Nederlandse Molendatabase
Groot-Ammers, Zuid-Holland
Database nr. 978
Inventaris nr. ZH175
Ten-Bruggencatenr. 01489
Naam Gelkenesmolen
Bouwjaar 1596 of eerder
Type Wipmolen
Kenmerken Wipmolen
Functie Poldermolen
Ligging Molenkade 2
2964 LB Groot Ammers
Rijksdriehoek X: 116166 Y: 436825
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Molenwaard
Kadaster Gemeente Groot-Ammers, sectie B, nr. 1255
Monumentennummer 18768
Landsch. waarde Bijzonder groot
Eigenaar SIMAV sinds 1966
Bedrijfsvaardigheid Maalvaardig
Omwentelingen 2009: 68.103 (restauratie)
2010: 65.354 (restauratie)
2011: 76.435
2012: 119.493
2013: 84.500
Bestemming Bemalen van de polder Liesveld (vroeger polder Gelkenes), thans op vrijwillige basis; woning
Molenaar Antoine Walsemann
Bezoekmogelijkheid Op afspraak

Foto: Ton Koorevaar (7-4-2011).
Constructie
Romp Ondertoren, gedekt met riet, op veldmuren van 0,50 m.
Kap Bovenhuis donkergroen geverfd; wit afgebiesd; kap gedekt met gepotdekselde planken
Vlucht 26,60 m.
Wiekenvorm Oud-Hollands
Wiekverbeteringen Deze molen heeft nooit een wiekverbetering ondergaan
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Straathof0248binnen20102010aanw.26.62 m.
klik voor meer info Straathof0249buiten20102010aanw.26.72 m.
klik voor meer info Pot1532buiten18881888?200926.60 m.
klik voor meer info Pot0885binnen1875?200926.60 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info De Prins van Oranje081618721872?aanw.05.30 m.
klik voor meer info Lennits, P. --1860---
Kruiwerk Zetelkruiwerk; kruirad met hoge bank
Vang Losse Vlaamse blokvang uit vier stukken; vangbalk met haak; evenaar; kneppel
Inrichting Open ijzeren scheprad buiten de molen, Ø 5,56 m.; breedte 0,56 m.
Woning in de molen
Overbrengingen Bovenwiel 64 kammen
Bovenschijfloop 35 staven
Onderschijfloop 21 staven
Onderwiel 81 kammen
Overbrengingsverhouding 2,11 : 1
Versiering
Fraaie makelaar
Verwijzingen
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Geschiedenis
De molen bemaalde vóór 1760, tezamen met de Kleine molen, de polder Gelkenes. In dat jaar brak men de laatste af en kwam er een overeenkomst met Ammers-Graafland c.a. om in het vervolg samen te malen.

In 1857 werd door de Dordrechtse ijzergieterij Penn & Compagnon een gang staven ten behoeve van het onderrondsel geleverd voor f 141,40.
In 1880 leverde dezelfde gieterij een ijzeren wielbak voor het waterwiel. Kennelijk lekte de oude stenen bak, want al enige jaren ontving de molenaar een extra vergoeding van f 8,50 per jaar voor het drooghouden daarvan.

De molen was tot 1965 in gebruik voor het bemalen van de polder Liesveld en tevens peilmolen (seinmolen) voor het waterschap de Overwaard. Dat laatste werd de molen in 1760: hij nam die functie over van de toen gesloopte, wat noordelijker gelegen molen van de polder Gelkenes. Bij noorden- of noordoostenwind was echter in plaats van de Gelkenesmolen de Spindersmolen van de polder (Neder-)Hardinxveld peilmolen omdat het waterpeil in de meer zuidelijk gelegen boezemwateren dan belangrijk werd opgestuwd.
In 1966 werd de molen aan de SIMAV verkocht.

In 1979-1980 werd een omvangrijke restauratie aan de molen uitgevoerd. Zo werd de ondertoren van nieuw riet voorzien, een nieuwe kap geplaatst en werden er herstelwerkzaamheden aan waterlopen, staart, ramen, deuren en kozijnen uitgevoerd. De officiele ingebruikstelling na deze restauratie vond plaats op 25 september 1980.
In 2000 overleed op 91-jarige leeftijd molenaar Arie van Houwelingen, die deze molen 50 jaar bewoonde.

In september 2009 werd begonnen met een flinke opknapbeurt: het bovenhuis moest worden hersteld en beide (zeer oude) Potroeden vervangen. Hiermee verdwenen de laatste nog in bedrijf zijnde Potroeden uit de Alblasserwaard: op 17 september werden zij gestreken. Eén ervan wordt sindsdien los bewaard. Op 26 maart 2010 werden de nieuwe roeden gestoken.

Een opmerkelijk constructiedetail: de gietijzeren wateras heeft zeer grote houten vulstukken.
Aanvullingen
Over de naam:
De molen is vernoemd naar de polder Gelkenes, die thans onderdeel uitmaakt van de polder Liesveld.
Ter plaatse spreekt men van de "Eerste molen". Aardig in dit verband is, dat het polderbestuur de zeilen van de vier molens vroeger merkte van A t/m D.
Trivia:
Ergens in de jaren vijftig van de 20ste eeuw werd met behulp van een handtakel een nieuwe windpeluw geplaatst. Toen echter de windpeluw op hoogte was gebracht en op de punt van een daklijst werd gelegd, gleed deze er plotseling af waardoor alles, met een deel van de schoorsteen, in de woonkamer terecht kwam. De vallende takel beschadigde het hekwerk van het onderste end. Een tweede poging lukte wel.
Overige foto's

© Rob Pols (18-10-2011)

© Foto: Frits Kruishaar (25-7-2012).

© Foto: Frits Kruishaar (25-7-2012).

© Foto: Martijn Ruff (1-8-2012).

© Foto: Piet Glasbergen (28-7-2006)

© Rechts op de achtergrond de Graaflandse Molen.
Foto: Piet Glasbergen (18-8-2012).
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: maandag 5 mei 2014 | Tellerstand

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Gelkenesmolen, Groot-Ammers home vorige pagina