Nederlandse Molendatabase
Holwerd, Fryslân

De Hoop

De Hoop

1713 of eerder
Stellingmolen
Achtkante molen
Koren- en pelmolen
Mûnereed 1A
9151 JR Holwerd
Fryslân
X: 189272 Y: 597680
N 53.364396 O 5.902023
toon op Google Maps
toon in Google Streetview
Holwerd
Dongeradeel
Gemeente Holwerd, sectie A, nr. 3635
Stichting Monumentenbehoud Dongeradeel
Maalvaardig
Vh. het malen van graan, thans buiten bedrijf
S. Hoekstra
0519-562459
In de regel zaterdagmorgen en op afspraak
Groot
83
FR004
03064
38709

Vaags
Groot Wesseldijk

De Hoop

Constructie

Constructie

Houten achtkant, gedekt met riet, op houten onderbouw
Gedekt met riet
23,65 m.
Oud-Hollands
Vanaf in ieder geval 1928 was de binnenroede voorzien van zelfzwichting. Later zijn zowel binnen- als buitenroede voorzien geweest van een soort halve verdekkering. Dit alles moet in 1970, bij de toenmalige restauratie, weer zijn vervangen door Oud-Hollandse ophekking, bestemd voor het voeren van zeilen.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Pos. bouw Jaar Steek Positie Verdw. Lengte
klik voor meer info Buurma 0300 buiten 1994 1994 buiten aanw. 23.65
klik voor meer info Buurma 0301 binnen 1994 1994 binnen aanw. 23.65
klik voor meer info Pot 2718 binnen 1934 1934 binnen 1994 23.20
klik voor meer info Pot 2626 buiten 1928 1928 buiten 1994 23.20
klik voor meer info Pot 2278 binnen 1913 1913 binnen 1934 23.15
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Enthoven & Co, L.I. 0597 1873 ? aanw.
Engels met 32 rollen; kruilier met rondgaande ketting
Vlaamse blokvang; vangbalk met duim; vangstok
Eén koppel 16der blauwe stenen; twee koppel pelstenen; twee elevatoren (voor pellerij resp. malerij); zeverij; waaierij; pletter; sleepluiwerk
Bovenwiel 62 kammen
Bovenbonkelaar 32 kammen, steek 11,2 cm.
Spoorwiel 91 kammen
Steenschijfloop 31 staven, steek 8,3 cm.
Pelschijflopen 24 staven
Overbrengingsverhouding maalwerk 1 : 5,69
Pelwerk 1 : 7,35
van de stelling: 6,30 m.

De Hoop

Versiering

Zeer eenvoudige baard, wit geverfd, rood afgebiesd, zonder opschrift.
Op de windpeluw een bordje met de naam "DE HOOP"

De Hoop

Verwijzingen

De Hoop

Geschiedenis

Geschiedenis

De molen van Holwerd werd in 1713 bemalen door de gortmaker Nuttert Sijmons, die het bedrijf in 1718 overdeed aan Heert Pijters. Deze maakte tien jaar later plaats voor Harke Sipkes. Vijf jaar later, 1733, nam Jan Siewerts de molen over en bemaalde hem tot zijn dood in 1752. Zijn weduwe nam de zaken waar voor hun toen nog minderjarige zoon Sijvert Jans, die in 1754 zijn vader opvolgde. Reeds in 1764 deed hij zijn bezit over aan Ids Lieuwes. Met hem kwam er wat rust in het frequent wisselen van eigenaar, want Ids heeft in ieder geval tot ca. 1806 in Holwerd het beroep van molenaar uitgeoefend.

In het midden van de 18e eeuw heeft de molen enige veranderingen ondergaan. In het reëelkohier van 1747 is te lezen, dat voor dat jaar de belasting was verlaagd "omdat het gemaal niet was als tevoren". Wat er precies aan de hand is geweest blijft onduidelijk, maar wel is bekend, dat het bedrijf in de loop van het volgend jaar op 2/3 van zijn capaciteit werkte. Vermoedelijk zijn toen de roggestenen buiten gebruik gesteld en werkte de molen nog slechts alleen als pelmolen. In 1750 schijnt die omschakeling een feit te zijn geworden, want de kohieren van dat jaar bevatten de opmerking: "De rogstenen zijn uit de pelmolen genomen".

In het begin van de 19e eeuw treffen wij Luitje Jans van der Meulen aan als molenaar. Hij overleed in 1826 en zijn weduwe Nieske Kadijk uit Pieterburen zette de zaak voort tot haar dood in 1841. De molen kwam aan Gerben Willems Hoekstra uit Zwaagwesteinde, die in 1892 werd opgevolgd door zijn ongehuwd gebleven zoon Rein. Deze deed in 1909 de molen over aan de uit Bierum afkomstige molenaar Henricus Hoeksema. Hoeksema trok zich in 1948 op 70-jarige leeftijd uit het bedrijf terug en liet de zaken over aan zijn zoon en naamgenoot, die de molen bemaalde met zijn zwager Pier Feddema.

In de veertiger jaren gingen de zaken slecht door de snelle opkomst van meelfabrieken, terwijl de pellerij vooral na 1945 sterk achteruitging door het fors teruglopen van het gebruik van karnemelksepap. Hoeksema en Feddema zagen dan op den duur ook geen kans meer om hun bedrijf in stand te houden en in 1954 verkochten zij de molen met een bezwaard hart aan de firma L.O. Hiddema, die hem als opslagplaats gebruikte. Het binnenwerk werd vervolgens grotendeels uitgesloopt.
Het bouwwerk raakte in verval en vervolgens nam het gemeentebestuur van Westdongeradeel op 25 juni 1963 het besluit om voor het symbolische bedrag van ƒ 1,-- de molen van de familie Hiddema aan te kopen. In 1970 liet de gemeente een grote uitwendige restauratie uitvoeren.

In 1980 werd een nieuw binnenwerk aangebracht, waarvan de stenen afkomstig waren van de in 1943 gesloopte molen De Bazuin te Harlingen; in 1994 nieuwe roeden en windpeluw en in 2000 een nieuwe staart.

In 1994 droeg de gemeente de molen over aan de Stichting Monumentenbehoud Dongeradeel.

De Hoop

Aanvullingen

Aanvullingen


Eén van onze vaste inzenders merkte op: „De beide pelstenen zouden normaal gesproken bij de gewone (koren- en) pelmolens op de stellingzolder thuishoren, maar hier in De Hoop liggen de pelstenen een zolder lager dan de stellingzolder. Daarbij komt nog dat het spoorwiel heel hoog in het achtkant is gelegen (boven het luiwerk!), zijn de beide pelspillen extreem lang. Een lastig probleem is dat die pelspillen daarbij zijdelings kunnen trillen bij het draaien. Al met al een merkwaardige indeling".

De Hoop

Historische foto's

Historische foto's

Kijk op allemolens.nl voor historische foto’s en documenten van deze molen.

De Hoop

Actuele foto's
De Hoop, Holwerd, Foto: JG Borst (22-2-2015)
© Foto: JG Borst (22-2-2015)
De Hoop, Holwerd, Foto: Joop Vendrig (25-4-2002). | Database Nederlandse molens
© Foto: Joop Vendrig (25-4-2002).
De Hoop, Holwerd, Foto: Jan van der Molen (juli 2005). | Database Nederlandse molens
© Foto: Jan van der Molen (juli 2005).
De Hoop, Holwerd, De merkwaardige ondersteuning van de stellingschoren op een soort van kardoezen, die schuin uit de achtkantstijlen steken.  Foto: Martin E. van Doornik (13-5-2000).
© De merkwaardige ondersteuning van de stellingschoren op een soort van kardoezen, die schuin uit de achtkantstijlen steken.
Foto: Martin E. van Doornik (13-5-2000).

Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: vrijdag 11 november 2016 | Verwijzingen Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    
zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen De Hoop, Holwerd home vorige pagina