Nederlandse Molendatabase
Bleskensgraaf, Zuid-Holland
956
Wingerdse Molen
1625 / 1872
Wipmolen
Wipmolen
Poldermolen
Abbekesdoel 92
2971 VD Bleskensgraaf
X: 110175 Y: 430429
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Molenwaard
Gemeente Bleskensgraaf, sectie E, nr. 50
SIMAV
SIMAV is eigenaar sinds 1-02-2008; daarvoor Waterschap Rivierenland sinds 2005
Maalvaardig
2014: 921.805
2013: 782.100
2012: 600.000
2011: 0 (restauratie)
2010: 500.000
Bemalen van de polder Wijngaarden (ca. 500 ha.), thans op vrijwillige basis
Aad Schouten
0184-692676
Op afspraak
Zeer groot
ZH168
02564
9639
Constructie
Ondertoren, gedekt met riet, op hoge gemetselde voet van 1,80 m.
Bovenhuis donkergroen geverfd; kap gedekt met geteerde gepotdekselde planken
28,10 / 28,20 m.
Systeem-Fauël op beide roeden; op de buitenroede bovendien handbediende regelborden
In 1936 kreeg deze molen op beide roeden het systeem-Dekker. In 1965 werd dit, nadat de buitenroede tijdens het malen gebroken was, op beide roeden vervangen door het systeem-Fauël (fokwieken).
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Pos. bouw Jaar Steek Positie Verdw. Lengte
klik voor meer info Vaags 0262 buiten 2011 2011 buiten aanw. 28.20
klik voor meer info Derckx 0696 binnen 1991 1992 binnen aanw. 28.10
klik voor meer info Bremer 0097 buiten 1965 1965 buiten 2011 28.10
klik voor meer info Pot 0719 binnen 1872 1872 binnen 1992 28.10
klik voor meer info Pot ? buiten 1872 1872 buiten 1965 28.10
klik voor meer info Pot ? buiten 1867 1867? buiten 1872 25.55
klik voor meer info Pot ? binnen 1865 1865? ? 1872 25.40
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Penn & Comp, F.J. 0037 1852 1852 aanw.
Zetelkruiwerk met neuten; kruihaspel
Losse Vlaamse blokvang uit vier stukken; vangbalk met haak; evenaar; kneppel
Stalen vijzel, Ø 1,50 m.
Woning in de molen
Bovenwiel 65 kammen
Bovenschijfloop 34 staven, steek 12,5 cm.
Onderwiel 46 kammen
Vijzelwiel 53 kammen, steek 11,3 cm.
Overbrengingsverhouding 1 : 1,66
?? (1513?)
?? (1625)
A. Ooms (1872)
Fa. De Gelder (2011)
Verwijzingen
bezoek allemolens.nl voor historische foto’s en documenten.
Geschiedenis
Van deze molen, die ver buiten het gebied staat dat hij bemaalt (de polder Wijngaarden), is het oorspronkelijke bouwjaar niet bekend. Het jaar 1513 wordt wel genoemd, maar of dat enige zekerheid biedt... Duidelijk is, dat al zeer lang op deze plaats een (wip)molen moet hebben gestaan.
Sinds kort is er meer bekend: de resolutiën van Holland en West-Friesland (Archief Dordrecht) vermelden het volgende, horend bij 6 mei 1625: "Die van Wijngaarden ende Ruychbroek in de Alblasserwaard is vergunt remisse van drie vierde ponden van de verponding voor het lopende jaar. Ten opsien sy onder water sitten ende mits het afbranden van haer moolen". De molen van deze polder was dus in 1625 afgebrand en moest als gevolg worden herbouwd. Aan te nemen is dat nog in 1625 een nieuwe molen werd opgeleverd.

In 1872 werd de molen, mogelijk de in 1625 gebouwde, 1,30 m. gerezen: de veldmuren werden verhoogd, waardoor de vlucht aanzienlijk groter kon worden (van 25,50 naar ruim 28 meter). Uitvoerders waren: A. Ooms, F. v.d. Burg en G. Nijhof.
Ten Bruggencate, archivaris van De Hollandsche Molen, noteerde: "In 1865 een ijzeren Potroede lang 25,40 (binnenroede). In 1867 een Pot buitenroede lang 25,55". Toen de molen werd verhoogd, waren twee nieuwe Potroeden nodig,  28,00 en 28,15 meter lang. De pas zeven jaar oude, maar nu te kort geworden binnenroe werd voor ƒ 200,- verkocht aan A. in 't Veld, korenmolenaar te Schoonhoven. De buitenroede viel tijdens het strijken uit de takels en brak. Deze werd aan de aannemers verkocht voor ƒ 150,-.

In de jaren '20 en '30 had de molen steeds het vertrouwen van de ingelanden: zo werd in januari 1927 besloten om niet samen te werken met de polder Zuidzijde wat betreft de stichting van een gemaal.
In november 1935 nam het bestuur de beslissing om de molen te moderniseren met het systeem-Dekker. Aan te nemen is, dat dit in 1936 is aangebracht.

In 1965, na het breken van de buitenroede, werden de Dekkerwieken vervangen door fokken. Opmerkelijk is dat op één roede de fokken enkelstraals, en op de andere dubbelstraals waren.
In 1955 werd het scheprad vervangen door een vijzel, zij het dat voor de afvoer van het water de schepradwaterloop in gebruik bleef.

Formeel bemaalt deze molen de polder tegenwoordig op vrijwillige basis, maar in de praktijk is deze zeer vaak daadwerkelijk in bedrijf. Volgens de molenaar: "in de winter vrijwel iedere avond en op zaterdag".

In januari 2011 is de molen stilgezet vanwege een naderende grote restauratie. Met name het bovenhuis was aan groot herstel toe. Nadat eerder de roeden al waren kaalgezet, werd de molen op 26 januari geheel onttakeld; slechts de ondertoren bleef, voorzien van een noodkap, staan.
In de werkplaats van de fa. Gelder werden bovenhuis en koker, met behoud van enige oude onderdelen, geheel hersteld. De betimmering van de borst is bij dit grote herstel gewijzigd en meer in overeenstemming gebracht met de vroegere situatie.

In de vroege ochtend van 14 oktober 2011 werd dit bovenhuis weer op de ondertoren geplaatst. Ook werd de staart weer aangebracht en de binnenroede gestoken. Op 25 november 2011 volgde een nieuwe buitenroede. De fokken zijn thans alle vier enkelstraals.
Aanvullingen

De molen is vernoemd naar de polder die hij kan bemalen.

De grootste wipmolen van Nederland, zij het dat deze molen oorspronkelijk kleiner was (zie 'Geschiedenis').
Overige foto's
Wingerdse Molen, Bleskensgraaf, Het complete molenspul van de familie Schouten in beeld, met rechts het stellingwipmolentje Het Haantje.  Foto: Frank Hendriks (21-9-2008).
© Het complete molenspul van de familie Schouten in beeld, met rechts het stellingwipmolentje Het Haantje.
Foto: Frank Hendriks (21-9-2008).
Wingerdse Molen, Bleskensgraaf, Foto: André  Nibbelink (20-9-2003).
© Foto: André Nibbelink (20-9-2003).
Wingerdse Molen, Bleskensgraaf, Enkele minuten nadat deze foto was genomen brak een enorme hagelbui met onweer los. De molen - die hier zonder zeilen staat te malen - was inmiddels natuurlijk veilig vastgezet!  Foto: Rob Pols (3-1-2014).
© Enkele minuten nadat deze foto was genomen brak een enorme hagelbui met onweer los. De molen - die hier zonder zeilen staat te malen - was inmiddels natuurlijk veilig vastgezet!
Foto: Rob Pols (3-1-2014).
Wingerdse Molen, Bleskensgraaf, Foto: Frits Kruishaar (14-7-2012).
© Foto: Frits Kruishaar (14-7-2012).
Wingerdse Molen, Bleskensgraaf, Foto: Abel van Loenen (8-9-2012).
© Foto: Abel van Loenen (8-9-2012).
Wingerdse Molen, Bleskensgraaf, Een wat oudere foto, met gaten in de zeilen!  Foto: Rob Simons (3-4-2004).
© Een wat oudere foto, met gaten in de zeilen!
Foto: Rob Simons (3-4-2004).

Bezoek allemolens.nl voor historische foto’s van deze molen.
Draag zelf bij
zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Wingerdse Molen, Bleskensgraaf home vorige pagina