voor een bedrag van f. 8400,--.

In 1866 kwam een ijzeren binnenroede en in 1871 een nieuwe ijzeren buitenroede, fabrikaat Gebr. Pot. Die laatste was ongetwijfeld het gevolg van de opmetseling van de molen: in september 1871 werd de stenen romp 48 cm. hoger gemaakt.

In maart 1873 brak tijdens het malen de binnenroede. Als gevolg daarvan brak ook de lange spruit en werd de buitenroede onherstelbaar vernield. Tevens raakten de kaken van de bovenas beschadigd, zodat men besloot ook die te vervangen.
De molen is maar zeer kort niet maalvaardig geweest: waarschijnlijk had men een bovenas op reserve, want al op 17 april kon een nieuwe buitenroede owrden gestoken. De in 1873 beschadigde bovenas moet, net als bij alle andere Nederwaardmolens, een korte bovenas zijn geweest, de huidige is een lang model. De sporen in de voeghouten laten duidelijk zien dat de penbalk ooit een andere positie heeft gehad, namelijk direct achter het bovenwiel. De huidige as bevat nog wel een raadsel: fabrikaat en gietjaar zijn onbekend en zitten vermoedelijk verborgen onder de lange vulstukken.
De 'boosdoener' bij het ongeval, de uit 1866 daterende binnenroede, kon worden gerepareerd en werd 25 april 1873 opnieuw gestoken. Deze Potroede nr. 495 is een hele goede gebleken, want hij werd pas in 1990 definitief gestreken en ligt thans als souvenir naast bezoekersmolen nr. 2!
Een ander opmerkelijk feit aan deze molen: de staven van het onderschijf zijn van gietijzer.

In 1979 werd omvangrijk herstel uitgevoerd aan het metselwerk van de romp. De kap is van hoge ouderdom; in een gording staan de initialen ‘CDB, KIG 1837’. De oude penbalk (voor de houten as) is nog aanwezig in de kap. De molen is, sinds de komst van de gietijzeren bovenas, uitgerust met bronzen hals- en penlager. Detail is, dat de verzwaring van de vangbalk bestaat uit restanten van gebroken halsstenen.

In oktober 2006 is een nieuwe korte spruit gestoken. In de eerste helft van 2007 is de ijzeren Pot–windpeluw vervangen door een klassieke houten. Tevens zijn de linker en rechter voeghout koppen aangegoten en is nagenoeg het hele voorfront vervangen, inclusief stormschild. Ook is de scheefstand van het voorfront gecorrigeerd en de baard hersteld.
De staartbalk is van ijzer en eveneens speciaal voor deze molen vervaardigd door de fa. Pot.
Aanvullingen
Over de naam:
Deze molen werd vroeger aangeduid als "Heer Watergraaf Jongeneel; inmiddels is alleen de aanduiding 'Nr. 4' nog in gebruik.
Overige foto's

© Rechts op de voorgrond molen No. 4.
Foto: Rob Pols (31-7-2006).

© Foto: Joop Vendrig (13-9-2002).

© Vermoedelijk juni 1943, op de achtergrond Nederwaard 2 en 1.
Ingezonden door Arie Hoek.

© Foto: n.b. (verzameling Rob Pols).
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: dinsdag 28 januari 2014 | Tellerstand

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Nederwaard Molen No.4, Kinderdijk home vorige pagina