Nederlandse Molendatabase
Gouda, Zuid-Holland
972
Haastrechtse Molen / Poldermolen Beneden Haastrecht
1862
Stellingmolen
Ronde stenen molen
Poldermolen
Provincialeweg West 64
2808 PC Gouda
X: 110363 Y: 446687
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gouda
Gemeente Gouda, sectie L, nr. 3
Hoogheemraadschap van Schieland en Krimpenerwaard
Hoogheemraadschap van Schieland en Krimpenerwaard is eigenaar sinds 1-01-2005
Maalvaardig
Bemalen van de Polder Beneden Haastrecht op wind- of elektrische kracht
Niels Noorlander
0182-584919
Op afspraak
Groot; wordt echter verminderd door een elektriciteitscentrale in de direkte omgeving en door beplantingen.
ZH099
00101
16918
Constructie
Ronde stenen molen, deels gepleisterd
Gedekt met riet
25,10 m.
Systeem-Fauël op beide roeden
Bij het vervangen van de roeden in 1961 is deze molen voorzien van het systeem-Fauël (fokwieken). Opmerkelijk bijna is, dat hier sprake is van vaste fokken: er zijn geen remkleppen of steekborden.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Pos. bouw Jaar Steek Positie Verdw. Lengte
klik voor meer info Bremer 0045 buiten 1961 1961 buiten aanw. 25.10
klik voor meer info Bremer 0046 binnen 1961 1961 binnen aanw. 25.10
klik voor meer info Pot 1743 buiten 1895 1895? buiten 1961 25.50
klik voor meer info Pot 1744 binnen 1895 1895? binnen 1961 25.40
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Penn & Comp, F.J. 0041 1852 1862? aanw.
40 houten en ijzeren rollen om en om; kruirad
Losse Vlaamse blokvang uit vier stukken; vangbalk met haak; vangstok
Stalen vijzel Ø 1,35 m.; woning in de molen
Bovenwiel 59 kammen
Bovenschijfloop 24 staven, steek 16,0cm.
Onderwiel 40 kammen
Vijzelwiel 47 kammen, steek 15,0 cm.
Overbrengingsverhouding 1 : 2,09
Aardige baard, donkergroen geverfd, wit afgebiesd, met enige versieringen en in goud het opschrift: 'Anno' '1862'
Verwijzingen
Geschiedenis
De Haastrechtse Molen is één van de weinige historische poldermolens met stelling in ons land. Wegens de windvang moesten molens langs de Hollandsche IJssel boven de rivierdijken uitsteken en daarom werden ze uitgevoerd als stellingmolen.

Deze ronde stenen windvijzelmolen bemaalt de omstreeks 310 hectare grote (opvoerhoogte 2,10 m. a 3,20 m.) polder Beneden-Haastrecht.
Voor de bouw van de stellingmolen bemaalde een wipmolen de polder. Deze molen stond binnendijks bij de Tiendweg. De ongeveer 10 hectare grote boezem strekte zich dus uit tussen de Tiendweg en de IJsseldijk. Dit is goed te zien op het fragment van de kaart uit 1683, dat bij dit artikel is afgebeeld. De nog altijd bestaande waal die binnen de boezem lag, is ook op deze kaart afgebeeld. Via de Beneden Haastrechtse sluis ontlastte de boezem zich op de Hollandse IJssel. Ten tijde van de bouw van de stellingmolen met vijzel werd de wipwatermolen met scheprad afgebroken.
De Haastrechtse Molen staat buitendijks aan de oude nu omkade uitwateringsgeul waardoor voor 1860 het water de boezem uit kon stromen.

De aanbesteding van de stellingmolen is op 6 september 1861. Een nieuwe, krachtige molen was nodig omdat in 1860 de afsluiting van de Hollandse IJssel boven Gouda gereed kwam en men dus geen gebruik meer kon maken van de lage waterstanden om water vanuit de boezem van de polder op de IJssel te lozen. Voor een kleine polder als Beneden Haastrecht werd een grote (en dus dure) molen onvermijdelijk. Op 15 maart 1862 was de molen maalvaardig, twee weken eerder dan was afgesproken. De aannemer kreeg hiervoor een beloning van honderd gulden. De aanneemsom bedroeg ƒ 16.900,-.

Molenaars van deze molen:
1863 - 1865 A. Slootjes
1866 - 1877c P. Hunnik
1878 - 1884 A. van Riet
1884 - 1895c C. van der Laan
1895c- 1908c L.A. van den Berg
1908 - 1946 Gerrit Noorlander
1946 - 1983 Nicolaas "Niek" Noorlander (afkomstig van de Bachtenaar)
1983 - 2012 Jan Noorlander
2013 - heden Nicolaas "Niels" Noorlander.

Op 12-12-2012 nam Jan Noorlander afscheid van de molen. Na 29 jaar molenaarschap zet zijn zoon Niels de traditie voort. Hierbij gaat de vierde generatie verder en draait er al meer dan 100 jaar een Noorlander op deze molen.
Aanvullingen

Deze molen wordt aangeduid naar de polder die hij bemaalt.

Eén van de zeer weinige stellingpoldermolens van Nederland.

Dick Kenbeek, 'Haastrecht 12-12-12, wisseling van de wacht', in: Molenwereld 174 (2013) 366 - 377.
Dick Kenbeek, 'Haastrecht 12-12-12, wisseling van de wacht (2)', in: Molenwereld 175 (2013) 408 - 416.
Overige foto's
Haastrechtse Molen / Poldermolen Beneden Haastrecht, Gouda, Foto: Ton Koorevaar (25-6-2009).
© Foto: Ton Koorevaar (25-6-2009).
Haastrechtse Molen / Poldermolen Beneden Haastrecht, Gouda, Foto rechts: Ton Koorevaar (25-6-2009).
© Foto rechts: Ton Koorevaar (25-6-2009).
Haastrechtse Molen / Poldermolen Beneden Haastrecht, Gouda, Foto: Frank Hendriks (2-2-2014).
© Foto: Frank Hendriks (2-2-2014).
Haastrechtse Molen / Poldermolen Beneden Haastrecht, Gouda, Foto: Frank Hendriks (2-2-2014).
© Foto: Frank Hendriks (2-2-2014).
Haastrechtse Molen / Poldermolen Beneden Haastrecht, Gouda, Foto: Frank Hendriks (2-2-2014).
© Foto: Frank Hendriks (2-2-2014).

Bezoek allemolens.nl voor historische foto’s van deze molen.
Draag zelf bij
zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Haastrechtse Molen / Poldermolen Beneden Haastrecht, Gouda home vorige pagina