Nederlandse Molendatabase  
Alphen aan den Rijn, Zuid-Holland
Database nr. 947
Inventaris nr. ZH060
Naam De Eendracht
Bouwjaar 1898
Type Stellingmolen
Kenmerken Achtkante Molen
Functie Korenmolen
Ligging Gouwsluisseweg 46
2405 XS Alphen aan den Rijn
Rijksdriehoek X: 105903 Y: 459304
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Alphen aan den Rijn
Kadaster Gemeente Alphen aan den Rijn, sectie B, nr. 6756
Monumentennummer 7528
Landsch. waarde Zeer groot; dominerende functie tussen water-, spoor- en autowegen. De grote hefbrug in de nabijheid stoort in dat opzicht eigenlijk niet.
Eigenaar Gemeente Alphen aan den Rijn
Bedrijfsvaardigheid Maalvaardig
Bestemming Het malen van graan, thans op vrijwillige basis
Molenaar Dick Esveld / André Canrinus / Peter Smaardijk / Philip Roosenschoon en anderen
Bezoekmogelijkheid Zaterdag ca. 9.00 - 16.00 uur.

© Foto: Christina Zoet (4-5-2013).   
Constructie
Romp Grenen achtkant, gedekt met leien, op stenen (gepleisterde) onderbouw
Kap Gedekt met losagnes
Vlucht 23,70 m.
Wiekenvorm Oud-Hollands
Wiekverbeteringen Van 1934 tot 1973 had deze molen op beide roeden het systeem-Dekker.
Bij de restauratie van 1973-74 werden beide roeden weer Oud-Hollands opgehekt.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Derckx0779binnen19941994aanw.23.60 m.
klik voor meer info Derckx0116buiten19741974aanw.23.70 m.
klik voor meer info Pot2657binnen19291930199423.69 m.
klik voor meer info Pot2656buiten19291930197323.70 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info De Prins van Oranje048318671898?aanw.05.60 m.
Kruiwerk Engels met 32 rollen; kruihaspel
Vang Vaste stutvang uit vijf stukken; vangbalk met haak; vangstok; kneppel; pal
Inrichting Twee koppel 17der kunststenen; één koppel 16der blauwe stenen; sleepluiwerk; twee transporteurs, één regulateur (voor drie koppel); in onderachtkant een maalstoel en een graanreiniger met pletwals, aangedreven door een 60 pk. dieselmotor (merk Industrie).
Overbrengingen Bovenwiel 65 kammen
Bovenbonkelaar 36 kammen,steek 13, 8 cm.
Spoorwiel 2 x 89 kammen
Steenschijfloop 1e koppel kunststenen 24 staven;
2e koppel kunststenen 21 staven; koppel blauwe stenen 24 staven, steek 9.8 cm.
Overbrengingsverhouding 1 : 6,7 (2x) en 1 : 7,6
Hoogte van de stelling: 10,6 m.
Versiering
Eenvoudige baard, donkergroen geverfd, wit afgebiesd, en het opschrift 'ANNO 1898' en enige witte sterren
Verwijzingen
Eigen website De Eendracht
Ten-Bruggencatenr. 00054
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Voorganger Het Fortuin/ De Eendragt/ Molen a/d Gouwesluis, Alphen aan den Rijn
Afkomstig uit De Twee Gebroeders, Zaandam-Oost
Geschiedenis
Van origine is de molen gebouwd in 1752 als De Twee Gebroeders in Zaandam-Oost en in 1898 naar Alphen overgeplaatst. Deze verving een molen die ruim 500 meter ten ZZW van de huidige plaats stond; die moest daar weg vanwege verbreding van de Gouwe.

Van 1923 tot 1973 was Bram Walraven eigenaar. Deze was zeer vooruitstrevend en inventie: in de meeste korenmolens werd zak voor zak gemalen (loonmalen) waardoor dit zeer arbeidsintensief was; in 'De Eendracht' liep dit anders: zowel in molen als pakhuizen werden silo's, elevatoren, luiwerken, transportgoten, schroeven en glijgoten gebouwd, zodat al het transport om tot een gereed produkt (hoofdzakelijk veevoeder) te komen, op wind- of mechanische kracht kon plaatsvinden. In februari 1934 werd de toen nieuwste vinding toegepast: het stroomlijnen van beide roeden met het systeem-Dekker.

De Eendracht was een productiemolen en ook op dagen dat er geen wind was moet er gemalen kunnen worden. Hiertoe werd een stoommachine geplaatst. Op een gegeven moment is deze machine vervangen door een elektromotor. Deze dreef drie koppel stenen aan die beneden in de molen opgesteld stonden. Deze elektrische hulpkracht heeft echter niet lang bestaan: de buurman van Bram Walraven, de Centrale Alphense Veevoederhandel, kreeg zijn stroom namelijk een halve cent per KWh goedkoper geleverd. Uit oogpunt van oneerlijke concurrentie werd dit door Walraven aangevochten. Maar (gelukkig, voor de molen) zonder resultaat. Hierdoor werd de molenaar boos op het GEB en verwijderde de elektromotor weer uit de molen. Zo kon het gebeuren dat hier een dieselmotor van Motorenfabriek 'De Industrie' werd geplaatst. Deze fabriek was gevestigd op een steenworp afstand van de molen. De tweecilinder dieselmotor van 60 PK werd geïnstalleerd in 1934.

Tot ca. 1955 is de molen op windkracht in bedrijf geweest; daarna heeft de molen op vrijwillige basis tot ca. 1970 nog af en toe gedraaid. Toen was de staat van onderhoud al zeer slecht. Na een grote restauratie in 1973/1974 kwam de molen op vrijwillige basis weer in bedrijf: er werd veel gedraaid maar ook gemalen.

In november 2007 is de kap, compleet met één opgehekte roede, eraf gehaald en naast de molen neergezet. Dit omdat de kuip, kruivloer en bovenzijden van enkele achtkantstijlen slechter bleken dan gedacht. Na herstel werden de kap herplaatst en de buitenroede weer gestoken. Van de kap zelf waren ondertussen windpeluw en steunder vernieuwd. Ook werd van de gelegenheid gebruik gemaakt door delen van de kap weer in de oorspronkelijke kleuren te verven.

Het spoorwiel heeft een dubbele gang kammen; dit wiel is echter niet afkomstig uit de Zaanstreek en zelfs niet uit een molen, maar uit een destijds failliet gegane stoomfabriek. Voor het stellinghek werd in 1898 gebruik gemaakt van een balustrade van een schouwburg te Utrecht. Vandaar dat de molen tot 1973 een zeer bijzonder hek rond de stelling bezat. Dat werd toen vervangen door een normale balie.

De Industrie-dieselmotor in de onderbouw werd in 1984, na jaren te hebben vastgezeten, door vrijwilligers weer gangbaar gemaakt. Die motor is vrijwel iedere zaterdag in bedrijf en wordt door vrienden, naar wijlen Bram Walraven, "De Oude Bram" genoemd.
Aanvullingen
Uniek aan deze molen:
De enige molen met een dubbel uitgevoerd spoorwiel
Trivia:
Tijdens de grote restauratie van 1973/74 verfde molenmaker Piet van Beek de askop rood. Voor die kleur had hij een sterke voorkeur, al was het in dit geval volstrekt niet juist. Toen Bram Walraven dit zag gebeuren, riep hij naar Van Beek: "Heeft je vinger gebloed?".
(Inmiddels is de askop weer in een betere kleur geverfd).
Literatuurverwijzingen:
D. Kenbeek, 'Molenaars aan Rijn en Gouw (1)', in: Molenwereld 6 (2003) 187 - 191
D. Kenbeek, 'Molenaars aan Rijn en Gouw (2)', in: Molenwereld 10 (2003) 289 - 297
D. Kenbeek, 'Molenaars aan Rijn en Gouw (3)', in: Molenwereld 12 (2003) 358 - 366

© Foto: Philip Pijnnaken (2003).

© Foto: Frank Hendriks (14-9-2008).

© Foto: Joram Wijling (27-8-2005).

© Foto: Gert Klooster (24-7-2012).

© Foto: Gert Klooster (1-10-2011).

© Foto: Frank Hendriks (9-11-2008).

© De Eendracht nog met Dekkerwieken en het bijzondere stellinghek.
Foto ingezonden door Arie Hoek.
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: donderdag 1 mei 2014 | Geschiedenis

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen De Eendracht, Alphen aan den Rijn home vorige pagina