.
zoek in database zoek op provincie Stuur een algemene e-mail over molens vorige pagina Molendatabase.nl portal site   Nederlandse Molendatabase
Database Omschrijvingen



Verklaring van de inhoud van de velden in de database.
Van sommige gegevens is de formulering ontleend aan het Zuid-Hollands Molenboek (1980). Hierin stond de techniek steeds op korte en bondige wijze weergegeven.
Let op: deze database kan inhoudelijk afwijken van andere overzichten, zowel in boekvorm als op internet. Molens die, vanwege de slechte staat, worden onttakeld zónder uitzicht op een spoedig herstel, worden uit deze database verwijderd en beschouwd als molenrestant. Dit gebeurde bijvoorbeeld in 2010 met de Geesina te Groenekan en De Vlijt te Zuidwolde (Dr.). Het omgekeerde gebeurt overigens ook: De Vijf Gebroeders te Heinkenszand staat thans weer in dé ze database, na de nodige jaren in de Database van Verdwenen Molens te hebben gestaan. Ook de Geesina te Groenekan keerde na enkele jaren afwezigheid weer terug.
Molens waarvoor herbouwplannen bestaan, staan niet in de database. Pas als, in het kader van een grote restauratie of herbouw, de kap op de molen wordt geplaatst, is er naar mening van de redactie voldoende aanleiding om weer te spreken van een molen. Uiteraard probeert de redactie alle ontwikkelingen zo goed mogelijk te volgen dan wel weer te geven.

Plaats:

Bovenaan iedere kaart binnen de database staat, op het eerste tabje, de plaats waar de molen staat, soms voorzien van een buurtschap- of stadsdeelaanduiding.
Algemeen
Database nr.
Automatisch toegekend nummer voor elke molen in de database.

Inventaris nr.

Nummer van de molen, ontleend aan het laatst gepubliceerde provinciale molenoverzicht. Indien in dat overzicht niet werd genummerd, is de volgorde binnen het molenoverzicht als basis genomen. Later gebouwde of gerestaureerde molens (waaraan dus nog geen provinciaal nummer vergeven was) zijn door de redactie op eigen gezag van een nummer voorzien.
N.B. De nummering van 'jonge molens' kan dus afwijken van die in andere verzamelingen.

Naam:
De naam die de molen vanouds heeft of zoals deze in de volksmond bekend is. Bij echt naamloze molens staat er een korte omschrijving tussen haken vermeld.
Inmiddels is er een extra veld waarin zo nodig een toelichting wordt gegeven over de (herkomst van de) naam of het ontbreken ervan.

Bouwjaar:

Als eerste wordt het jaar genoemd waarin de molen om economische redenen is gebouwd, herbouwd of verplaatst. Uiteraard volgt, als daar aanleiding toe is, nadere uitleg in het leesgedeelte 'Geschiedenis'. Tegenwoordig zijn er molens die absoluut niet meer om economische, maar voornamelijk om nostalgische redenen geheel nieuw zijn gebouwd. Deze 'jonge molens' hebben in de regel maar één (tamelijk recent) bouwjaar.
Als er een tweede bouwjaar toegevoegd is, is dat een jaar waarin de molen om biotooptechnische redenen werd verplaatst, van een molenrestant werd gerestaureerd tot een (uitwendig) complete molen of als totaal vervallen molen vrijwel geheel moest worden herbouwd.
Bij watermolens is de zaak meestal ingewikkeld: de waterrechten zijn niet zelden eeuwen oud, terwijl de molengebouwen intussen meestal meerdere keren geheel of grotendeels zijn vernieuwd. Geprobeerd wordt, om dit zo goed mogelijk weer te geven. Bij uitzondering kan het gebeuren, dat een molen drie, vier of zelfs vijf bouwjaren heeft. Daarentegen is bij één bouwjaar sprake van een molen die ooit voor een economisch doel is gebouwd of verplaatst en daarna nooit meer is verbrand, ver- of herbouwd, verplaatst of anderszins structureel gewijzigd. Steeds wordt in het onderdeel 'Geschiedenis' zoveel mogelijk uitgelegd over bouwjaar (of -jaren) van de molen.

Type:
Het type waaronder de molen, volgens de algemene molinologische termen, wordt gerekend.

Kenmerken:

Nadere omschrijving van het type.

Functie:

Functie of functies waarvoor de molen om economische redenen gebouwd is.

Ligging:

Indien bekend, het adres van de molen met postcode; indien dit niet te geven is een korte omschrijving van de ligging.

Beek:

Bij watermolens wordt de beek vermeld, waar de molen op staat.

Gemeente:

Gemeente waar de molen zich, na de laatste gemeentelijke herindeling, bevindt.

Landschappelijke waarde:

Deze wordt zoveel mogelijk omschreven. N.B. Het door sommige moleninstanties en in diverse molenboeken gehanteerde cijfersysteem (van 1 tot 5 - van een slechte naar een zeer goede omgeving - ) wordt door de redactie van deze database niet erkend, omdat deze veel te beperkt is.
Bewegingsbelemmering: het komt (gelukkig bij uitzondering) voor dat een molen niet uit alle richtingen kan of mag draaien. In dat geval staat dat steeds genoteerd.

Eigenaar:

Huidige eigenaar; in veel gevallen staan ook de eerdere eigenaren vermeld.

Molenaar:

Huidige (vrijwillig) molenaar of molenaars. Indien een email-adres bekend is, staat de naam meestal gelinkt weergegeven.

Telefoon:

Telefoonnummer waarop over de molen, met name eventueel bezoek, informatie te verkrijgen is. In de meeste gevallen gaat het om het telefoonnummer van de (vrijwillig) molenaar.
Let op: De redactie probeert zo nauwkeurig mogelijk alle telefoonnummers weer te geven en aanvaardt geen enkele verantwoordelijkheid voor eventuele fouten of misverstanden op dit gebied!!


Bestemming:

Oorspronkelijke bestemming van de molen. Als deze bestemming thans is gewijzigd, staat dat er steeds bij vermeld.

Bedrijfsvaardigheid:

De mate waarin de molen thans in staat is, zijn functie uit te oefenen.

Omwentelingen:

Het aantal door de molen in een aangeduid jaar gemaakte omwentelingen.
N.B. Niet in iedere provincie hebben de molens tellers, dus dit veld staat niet altijd ingevuld.

Bezoekmogelijkheid:

Voorzover bekend, worden gegevens vermeld over de mogelijkheden om de molen te bezichtigen. Als er een Euro-teken vermeld staat, dan dient er voor bezichtiging in principe te worden betaald. Van het noemen van toegangsprijzen is door de redactie afgezien.
Let wel: de opgegeven bezoekdagen en -tijden zijn uiteraard onder voorbehoud en bieden geen absolute garantie dat de molen op die dagen of uren inderdaad geopend is! De liefhebber die van ver moet komen, wordt aangeraden, van tevoren met de molenaar ter plaatse contact op te nemen. Evenzeer is het mogelijk, dat bij molens, al staat dat hier niet aangegeven, thans wél voor een bezoek moet worden betaald. Al doen wij ons best: het is niet mogelijk om altijd helemaal bij de tijd te zijn. De redactie aanvaardt geen enkele verantwoordelijkheid voor eventuele fouten of misverstanden op dit gebied!!
Hier en daar staat vermeld: 'Niet op zondag'. In dat geval dient men er rekening mee te houden dat, meestal om principiële redenen, die dag de molen niet draait of mag draaien. In sommige plaatsen en regio's in Nederland wordt draaien op zondag als zeer ongepast beschouwd.
Meelverkoop:
Bij veel voor publiek opengestelde korenmolens is het mogelijk, meelprodukten te kopen.
De vermelding 'meelverkoop' is om praktische redenen meestal algemeen gehouden: er zijn molens waar slechts enkele produkten worden verkocht; elders zijn er onderin of naast de molen complete winkels met een zeer uitgebreide keuze. Niet zelden hebben deze andere openings- en sluitingstijden dan de molen zelf.

Website:

Als de molen een eigen website heeft of een relevant deel uitmaakt van een grotere website, staat deze hier vermeld, uiteraard gelinkt.
Constructie
Romp:
Korte omschrijving van de uitwendig waar te nemen constructie van de romp.

Kap:

De wijze van bedekking.

Vlucht:

De lengte van beide roeden in meters. Als er verschil zit in de lengte tussen binnen- en buitenroede, wordt steeds eerst de binnenroede vermeld. In de regel staan nadere gegevens ook in de roedendatabase (zie aldaar).

Wiekenvorm:

Het op de molen toegepaste wieksysteem (of -systemen). Indien deze op beide roeden verschillen wordt eerst de binnenroede beschreven.

Wiekenkruis:

Gegevens hierover zijn zoveel mogelijk ontleend aan een aparte, doorgekoppelde, roedendatabase. De vermelde aantallen kunnen, naar gelang wat er bekend is, behoorlijk verschillen: van sommige molens is alleen het fabrikaat van de huidige roeden bekend; van andere ook de diverse voorgangers. Indien bekend, worden ook de nummers vermeld.

Bovenas:

Gegevens hierover zijn, voorzover het om (giet)ijzeren bovenassen gaat, ontleend aan een aparte, doorgekoppelde, database. In sommige gevallen staan er twee, drie of zelfs vier assen vermeld. Houten bovenassen (in de regel alleen bij kleinere molens): wij doen ons best!

Kruiwerk:

De constructie waarmee de molen op de wind wordt gezet en de manier waarop dit systeem wordt bediend.

Vang:

Het type vang, de wijze van bediening en fixeren van de vangbalk. Eventuele andere aanwezige blokkeer-inrichtingen (zoals pal of kneppel) staan hier ook vermeld.

Inrichting:
De in de molen aanwezige maalwerktuigen. Indien er geen maalinrichting (meer) aanwezig is, wordt dat steeds vermeld.
 
Overbrengingen:

Beschrijving van het binnenwerk van de molen met de aantallen kammen of staven per wiel en de daaruitvolgende gezamenlijke overbrengingsverhouding(en). Gestreefd wordt, om dit zo compleet mogelijk weer te geven.

Hoogte:

De hoogte van de eventuele stelling of molenbelt wordt, indien bekend, aangegeven.

Molenmaker:

Vermelding van de persoon of het bedrijf die/dat - indien bekend - de molen oorspronkelijk heeft gebouwd. Als een molen meer dan één bouwjaar heeft, staan in principe ook meerdere molenmakers vermeld.
Versieringen
Bijzondere kenmerken van de molen, zoals de baard, gevelstenen, windvanen e.d.. Bij uitzondering ook vermelding van de kleurstelling, als daar aanleiding toe is.
Geschiedenis
Beschrijving van de voornaamste gebeurtenissen sinds de bouw tot heden.
Aanvullingen
Nadere relevante feiten over de molen.
Uniek aan deze molen
Het kan zijn dat een molen als enige van Nederland of zelfs van de wereld een bepaalde kwaliteit of hoedanigheid heeft. Die staan zoveel mogelijk vermeld. Een enkele keer wordt geen uniek feit, maar een gegeven, dat slechts zeer weinig voorkomt, eveneens als 'uniek' omschreven.
Literatuurverwijzingen
Titels van boeken of tijdschriftartikelen waarin de molen een relevante rol speelt.

ROEDENDATABASE

In een aparte roedendatabase, die doorgekoppeld is met deze database, de database van verdwenen molen en de Belgische molendatabase, staan gegevens over ruim 5700 molenroeden, die in de loop van de afgelopen ca. 150 jaar zijn gemaakt.
Indien bekend, is de roede gelinkt aan een bestaande of verdwenen molen. In beginsel gaat het om metalen roeden, maar ook waar houten roeden tot in deze tijd (vanaf ca. 1975) hebben bestaan, worden zij in principe vermeld.

ASSENDATABASE
In een aparte assendatabase, die doorgekoppeld is met deze database, de database van verdwenen molen en de Belgische molendatabase, staan gegevens van ruim 1500 molenassen, die in de loop van afgelopen 175 jaar zijn gemaakt. Indien bekend, is de as gelinkt aan een bestaande of verdwenen molen. Gestreefd wordt hier naar volledigheid. Indien bekend of nagemeten wordt ook de lengte van de as weergegeven. De vermelde lengte is dan die van pen totaan de askop, dus het geheelte dat zich binnen de kap bevindt.

Taal
De Nederlandse molendatabase hanteert het spraakgebruik dat als 'het meest algemeen' geldt. Zo wordt bijvoorbeeld het grote wiel in de kap steeds 'bovenwiel' genoemd en niet 'aswiel', 'asrad' of 'groot wiel', termen die in bepaalde regio's gebruikelijk zijn. Uiteraard moest hierin een keuze worden gemaakt. Soms worden evenwel kleine uitzonderingen gemaakt en woorden (met toelichting) gebruikt die in een bepaalde regio gebruikelijk zijn.