Nederlandse Molendatabase
Gouda, Zuid-Holland
Database nr. 972
Inventaris nr. ZH099
Naam Haastrechtse Molen / Poldermolen Beneden Haastrecht
Bouwjaar 1862
Type Stellingmolen
Kenmerken Ronde stenen molen
Functie Poldermolen
Ligging Provincialeweg West 64
2808 PC Gouda
Rijksdriehoek X: 110363 Y: 446687
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Gouda
Kadaster Gemeente Gouda, sectie L, nr. 3
Monumentennummer 16918
Landsch. waarde Groot; wordt echter verminderd door een elektriciteitscentrale in de direkte omgeving en beplantingen
Eigenaar Hoogheemraadschap van Schieland en Krimpenerwaard sinds 1-01-2005
Bedrijfsvaardigheid Maalvaardig
Bestemming Bemalen van de Polder Beneden Haastrecht op wind- of elektrische kracht
Molenaar Niels Noorlander
Telefoon 0182-584919
Bezoekmogelijkheid Op afspraak

© Foto: Frank Hendriks (2-2-2014).
Constructie
Romp Ronde stenen molen, deels gepleisterd
Kap Gedekt met riet
Vlucht 25,10 m.
Wiekenvorm Systeem-Fauël op beide roeden
Wiekverbeteringen Bij het vervangen van de roeden in 1961 is deze molen voorzien van het systeem-Fauël (fokwieken). Opmerkelijk bijna is, dat hier sprake is van vaste fokken: er zijn geen remkleppen of steekborden.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Bremer0045buiten19611961aanw.25.10 m.
klik voor meer info Bremer0046binnen19611961aanw.25.10 m.
klik voor meer info Pot1743buiten18951895?196125.50 m.
klik voor meer info Pot1744binnen18951895?196125.40 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Penn & Comp, F.J.004118521862?aanw.05.85 m.
Kruiwerk 40 houten en ijzeren rollen om en om; kruirad
Vang Losse Vlaamse blokvang uit vier stukken; vangbalk met haak; vangstok
Inrichting Stalen vijzel Ø 1,35 m.; woning in de molen
Overbrengingen Bovenwiel 59 kammen
Bovenschijfloop 24 staven, steek 16,0cm.
Onderwiel 40 kammen
Vijzelwiel 47 kammen, steek 15,0 cm.
Overbrengingsverhouding 1 : 2,09
Versiering
Aardige baard, donkergroen geverfd, wit afgebiesd, met enige versieringen en in goud het opschrift: 'Anno' '1862'
Verwijzingen
Eigen website Haastrechtse Molen / Poldermolen Beneden Haastrecht
Ten-Bruggencatenr. 00101
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Voorganger Polder Beneden Haastrecht, Haastrecht
Geschiedenis
De Haastrechtse Molen is één van de weinige historische poldermolens met stelling in ons land. Wegens de windvang moesten molens langs de Hollandsche IJssel boven de rivierdijken uitsteken en daarom werden ze uitgevoerd als stellingmolen.

Deze ronde stenen windvijzelmolen bemaalt de omstreeks 310 hectare grote (opvoerhoogte 2,10 m. a 3,20 m.) polder Beneden-Haastrecht.
Voor de bouw van de stellingmolen bemaalde een wipmolen de polder. Deze molen stond binnendijks bij de Tiendweg. De ongeveer 10 hectare grote boezem strekte zich dus uit tussen de Tiendweg en de IJsseldijk. Dit is goed te zien op het fragment van de kaart uit 1683, dat bij dit artikel is afgebeeld. De nog altijd bestaande waal die binnen de boezem lag, is ook op deze kaart afgebeeld. Via de Beneden Haastrechtse sluis ontlastte de boezem zich op de Hollandse IJssel. Ten tijde van de bouw van de stellingmolen met vijzel werd de wipwatermolen met scheprad afgebroken.
De Haastrechtse Molen staat buitendijks aan de oude nu omkade uitwateringsgeul waardoor voor 1860 het water de boezem uit kon stromen.

De aanbesteding van de stellingmolen is op 6 september 1861. Een nieuwe, krachtige molen was nodig omdat in 1860 de afsluiting van de Hollandse IJssel boven Gouda gereed kwam en men dus geen gebruik meer kon maken van de lage waterstanden om water vanuit de boezem van de polder op de IJssel te lozen. Voor een kleine polder als Beneden Haastrecht werd een grote (en dus dure) molen onvermijdelijk. Op 15 maart 1862 was de molen maalvaardig, twee weken eerder dan was afgesproken. De aannemer kreeg hiervoor een beloning van honderd gulden. De aanneemsom bedroeg € 16.900,-.

Molenaars van deze molen:
1863 - 1865 A. Slootjes
1866 - 1877c P. Hunnik
1878 - 1884 A. van Riet
1884 - 1895c C. van der Laan
1895c- 1908c L.A. van den Berg
1908 - 1946 Gerrit Noorlander
1946 - 1983 Nicolaas "Niek" Noorlander (afkomstig van de Bachtenaar)
1983 - 2012 Jan Noorlander
2013 -         Nicolaas "Niels" Noorlander.

Op 12-12-2012 nam Jan Noorlander afscheid van de molen. Na 29 jaar molenaarschap zet zijn zoon Niels de traditie voort. Hierbij gaat de vierde generatie verder en draait er al meer dan 100 jaar een Noorlander op deze molen.
Aanvullingen
Over de naam:
Deze molen wordt aangeduid naar de polder die hij bemaalt.
Uniek aan deze molen:
Eén van de zeer weinige stellingpoldermolens van Nederland.
Literatuurverwijzingen:
Dick Kenbeek, 'Haastrecht 12-12-12, wisseling van de wacht', in: Molenwereld 174 (2013) 366 - 377.
Dick Kenbeek, 'Haastrecht 12-12-12, wisseling van de wacht (2)', in: Molenwereld 175 (2013) 408 - 416.

© Foto: Ton Koorevaar (25-6-2009).

© Foto rechts: Ton Koorevaar (25-6-2009).

© Foto: Frank Hendriks (2-2-2014).

© Foto: Frank Hendriks (2-2-2014).

© Foto: Frank Hendriks (2-2-2014).

© De Haastrechtse Molen nog zonder zijn karakteristieke witte fokken!
Foto: n.b. (verzameling Rob Pols).
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: woensdag 5 februari 2014 | Foto

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Haastrechtse Molen / Poldermolen Beneden Haastrecht, Gouda home vorige pagina