Nederlandse Molendatabase
Alblasserdam, Zuid-Holland
945
Kortlandse Molen
1890
Grondzeiler
Ronde stenen molen
Poldermolen
Kortland 36
2954 LD Alblasserdam
X: 105856 Y: 431833
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Alblasserdam
Gemeente Alblasserdam, sectie D, nr. 96
SIMAV
De SIMAV is sinds 1986 eigenaar, daarvoor was dat de gemeente Alblasserdam. Deze had in 1954 de molen overgenomen van de polder Kortland.
Maalvaardig
2014: 67.319
2013: 102.388
2012: 73.425
2011: 17.371 (restauratie)
2010: 62.988
Bemalen van de polder Kortland, thans op vrijwillige basis
Dirk Barten / Jakko Middelkoop (bewoner)
Niet te bezichtigen
De omgeving van de molen wordt steeds meer verstoord door bomen en oprukkende bebouwing.
ZH157
01499
7095
Constructie
Ronde stenen molen; cylindrisch gemetseld tot ca. 3 meter; de rest conisch, getailleerd; geheel gewit (zie ook ´Geschiedenis`)
Gedekt met riet
24,00 m.
Oud-Hollands
Deze molen heeft nooit een wiekverbetering ondergaan
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Pos. bouw Jaar Steek Positie Verdw. Lengte
klik voor meer info Bremer 0154 binnen 1969 1969 binnen aanw. 24.00
klik voor meer info Bremer 0155 buiten 1969 1969 buiten aanw. 24.00
klik voor meer info Pot 2412 buiten 1917 1917 buiten 1967 24.25
klik voor meer info Pot 0780 binnen 1873 1890 binnen 1967 24.15
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Schretlen & Co, D.A. 0215 1882 1890 aanw.
Bijzonder rollenkruiwerk (zie ´Uniek`)
Losse Vlaamse blokvang uit vier stukken; vangbalk met haak; vangstok
Open ijzeren scheprad buiten de molen (sintelstuk fabr. Scheepsbouwmij. P. Boele, Slikkerveer 1875). Woning in de molen.
Bovenwiel 59 kammen
Bovenschijfloop 27 staven, steek 14,2 cm.
Onderschijfloop 19 staven
Onderwiel 79 kammen
Overbengingsverhouding 1,90 : 1
M. v.d. Plaat en M. de Kloe, Alblasserdam (1890)
Eenvoudige baard, donkergroen geverfd, afgewerkt met enige krullen en het opschrift '1890'.

Gevelsteen met het opschrift:
"De eerste steen is gelegd, door
P. Tuijtel Sr. Voorzitter
op 23 mei 1890
C. Zwartbol
A. Blom Heemraden
W. Eikelboom ..."

(een deel van de steen is niet meer leesbaar door een aanbouw).

Verwijzingen
Geschiedenis
Op een proceskaart uit 1542 staat ter plaatse van de huidige molen al een molen getekend.

Tot 1890 stond hier een wipmolen, die mogelijk vanwege de slechte bouwkundige staat moest worden vervangen. Het bouwjaar van die wipmolen was waarschijnlijk 1719. Bekend is namelijk dat op 6 augustus 1719 de Kortlandse Molen omwaaide. Met de herbouw van die molen was ƒ 2.257,40 gemoeid.
Bij de aanbesteding van de afbraak van de wipmolen en het bouwen van de nieuwe molen op 15 maart 1890 werd bepaald dat drie funderingszijden van de bestaande molen dienden te worden uitgegraven. De bruikbare stenen moesten worden hergebruikt voor de fundering van de nieuw te bouwen ronde stenen molen. Ook het nog bruikbare hout van de oude wipmolen moest zodanig worden bezaagd dat het opnieuw kon worden gebruikt. Bovendien moesten  roeden, bovenas en gangwerk worden herplaatst.
Het afbreken van de oude molen en het uitvoeren van het timmerwerk aan de nieuwe molen werd gegund aan Maarten van der Plaat uit Alblasserdam voor ƒ 3.090,- terwijl het opruimen van de drie oude funderingszijden, het graven van de funderingssleuven en het opmetselen van de nieuwe romp - met levering van de benodigde stenen - werd aangenomen door Marinus de Kloe uit Alblasserdam voor ƒ 1.560,-
Het bestek schreef voor dat onder de fundering 40 palen met een lengte van 16 meter dienden te worden geheid. Voorts werd bepaald dat het metselwerk van de romp binnen vijf weken op hoogte moest zijn, uiteraard nadat de fundering daarvoor gereed was. De molenromp werd meteen bij de bouw aan de binnen- en buitenzijde van een pleisterlaag voorzien, die bij de restauratie van 1967/69 voor het eerst gewit werd.

In vergelijking met andere stenen grondzeilers, waarbij de romp in de meeste gevallen vanaf het maaiveld conisch en getailleerd is opgemetseld, vormt de bouwstijl van de Kortlandse molen hierop een weinig voorkomende variant. De onderste drie meter is namelijk cylindrisch opgemetseld en pas daarna is het resterende deel van de romp (op een uitkraging) conisch en getailleerd opgebouwd.
Tot 1953 bamaalde deze molen het deel Kortland van de polder Alblasserdam en was tevens baak- of seinmolen voor het waterschap de Nederwaard.

In dat laatste jaar werd de windbemaling vervangen door elektrische bemaling. Als gevolg werd in de vergadering van stemgerechtigde ingelanden van 12 mei 1954 besloten de molen voor ƒ 1.500,- te verkopen aan de gemeente Alblasserdam. De officiële overdracht vond plaats op 29 september van hetzelfde jaar. In 1967/69 vonden belangrijke herstellingen aan de Kortlandse Molen plaats, waarbij onder meer het wiekenkruis werd vervangen.

Op 7 februari 1985 besloot de gemeenteraad de molen aan de Stichting tot Instandhouding van Molens in de Alblasserwaard en de Vijfheerenlanden (SIMAV) te verkopen, samen met de bekende Blokweerse wipmolen. Beide molens gingen op 28 augustus 1986 voor het symbolische bedrag van ƒ 1,- per molen over naar de molenstichting.

In de zomer van 1990 werden een nieuwe koningspil en windpeluw aangebracht, alsmede een nieuwe gang kammen in het bovenwiel en staven in het bovenschijfloop. Bovendien werd het rietdek van de kap vernieuwd.
Aanvullingen

Deze molen is vernoemd naar de polder die hij kan bemalen.

De uitvoering van het kruiwerk is uniek. Het lijkt van het Engels kruiwerk te zijn afgeleid, maar hier is gekozen voor een veel kleiner aantal rollen, gevat in acht gietijzeren stoelen, die aan de onderzijde van de kap (de overring) zijn aangebracht. De stalen ring aan de onderzijde van de overring kon hierbij achterwege blijven.
Overige foto's
Kortlandse Molen, Alblasserdam, De molen gezien vanaf de Overwaard in Kinderdijk, dus vanuit het westen. Ook hier valt de omringende begroeiing op!  Foto: Rob Pols (15-5-2015).
© De molen gezien vanaf de Overwaard in Kinderdijk, dus vanuit het westen. Ook hier valt de omringende begroeiing op!
Foto: Rob Pols (15-5-2015).
Kortlandse Molen, Alblasserdam, Foto: Frank Hendriks (21-9-2008).
© Foto: Frank Hendriks (21-9-2008).
Kortlandse Molen, Alblasserdam, De vele bomen ten zuidoosten van de molen vormen een biotoopprobleem....  Foto: John Scholte (2-8-2011).
© De vele bomen ten zuidoosten van de molen vormen een biotoopprobleem....
Foto: John Scholte (2-8-2011).
Kortlandse Molen, Alblasserdam, Een blik op het bijzondere kruiwerk: één van de rollen met daaromheen de gietijzeren stoel. Foto: Marijn Kaufman (20-2-2005).
© Een blik op het bijzondere kruiwerk: één van de rollen met daaromheen de gietijzeren stoel.
Foto: Marijn Kaufman (20-2-2005).

Bezoek allemolens.nl voor historische foto’s van deze molen.
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: zondag 26 juli 2015 Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    
zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Kortlandse Molen, Alblasserdam home vorige pagina