Nederlandse Molendatabase
Groot-Ammers, Zuid-Holland
978
Gelkenesmolen
1596 of eerder
Wipmolen
Wipmolen
Poldermolen
Molenkade 2
2964 LB Groot Ammers
X: 116166 Y: 436825
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Molenwaard
Gemeente Groot-Ammers, sectie B, nr. 1255
SIMAV
SIMAV sinds 1966
Maalvaardig
2014: 104.329
2013: 84.500
2012: 119.493
2011: 76.435
2010: 65.354 (restauratie)
Bemalen van de polder Liesveld (vroeger polder Gelkenes), thans op vrijwillige basis; woning
Antoine Walsemann
Op afspraak
Bijzonder groot
ZH175
01489
18768
Constructie
Ondertoren, gedekt met riet, op veldmuren van 0,50 m.
Bovenhuis donkergroen geverfd; wit afgebiesd; kap gedekt met gepotdekselde planken
26,60 m.
Oud-Hollands
Deze molen heeft nooit een wiekverbetering ondergaan
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Pos. bouw Jaar Steek Positie Verdw. Lengte
klik voor meer info Straathof 0248 binnen 2010 2010 binnen aanw. 26.62
klik voor meer info Straathof 0249 buiten 2010 2010 buiten aanw. 26.72
klik voor meer info Pot 1532 buiten 1888 1888? buiten 2009 26.60
klik voor meer info Pot 0885 binnen 1875 ? binnen 2009 26.60
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info De Prins van Oranje 0816 1872 1872? aanw.
klik voor meer info Lennits, P. -- 1860
Zetelkruiwerk; kruirad met hoge bank
Losse Vlaamse blokvang uit vier stukken; vangbalk met haak; evenaar; kneppel
Open ijzeren scheprad buiten de molen, Ø 5,56 m.; breedte 0,56 m.
Woning in de molen
Bovenwiel 64 kammen
Bovenschijfloop 35 staven
Onderschijfloop 21 staven
Onderwiel 81 kammen
Overbrengingsverhouding 2,11 : 1
Fraaie makelaar
Verwijzingen
bezoek allemolens.nl voor historische foto’s en documenten.
Geschiedenis
De molen bemaalde vóór 1760, tezamen met de Kleine molen, de polder Gelkenes. In dat jaar brak men de laatste af en kwam er een overeenkomst met Ammers-Graafland c.a. om in het vervolg samen te malen.

In 1857 werd door de Dordrechtse ijzergieterij Penn & Compagnon een gang staven ten behoeve van het onderrondsel geleverd voor f 141,40.
In 1880 leverde dezelfde gieterij een ijzeren wielbak voor het waterwiel. Kennelijk lekte de oude stenen bak, want al enige jaren ontving de molenaar een extra vergoeding van f 8,50 per jaar voor het drooghouden daarvan.

De molen was tot 1965 in gebruik voor het bemalen van de polder Liesveld en tevens peilmolen (seinmolen) voor het waterschap de Overwaard. Dat laatste werd de molen in 1760: hij nam die functie over van de toen gesloopte, wat noordelijker gelegen molen van de polder Gelkenes. Bij noorden- of noordoostenwind was echter in plaats van de Gelkenesmolen de Spindersmolen van de polder (Neder-)Hardinxveld peilmolen omdat het waterpeil in de meer zuidelijk gelegen boezemwateren dan belangrijk werd opgestuwd.
In 1966 werd de molen aan de SIMAV verkocht.

In 1979-1980 werd een omvangrijke restauratie aan de molen uitgevoerd. Zo werd de ondertoren van nieuw riet voorzien, een nieuwe kap geplaatst en werden er herstelwerkzaamheden aan waterlopen, staart, ramen, deuren en kozijnen uitgevoerd. De officiele ingebruikstelling na deze restauratie vond plaats op 25 september 1980.
In 2000 overleed op 91-jarige leeftijd molenaar Arie van Houwelingen, die deze molen 50 jaar bewoonde.

In september 2009 werd begonnen met een flinke opknapbeurt: het bovenhuis moest worden hersteld en beide (zeer oude) Potroeden vervangen. Hiermee verdwenen de laatste nog in bedrijf zijnde Potroeden uit de Alblasserwaard: op 17 september werden zij gestreken. Eén ervan wordt sindsdien los bewaard. Op 26 maart 2010 werden de nieuwe roeden gestoken.

Een opmerkelijk constructiedetail: de gietijzeren wateras heeft zeer grote houten vulstukken.
Aanvullingen

De molen is vernoemd naar de polder Gelkenes, die thans onderdeel uitmaakt van de polder Liesveld.
Ter plaatse spreekt men van de "Eerste molen". Aardig in dit verband is, dat het polderbestuur de zeilen van de vier molens vroeger merkte van A t/m D.

Ergens in de jaren vijftig van de 20ste eeuw werd met behulp van een handtakel een nieuwe windpeluw geplaatst. Toen echter de windpeluw op hoogte was gebracht en op de punt van een daklijst werd gelegd, gleed deze er plotseling af waardoor alles, met een deel van de schoorsteen, in de woonkamer terecht kwam. De vallende takel beschadigde het hekwerk van het onderste end. Een tweede poging lukte wel.
Overige foto's
Gelkenesmolen, Groot-Ammers, Rob Pols (18-10-2011)
© Rob Pols (18-10-2011)
Gelkenesmolen, Groot-Ammers, Foto: Frits Kruishaar (25-7-2012).
© Foto: Frits Kruishaar (25-7-2012).
Gelkenesmolen, Groot-Ammers, Foto: Frits Kruishaar (25-7-2012).
© Foto: Frits Kruishaar (25-7-2012).
Gelkenesmolen, Groot-Ammers, Foto: Martijn Ruff (1-8-2012).
© Foto: Martijn Ruff (1-8-2012).
Gelkenesmolen, Groot-Ammers, Foto: Piet Glasbergen (28-7-2006)
© Foto: Piet Glasbergen (28-7-2006)
Gelkenesmolen, Groot-Ammers, Rechts op de achtergrond de Graaflandse Molen.  Foto: Piet Glasbergen (18-8-2012).
© Rechts op de achtergrond de Graaflandse Molen.
Foto: Piet Glasbergen (18-8-2012).

Bezoek allemolens.nl voor historische foto’s van deze molen.
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: zaterdag 30 mei 2015 | Tellerstand Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    
zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Gelkenesmolen, Groot-Ammers home vorige pagina