Nederlandse Molendatabase  
Bleskensgraaf, Zuid-Holland
Database nr. 956
Inventaris nr. ZH168
Naam Wingerdse Molen
Bouwjaar 1625 / 1872
Type Wipmolen
Kenmerken Wipmolen
Functie Poldermolen
Ligging Abbekesdoel 92
2971 VD Bleskensgraaf
Rijksdriehoek X: 110175 Y: 430429
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Molenwaard
Kadaster Gemeente Bleskensgraaf, sectie E, nr. 50
Monumentennummer 9639
Landsch. waarde Zeer groot
Eigenaar SIMAV sinds 1-02-2008; daarvoor Waterschap Rivierenland sinds 2005
Bedrijfsvaardigheid Maalvaardig
Omwentelingen 2009: 495.000
2010: 500.000
2011: 0 (restauratie)
2012: 600.000
2013: 782.100
Bestemming Bemalen van de polder Wijngaarden (ca. 500 ha.), thans op vrijwillige basis
Molenaar Aad Schouten
Telefoon 0184-692676
Bezoekmogelijkheid Op afspraak

© Foto: Abel van Loenen (8-9-2012).   
Constructie
Romp Ondertoren, gedekt met riet, op hoge gemetselde voet van 1,80 m.
Kap Bovenhuis donkergroen geverfd; kap gedekt met geteerde gepotdekselde planken
Vlucht 28,10 / 28,20 m.
Wiekenvorm Systeem-FauŽl op beide roeden; op de buitenroede bovendien handbediende regelborden
Wiekverbeteringen In 1936 kreeg deze molen op beide roeden het systeem-Dekker. In 1965 werd dit, nadat de buitenroede tijdens het malen gebroken was, op beide roeden vervangen door het systeem-FauŽl (fokwieken).
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Vaags0262buiten20112011aanw.28.20 m.
klik voor meer info Derckx0696binnen19911992aanw.28.10 m.
klik voor meer info Bremer0097buiten19651965201128.10 m.
klik voor meer info Pot?buiten18721872196528.10 m.
klik voor meer info Pot0719binnen18721872199228.10 m.
klik voor meer info Pot?buiten18671867?187225.55 m.
klik voor meer info Pot?binnen18651865?187225.40 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Penn & Comp, F.J.003718521852aanw.04.75 m.
Kruiwerk Zetelkruiwerk met neuten; kruihaspel
Vang Losse Vlaamse blokvang uit vier stukken; vangbalk met haak; evenaar; kneppel
Inrichting Stalen vijzel, ō 1,50 m.
Woning in de molen
Overbrengingen Bovenwiel 65 kammen
Bovenschijfloop 34 staven, steek 12,5 cm.
Onderwiel 46 kammen
Vijzelwiel 53 kammen, steek 11,3 cm.
Overbrengingsverhouding 1 : 1,66
Molenmaker ?? (1513?)
?? (1625)
A. Ooms (1872)
Fa. De Gelder (2011)
Verwijzingen
Ten-Bruggencatenr. 02564
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Geschiedenis
Van deze molen, die ver buiten het gebied staat dat hij bemaalt (de polder Wijngaarden), is het oorspronkelijke bouwjaar niet bekend. Het jaar 1513 wordt wel genoemd, maar of dat enige zekerheid biedt... Duidelijk is, dat al zeer lang op deze plaats een (wip)molen moet hebben gestaan.
Sinds kort is er meer bekend: de resolutiŽn van Holland en West-Friesland (Archief Dordrecht) vermelden het volgende, horend bij 6 mei 1625: "Die van Wijngaarden ende Ruychbroek in de Alblasserwaard is vergunt remisse van drie vierde ponden van de verponding voor het lopende jaar. Ten opsien sy onder water sitten ende mits het afbranden van haer moolen". De molen van deze polder was dus in 1625 afgebrand en moest als gevolg worden herbouwd. Aan te nemen is dat nog in 1625 een nieuwe molen werd opgeleverd.

In 1872 werd de molen, mogelijk de in 1625 gebouwde, 1,30 m. gerezen: de veldmuren werden verhoogd, waardoor de vlucht aanzienlijk groter kon worden (van 25,50 naar ruim 28 meter). Uitvoerders waren: A. Ooms, F. v.d. Burg en G. Nijhof.
Ten Bruggencate, archivaris van De Hollandsche Molen, noteerde: "In 1865 een ijzeren Potroede lang 25,40 (binnenroede). In 1867 een Pot buitenroede lang 25,55". Toen de molen werd verhoogd, waren twee nieuwe Potroeden nodig,† 28,00 en 28,15 meter lang. De pas zeven jaar oude, maar nu te kort geworden binnenroe werd voor É 200,- verkocht aan A. in 't Veld, korenmolenaar te Schoonhoven. De buitenroede viel tijdens het strijken uit de takels en brak. Deze werd aan de aannemers verkocht voor É 150,-.

In de jaren '20 en '30 had de molen steeds het vertrouwen van de ingelanden: zo werd in januari 1927 besloten om niet samen te werken met de polder Zuidzijde wat betreft de stichting van een gemaal.
In november 1935 nam het bestuur de beslissing om de molen te moderniseren met het systeem-Dekker. Aan te nemen is, dat dit in 1936 is aangebracht.

In 1965, na het breken van de buitenroede, werden de Dekkerwieken vervangen door fokken. Opmerkelijk is dat op ťťn roede de fokken enkelstraals, en op de andere dubbelstraals waren.
In 1955 werd het scheprad vervangen door een vijzel, zij het dat voor de afvoer van het polderwater de schepradwaterloop in gebruik bleef.

Formeel bemaalt deze molen de polder tegenwoordig op vrijwillige basis, maar in de praktijk is deze zeer vaak daadwerkelijk in bedrijf. Volgens de molenaar: "in de winter vrijwel iedere avond en op zaterdag".

In januari 2011 is de molen stilgezet vanwege een naderende grote restauratie. Met name het bovenhuis was aan groot herstel toe. Nadat eerder de roeden al waren kaalgezet, werd de molen op 26 januari geheel onttakeld; slechts de ondertoren bleef, voorzien van een noodkap, staan.
In de werkplaats van de fa. Gelder werden bovenhuis en koker, met behoud van enige oude onderdelen, geheel hersteld. De betimmering van de borst is bij dit grote herstel gewijzigd en meer in overeenstemming gebracht met de vroegere situatie.

In de vroege ochtend van 14 oktober 2011 werd dit bovenhuis weer op de ondertoren geplaatst. Ook werd de staart weer aangebracht en de binnenroede gestoken. Op 25 november 2011 volgde een nieuwe buitenroede. De fokken zijn thans alle vier enkelstraals.
Aanvullingen
Over de naam:
De molen is vernoemd naar de polder die hij kan bemalen.
Uniek aan deze molen:
De grootste wipmolen van Nederland, zij het dat deze molen oorspronkelijk kleiner was (zie 'Geschiedenis').

© Het complete molenspul van de familie Schouten in beeld, met rechts het stellingwipmolentje Het Haantje.
Foto: Frank Hendriks (21-9-2008).

© Foto: Andrť Nibbelink (20-9-2003).

© Enkele minuten nadat deze foto was genomen brak een enorme hagelbui met onweer los. De molen - die hier zonder zeilen staat te malen - was inmiddels natuurlijk veilig vastgezet!
Foto: Rob Pols (3-1-2014).

© Foto: Frits Kruishaar (14-7-2012).

© Foto: Abel van Loenen (8-9-2012).

© Een wat oudere foto, met gaten in de zeilen!
Foto: Rob Simons (3-4-2004).

© De Wingerdse Molen nog met Dekkerwieken.
Foto tussen 1935 en 1965, ingezonden door Arie Hoek.
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: maandag 5 mei 2014 | Tellerstand

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Wingerdse Molen, Bleskensgraaf home vorige pagina