Nederlandse Molendatabase  
Hoogmade, Zuid-Holland
Database nr. 993
Inventaris nr. ZH041
Naam Doesmolen
Bouwjaar 1636 (vermoedelijk)
Type Wipmolen
Kenmerken Wipmolen
Functie Poldermolen
Ligging Doespolderkade 5
2355 AB Hoogmade
Rijksdriehoek X: 98834 Y: 464041
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Kaag en Braassem
Kadaster Gemeente Woubrugge, sectie A, nr. 1421
Monumentennummer 39538
Landsch. waarde Groot, met name uit oostelijke richtingen; vanuit het westen minder door het tracŽ van de HSL
Eigenaar Rijnlandse Molenstichting sinds 1963, daarvoor de Doespolder
Bedrijfsvaardigheid Maalvaardig
Bestemming Vh. bemalen van de Doespolder; thans bemalen van de Doespolder (tweede trap) op vrijwillige basis
Molenaar Rinus Schutten
Telefoon 0172-851880
Bezoekmogelijkheid Op afspraak

© Foto: Rob Simons (28-10-2012).   
Constructie
Romp Ondertoren gedekt met riet, op veldmuren van 0,30 m.
Kap Bovenhuis rood geverfd; wit afgebiesd
Vlucht 16,55 m.
Wiekenvorm Oud-Hollands
Wiekverbeteringen Deze molen heeft nooit een wiekverbetering ondergaan.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Straathof0243binnen20092010aanw.16.55 m.
klik voor meer info Derckx0311buiten19791979aanw.16.45 m.
klik voor meer info Derckx0199binnen19751975201016.50 m.
klik voor meer info Verbijg.n.binnen19651965197416.50 m.
klik voor meer info Verbij g.n.buiten19641964197716.50 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Kon.Ned.Grofsmederijg.n.1894?aanw.03.20 m.
Kruiwerk Zetelkruiwerk; kruihaspel
Vang Losse Vlaamse blokvang uit vier stukken; vangbalk met haak; vangstok; kneppel
Inrichting Gesloten houten scheprad (met ijzeren gordingen) buiten de molen, Ø 4,50 m.; breedte 0,30 m.
Wateras fabr. D.A. Schretlen en Co. Leiden nr. 197 (1877)
Overbrengingen Bovenwiel 37 kammen
Bovenschijfloop 21 staven, steek 13,0 cm.
Onderschijfloop 16 staven
Onderwiel 61 kammen, steek 9,5 cm.
Overbrengingsverhouding 2,16 : 1
Verwijzingen
Ten-Bruggencatenr. 02490
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Geschiedenis
De polder is in 1627 gevormd door samenvoeging van twee polders, de Dammis Floriszpolder, die uitwaterde op de Does, en de Claes Rijnenburgenpolder, die uitwaterde op de Bruine watering. De aldus ontstane nieuwe polder werd bemalen door een molen op het land van Jacob Leendertsz., die het water uitsloeg op de Does.

In 1828 is vermoedelijk het gehele bovenhuis vernieuwd.

De molen bemaalde tot 1953 uitsluitend op windkracht de Doespolder (ca. 90 ha; opvoerhoogte 1,50 m.) en werd toen buiten bedrijf gesteld.
In 1963 werd de Rijnlandse Molenstichting eigenaar; in 1965 volgde een maalvaardige restauratie. Hierbij werden twee nieuwe houten roeden gestoken. In 1978 brak ŽŽn van die roeden bij een storm. Na enige jaren stil te hebben gestaan, werd de molen hersteld, nu met gelaste stalen roeden.

De molen bleef in principe maalvaardig maar het scheprad kwam in de loop der jaren als gevolg van peilverlagingen nagenoeg droog te staan.

Voor dit probleem is na 2000 een interessante en intelligente oplossing bedacht: de Doesmolen zou gezelschap krijgen van een andere wipmolen om zo een tweegang te vormen. Dit omdat betrekkelijk dichtbij Hoogmade enige molens in de verdrukking kwamen en overgeplaatst moesten worden.
Als gevolg staat sinds eind 2009 ten oosten van de Doesmolen de Kalkmolen, afkomstig uit Leiderdorp. Deze vormt op zijn nieuwe plaats met de Doesmolen een tweegang. Zo kan de Kalkmolen, die op zijn oude plaats niet meer kon functioneren, hier dienen als ondermolen en zorgen dat de Doesmolen weer voldoende water heeft om als poldermolen (in dit geval bovenmolen) werkzaam te zijn.  

In 2010, terwijl de vm. Kalkmolen ter plekke werd opgebouwd, kreeg de Doesmolen ook een forse beurt: nieuwe binnenroede plus ophekking, buitenroede opnieuw opgehekt, nieuw kleedhout op bovenhuis en riet op de ondertoren.
Het bijzonder aardige, maar in slechte staat verkerende molenaarshuisje werd intussen gesloopt en vervangen door een veel groter maar ook veel minder fraai exemplaar met een potsierlijk rieten dak. 
Aanvullingen
Over de naam:
Uit een bijgeschreven aantekening in het polderarchief blijkt dat in 1636 besloten werd dat de nieuwe molen van deze polder voortaan "Doesmolen" zou heten. De naam van de molen ging over op de polder, dus: de polder is dus naar de molen vernoemd en niet andersom!
Trivia:
Het is nauwelijks voorstelbaar, maar tot 1875 was deze kleine wipmolen bewoond. Toenmalig molenaar Klaas van der Pouw Kraan was bijna vertrokken (hij was al benoemd op ŽŽn van de boezemmolens van Haastrecht) maar bleef, toen het polderbestuur alsnog besloot, met spoed een toereikende molenaarswoning te laten bouwen.
Literatuurverwijzingen:
Andries Veloo, 'Arie Driesprong, Rinus Schutte en hun molenduo', in: Molenwereld 182 (2014) 225 - 228.

© Foto: Frits Kruishaar (12-5-2012).

© Links de Doesmolen met rechts de Kalkmolen. Foto: Frits Kruishaar (12-5-2012).

© Foto: Frits Kruishaar (12-5-2012).

© Op de achtergrond de Kalkmolen.
Foto: Rob Simons (28-10-2012).

© Foto's: Rob Simons (28-10-2012).

© Foto: ? (verzameling Ton Meesters).
De Doesmolen omstreeks 1930.
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: vrijdag 6 juni 2014 | Aanvullingen

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Doesmolen, Hoogmade home vorige pagina