Nederlandse Molendatabase  
Hazerswoude-Dorp, Zuid-Holland
Database nr. 982
Inventaris nr. ZH073
Naam Nieuw Leven
Bouwjaar 1815/16
Type Stellingmolen
Kenmerken Wipmolen
Functie Korenmolen
Ligging Dorpsstraat 228
2391 CJ Hazerswoude
Rijksdriehoek X: 100112 Y: 456761
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Alphen aan den Rijn
Kadaster Gemeente Hazerswoude, sectie E, nr. 1423
Monumentennummer 21061
Landsch. waarde Groot; met name in de lijn N-Z al van verre zichtbaar.
Eigenaar Gemeente Alphen aan den Rijn sinds 1-01-2014, daarvoor de gemeente Rijnwoude
Bedrijfsvaardigheid Maalvaardig
Omwentelingen
2011: 200.175
2012: 200.195
Bestemming Het malen van graan, thans op vrijwillige basis
Molenaar Jaap van den Akerboom
Telefoon 0172-588357
Bezoekmogelijkheid In de regel zaterdag; ook op afspraak
Meelverkoop

© Foto: Piet Glasbergen (4-6-2013).   
Constructie
Romp Stenen onderbouw, geheel gepleisterd; ondertoren deels gemetseld, deels eiken, gedekt met losanges
Kap Bovenhuis donkergroen geverfd; wit afgebiesd; kap gedekt met losanges
Vlucht 22,50 / 22,65 m.
Wiekenvorm Oud-Hollands
Wiekverbeteringen In 1933 werd op beide roeden het systeem-Dekker aangebracht. In 1952 is dit weer vervangen door Oud-Hollands.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Derckx0652binnen19901990aanw.22.50 m.
klik voor meer info Derckx0653buiten19901990aanw.22.65 m.
klik voor meer info Pot1687buiten18931893?199022.60 m.
klik voor meer info Pot0977binnen18761876?199022.50 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Penn & Comp, F.J.005318531990aanw.-
klik voor meer info Penn & Comp, F.J.0044185319??199004.20 m.
Kruiwerk Zetelkruiwerk; kruirad
Vang Deels losse, deels vaste Vlaamse blokvang uit vier stukken; vangbalk met haak; vangstok; kneppel; pal
Inrichting EŽn koppel 16der kunststenen op windkracht; ŽŽn koppel 17der kunststenen (elektrisch aangedreven); regulateur; sleepluiwerk
Overbrengingen Bovenwiel 58 kammen
Bovenschijfloop 23 staven
Spoorwiel 71 kammen
Steenschijfloop 26 staven
Overbrengingsverhouding 1 : 6,88
Hoogte van de stelling: 3,85 m.
Versiering
Eenvoudige gesloten makelaar met haan
Verwijzingen
Ten-Bruggencatenr. 00950
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Afkomstig uit Butter- of Boterpolder, Hazerswoude-Dorp
Geschiedenis
Deze molen moet op zijn huidige plaats in 1815 of '16 gebouwd zijn. In dat laatste jaar kocht Arij Jongejan Lz. voor € 1000,- een bouwmanswoning in Hazerswoude-dorp; in diezelfde tijd kocht hij van het bestuur van de Butterpolder de molen. Deze wipmolen was door de opname van de polder in de Hazerswoudsche Droogmakerij overbodig geworden. De molen was nieuw gebouwd in 1733 als opvolger van een veel oudere, onbruikbaar geworden wipmolen.

In de loop der tijden kende deze molen vele eigenaren en pachters:
  • Arij Jongejan Lzn. (1816 - 1831)
  • Theunis de Oude (1831 - 1834)
  • Joannes van Rhijn (1834 - 1835) 1
  • Bartolomeus Braat (1835 - 1871) 2
  • Simon Vellekoop (1871 - 1889) 3
  • Johan en Leendert Vellekoop (1889 - 1893)
  • Johan Vellekoop (1893 - ?) 4
  • Simon Vellekoop (? - 1932)
  • Middenstandsbank Bleiswijk (1932 - 1940)
  • Hendrik Verheul (1940 - 1962) 5
  • Gemeente Hazerswoude (1962 - 1991)
  • Gemeente Rijnwoude (1991 - heden)
1 - Van Rhijn bood in 1835 ook de Stenen Molen aan de Rijndijk te koop aan.
2 - Braat was bakker te Delft; de verkoop in 1853 mislukte omdat er geen kopers waren.
3 - Vellekoop, vermoedelijk daarvoor al pachter, kocht de molen van de erven Braat.
4 - Leendert kwam in 1893 in de molen om het leven, toen hij bij het terugplaatsen van de steenspil werd getroffen door een katrol.
5 - Verheul was reeds sinds 1900 knecht bij de fam. Vellekoop en pachtte de molen al vóór 1940.


In 1933 werden de roeden voorzien van het systeem Dekker; de molen had daarvoor zeven jaar stilgestaan. Waarschijnlijk is toen de naam ook gewijzigd in 'Nieuw Leven'. De Leidsche Courant van 20 november 1931 meldde al, dat de molen zou gaan verdwijnen, nadat onderhandelingen met De Hollandsche Molen niet tot resultaat hadden geleid, maar zover kwam het dus niet.

In 1962 werd de gemeente Hazerswoude eigenaar en die liet direct een kleine restauratie uitvoeren. Op dat moment werd er al heel lang niet meer op windkracht gemalen. In 1967 kocht men, vanwege de bouw van de nieuwe Gereformeerde Kerk (tegenover de molen) het windrecht voor € 7500,- af.

In de loop van de jaren '70 en 80 werd de toestand er niet beter op: de molen draaide sporadisch en de staat van onderhoud werd slecht. Tenslotte stond de molen met kale roeden te wachten op betere tijden.

In 1989 startte een grote restauratie. Het bovenhuis werd vrijwel geheel vernieuwd, evenals de stelling en beide roeden. Ook werd een andere bovenas gestoken. Deze was afkomstig van de in 1968 onttakelde korenmolen van Nieuw-Lekkerland en sindsdien los bewaard. Deze Penn-as verving een zeer zware as, eveneens een Penn, die al sinds mensenheugenis in deze molen lag. De molen liep er zeer behoorlijk mee, maar het bovenhuis dreigde, zeker toen dat slechter werd, haast te bezwijken onder de last!

Sinds 1990 draait de molen weer regelmatig en af en toe wordt er ook gemalen.
Eind 2009 werden de stelling en de steenburrie vernieuwd.

Ooit had deze kleine molen drie koppel maalstenen op de steenzolder; thans nog twee. Duidelijk is nog te zien, waar het derde koppel heeft gezeten. EŽn van de twee nog bestaande koppels draaide op een elektromotor (deze antieke motor is nog aanwezig, maar kan niet meer functioneren). De twee bladen van de steenschijf zijn deels in ijzer, deels in hout uitgevoerd; de staven zijn geheel van ijzer en ellipsvormig.

Opmerkelijk is, dat deze betrekkelijk kleine molen naar de stelling maar liefst vier deuren heeft.
Aanvullingen
Over de naam:
Deze molen is onder drie namen bekend geweest: Windlust (ca. 1840), De Zwaluw (vanaf ca. 1870) en Nieuw Leven. Die laatste naam zeer waarschijnlijk vanaf 1933, toen de roeden werden voorzien het Dekkersysteem.
Uniek aan deze molen:
EŽn van de twee overgebleven wipkorenmolens van Nederland (de andere is Het Haantje te Weesp) en de enige maalvaardige.

© Foto: Rob Pols (13-8-2007).

© Foto: Leo Middelkoop (29-11-2003)
Het merkwaardige steenschijfje van deze korenmolen.

© Foto: Gert Klooster (12-6-2011).

© Foto: Piet Glasbergen (4-6-2013).

© Foto's: Piet Glasbergen (4-6-2013).

© Stilleven met dode kraai.
Foto: Piet Glasbergen (4-6-2013).

© De molen in de jaren '30 van de vorige eeuw met systeem Dekker op beide roeden.
Foto: n.b. (verzameling Rob Pols).
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: woensdag 1 januari 2014 | Gemeente

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Nieuw Leven, Hazerswoude-Dorp home vorige pagina