Nederlandse Molendatabase
Alblasserdam, Zuid-Holland
Database nr. 945
Inventaris nr. ZH157
Ten-Bruggencatenr. 01499
Naam Kortlandse Molen
Bouwjaar 1890
Type Grondzeiler
Kenmerken Ronde stenen molen
Functie Poldermolen
Ligging Kortland 36
2954 LD Alblasserdam
Rijksdriehoek X: 105856 Y: 431833
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Alblasserdam
Kadaster Gemeente Alblasserdam, sectie D, nr. 96
Monumentennummer 7095
Landsch. waarde De omgeving van deze molen wordt steeds meer verstoord door bomen en oprukkende bebouwing
Eigenaar SIMAV sinds 1986
Bedrijfsvaardigheid Maalvaardig
Omwentelingen 2009: 72.134
2010: 62.988
2011: 17.371 (restauratie)
2012: 73.425
2013: 102.388
Bestemming Bemalen van de polder Kortland, thans op vrijwillige basis
Molenaar Dirk Barten / Jakko Middelkoop (bewoner)
Bezoekmogelijkheid Niet te bezichtigen

© Foto: Frank Hendriks (21-9-2008).
Constructie
Romp Ronde stenen molen; cylindrisch gemetseld tot ca. 3 meter; de rest conisch, getailleerd; geheel gewit (zie ook ┬┤Geschiedenis`)
Kap Gedekt met riet
Vlucht 24,00 m.
Wiekenvorm Oud-Hollands
Wiekverbeteringen Deze molen heeft nooit een wiekverbetering ondergaan
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Bremer0154binnen19691969aanw.24.00 m.
klik voor meer info Bremer0155buiten19691969aanw.24.00 m.
klik voor meer info Pot2412buiten191719171969?24.25 m.
klik voor meer info Pot0780binnen18731890196924.15 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Schretlen & Co, D.A.021518821890aanw.05.28 m.
Kruiwerk Bijzonder rollenkruiwerk (zie ┬┤Uniek`)
Vang Losse Vlaamse blokvang uit vier stukken; vangbalk met haak; vangstok
Inrichting Open ijzeren scheprad buiten de molen (sintelstuk fabr. Scheepsbouwmij. P. Boele, Slikkerveer 1875)
Woning in de molen
Overbrengingen Bovenwiel 59 kammen
Bovenschijfloop 27 staven, steek 14,2 cm.
Onderschijfloop 19 staven
Onderwiel 79 kammen
Overbengingsverhouding 1,90 : 1
Molenmaker M. v.d. PLaat en M. de Kloe, Alblasserdam (1890)
Versiering
Eenvoudige baard, donkergroen geverfd, afgewerkt met enige krullen en het opschrift ┬┤1890`.

Gevelsteen met het opschrift
De eerste steen is gelegd, door
P. Tuijtel Sr. Voorzitter
op 23 mei 1890
C.Zwartbol
A.Blom Heemraden
W. Eikelboom (een deel van de steen is niet meer leesbaar door een aanbouw).

Verwijzingen
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Voorganger Polder Alblasserdam, deel Kortland/ Kortlandse Molen, Alblasserdam
Geschiedenis
Op een proceskaart uit 1542 staat ter plaatse van de huidige molen al een molen getekend.

Tot 1890 stond hier een wipmolen, die mogelijk vanwege de slechte bouwkundige staat moest worden vervangen. Het bouwjaar van die wipmolen was waarschijnlijk 1719. Bekend is namelijk dat op 6 augustus 1719 de Kortlandse Molen omwaaide. Met de herbouw van die molen was € 2.257,40 gemoeid.
Bij de aanbesteding van de afbraak van de wipmolen en het bouwen van de nieuwe molen op 15 maart 1890 werd bepaald dat drie funderingszijden van de bestaande molen dienden te worden uitgegraven. De bruikbare stenen moesten worden hergebruikt voor de fundering van de nieuw te bouwen ronde stenen molen. Ook het nog bruikbare hout van de oude wipmolen moest zodanig worden bezaagd dat het opnieuw kon worden gebruikt. Bovendien moesten de roeden, de bovenas en het gangwerk worden herplaatst.
Het afbreken van de oude molen en het uitvoeren van het timmerwerk aan de nieuwe molen werd gegund aan Maarten van der Plaat uit Alblasserdam voor € 3.090,- terwijl het opruimen van de drie oude funderingszijden, het graven van de funderingssleuven en het opmetselen van de nieuwe romp - met levering van de daarvoor benodigde stenen - werd aangenomen door Marinus de Kloe uit Alblasserdam voor € 1.560,-
Het bestek schreef voor dat onder de fundering 40 palen met een lengte van 16 m. dienden te worden geheid. Voorts werd bepaald dat het metselwerk van de romp binnen vijf weken op hoogte moest zijn, uiteraard nadat de fundering daarvoor gereed was. De molenromp werd meteen bij de bouw aan de binnen- en buitenzijde van een pleisterlaag voorzien, die rond 1968 voor het eerst gewit werd.

In vergelijking met andere stenen grondzeilers, waarbij de romp in de meeste gevallen vanaf het maaiveld conisch en getailleerd is opgemetseld, vormt de bouwstijl van de Kortlandse molen hierop een weinig voorkomende variant. De onderste drie meter is namelijk cylindrisch opgemetseld en pas daarna is het resterende deel van de romp (op een uitkraging) conisch en getailleerd opgebouwd.
Tot 1953 heeft de molen het deel Kortland van de polder Alblasserdam met windkracht bemalen en was tevens baak- of seinmolen voor het waterschap de Nederwaard.

In dat laatste jaar werd de windbemaling vervangen door elektrische bemaling. Als gevolg werd in de vergadering van stemgerechtigde ingelanden van 12 mei 1954 besloten de molen voor € 1.500,- te verkopen aan de gemeente Alblasserdam. De officiële overdracht vond plaats op 29 september van hetzelfde jaar. In 1968-1969 vonden belangrijke herstellingen aan de Kortlandse Molen plaats, waarbij onder meer het wiekenkruis werd vervangen.

Op 7 februari 1985 besloot de gemeenteraad de molen aan de Stichting tot Instandhouding van Molens in de Alblasserwaard en de Vijfheerenlanden (SIMAV) te verkopen, samen met de molen van het deel Blokweer. Beide molens gingen op 28 augustus 1986 voor het symbolische bedrag van € 1,- per molen over naar de molenstichting.
In de zomer van 1990 werden een nieuwe koningspil en windpeluw aangebracht, alsmede een nieuwe gang kammen in het bovenwiel en staven in het bovenschijfloop. Bovendien werd het rietdek van de kap vernieuwd.
Aanvullingen
Over de naam:
Deze molen is vernoemd naar de polder die hij kan bemalen.
Uniek aan deze molen:
De uitvoering van het kruiwerk is uniek. Het lijkt van het Engels kruiwerk te zijn afgeleid. Gekozen is echter voor een veel kleiner aantal rollen, dat gevat is in een achttal gietijzeren stoelen, dat aan de onderzijde van de kap (de overring) is aangebracht. De stalen ring aan de onderzijde van de overring kon hierbij achterwege blijven.
Overige foto's

© Foto: Frank Hendriks (21-9-2008).

© Een blik op het bijzondere kruiwerk.
Foto: Marijn Kaufman (20-2-2005).

© De vele bomen ten zuidoosten van de molen vormen een biotoopprobleem....
Foto: John Scholte (2-8-2011).

© Let op de seinmast voor het hangen van de seinlamp achter op de kap.
Foto datum onbekend, ingezonden door Arie Hoek.
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: maandag 5 mei 2014 | Tellerstand

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Kortlandse Molen, Alblasserdam home vorige pagina