Nederlandse Molendatabase
Aarlanderveen, Zuid-Holland

Molen No.2

940
Molen No.2
1869
Grondzeiler
Achtkante Molen
Poldermolen
Achtermiddenweg 2
2445 AA Aarlanderveen
X: 109453 Y: 460065
N 52.126917 O 4.722058
toon op Google Maps
toon in Google Streetview
Alphen aan den Rijn
Gemeente Aarlanderveen, sectie A, nr. 2994
Stichting Molenviergang Aarlanderveen
De Stichting Molenviergang Aarlanderveen is eigenaar sinds 1963, daarvoor was dat steeds de Drooggemaakte Polder aan de Westzijde van Aarlanderveen.
Maalvaardig
2015: 730.595
2014: 706.472
2013: 691.406
2012: 788.086
2011: 728.618
Bemalen van de Drooggemaakte Polder aan de Westzijde van Aarlanderveen (2e trap)
John Jansen
Niet te bezichtigen
Bijzonder groot; geheel vrij in de wind en het zicht gelegen
ZH063
00051
7532

Molenmakersbedrijf Molema, Heiligerlee

Molen No.2

Constructie

Constructie

Grenen achtkant, gedekt met riet, op gemetselde veldmuren van ca. 2,00m.
Gedekt met riet
27,00 / 27,15 m.
Systeem Fauël met steekborden op beide roeden
Vanaf 1936 was deze molen uitgerust met het systeem Dekker. In 1966 werd gekozen voor het systeem Fauël (fokwieken) op beide roeden. Aanvankelijk waren dit vaste fokken, maar in de jaren '90 zijn, toen de fokken moesten worden vernieuwd, tevens steekborden aangebracht.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Pos. bouw Jaar Steek Positie Verdw. Lengte
klik voor meer info Pot 1881 buiten 1900 ? buiten 1989 27.00
klik voor meer info Pot 1798 binnen 1898 ? binnen 1981 27.00
klik voor meer info Derckx 0631 buiten 1989 1989 buiten aanw. 27.15
klik voor meer info Derckx 0416 binnen 1981 1981 binnen aanw. 27.00
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Enthoven & Co, L.I. 0518 1868 1869 aanw. 04.50
Wateras
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Enthoven & Co, L.I. 0519 1868 1869 aanw.
48 houten rollen; kruirad
Losse Vlaamse blokvang uit vier stukken; vangbalk met haak; vangstok
IJzeren scheprad in de molen, Ø 6,12 m.; breedte 0,49 m. Woning in de molen.
Bovenwiel 65 kammen
Bovenschijfloop 36 staven, steek 13,0 cm.
Onderschijfloop 23 staven
Onderwiel 95 kammen, steek 16,0 cm.
Overbrengingsverhouding 2,29 : 1
B. de Vries, Wilnis (bestek); W.F. Looman Jr., Deventer (molenmakerswerk, 1869)

Molen No.2

Versiering

Aardige baard, donkergroen geverfd, aan de onderzijde geschulpt en wit afgebiesd, met het opschrift 'ANNO 1869'.

Molen No.2

Verwijzingen

Molen No.2

Geschiedenis

Geschiedenis

Deze molen bemaalt als middenmolen de Drooggemaakte Polder een de Westzijde van Aarlanderveen (ca. 450 ha.; opvoerhoogte 1,40 m.).

De oorspronkelijke molen op deze plaats werd in 1786 gebouwd en verbrandde op 28 oktober 1868. Het was in die regio die dag bepaald noodweer: de molens 2 en 4 van de Heuvelgang van de Vierambachtspolder gingen ook in vlammen op, evenals ettelijke boerderijen in de omgeving van Alfen (Alphen aan den Rijn bestond toen nog niet in die vorm).

Net vóór deze grote brand, in juli 1868, was in de polder al discussie ontstaan of het niet beter was, de molens 2 en 3 te vervijzelen en de Nr. 1 te laten vervallen. De discussie werd heftig toen de molen eenmaal verbrand was, maar de kosten om Nr. 1 op de fundamenten van Nr. 2 te plaatsen en direct te vervijzelen, werden te hoog geacht en de plannen gingen niet door. 
Al op 14 november 1868 vond de aanbesteding van de nieuwe molen plaats. Willem Frederik Looman Jr. uit Deventer schreef niet als laagste in: dat deed de molenmaker in vaste dienst, Gerrit Biemond. Maar bij het daarop volgende opbod mijnde Looman als eerste en kreeg de opdracht. Waterschapsdeskundige B. de Vries uit Wilnis werd 'opperzigter' en Gerrit Biemond kreeg, toch als een soort troostprijs, de taak van opzichter. 
Juist omdat Looman uit een geheel andere regio afkomstig was, wijkt de constructie duidelijk af van de gebruikelijke molenbouwstijl in Rijnland: het meest karakteristiek zijn de ronde bogen boven beide toegangsdeuren; binnen vallen de vrij korte veldkruisen, die meer doen denken aan een korenmolen, op. Het metselwerk van de onderbouw werd hersteld door de plaatselijke metselaar Teunis Heemskerk. Op 1 mei 1869 leverde Looman de molen op. De totale kosten voor de herbouw bedroegen ƒ 13.988,75. Overigens verrichtte ook Biemond  veel werk aan deze molen: zo deed hij de gehele aftimmering.

De herbouwde molen heeft de polder daarna jaren probleemloos gediend. Pas in latere jaren werd duidelijk, dat er iets niet goed ging: de molen zakte langzaam maar zeker weg. In 1963, voordat de molens van de viergang aan de nieuwe stichting werden overgedragen, werd het houten achtkant op kosten van de polder op de scheve onderbouw 'rechtgezet', door er een wigvormig stuk metselwerk tussen te plaatsen. Aldus stond het bovenachtkant 'recht' op scheefstaande veldmuren.

Deze maatregel had onvoldoende effect: de molen bleef wegzakken en er moest, wilde deze molengang in bedrijf kunnen blijven, worden ingegrepen. In 1974/1975 werd de molen door de firma C.J. Smit en Zonen uit Gouda rechtgezet. Pas tijdens de werkzaamheden bleek de werkelijke oorzaak: vrijwel alle originele funderingspalen stonden scheef en waren deels ook gebroken. Verder werd, door die scheefstaande palen, duidelijk dat de molen sinds 1786 minstens een meter was verschoven ten opzichte van zijn oorspronkelijke plaats! Ook bleek waarom men het in 1956 niet nodig achtte om het scheprad van deze molen te verdiepen: het scheprad was met molen en al verdiept! 
De rechtzetting van 1974/75 was, met een bedrag van ƒ 475.000,--, toentertijd één van de duurste molenrestauraties aller tijden. Na de succesvolle afronding was er vrijwel niets van te zien, behalve dat de molen niet meer scheef stond! Uiteraard werd het uit 1963 daterende wigvormige stuk metselwerk weer verwijderd.

Daarna volgden bijna 20 jaar zonder problemen op molentechnisch gebied. Maar in februari 1995 brak de boezemkade tussen molen nr. 2 en nr. 3, dit als gevolg van een doorweekte en daardoor verzwakte kade en een te hoog boezempeil. Het gevolg was een grote ravage; de molens 1, 2 en 3 konden een flinke tijd niet malen. Eén en ander betekende een fikse schadepost voor waterschap De Oude Rijnstromen. Evengoed was alles in betrekkelijk korte tijd hersteld.

In 1998 werd de kap gedeeltelijk vernieuwd. In 2010 werd ook groot herstel uitgevoerd: zes velden riet op de romp, nieuwe voering rond het bovenwiel, lange schoren, kruirad en een geheel nieuw onderwiel.

Molenaars op deze molen:
Cornelis van Schaik (was al molenaar in 1831; overlijdt 10-05-1876)
Aart Uithol, schoonzoon van Van Schaik (1876 - ca. 1899)
Cornelis Uithol (ca. 1899 - 1908)
Willem Sebastiaan Verheul (1908 - 1922)
Jan van Tol (1927 - 1929)
Floris van Tol (1929 - 1933)
Arie van den Boch (1933 - 1943)
Dirk van Harten (1943 - 1950, vertrok naar Nr. 1)
Lambert van Wijk (1950)
Jan Verschoor (1951 - 1953)
Kees Borst (1953 - 1954, vertrok naar de Geremolen te Hazerswoude)
Willem Borst (1954 - 1955, vertrok naar de Nieuw Leven te Wogmeer NH)
Gerrit van der Meer (1955 - 1972, was eerder molenaar op Nr. 1)
Kees L. Borst (1972 - 1996, neef van eerder genoemde Kees en Willem Borst)
Frans Verra (1996 - 2015)
John Jansen (2015 -   )

Molen No.2

Aanvullingen

Aanvullingen


De molen wordt, ter onderscheiding van zijn buurmolens, aangeduid met een cijfer.

HHR Rijnland, Archief Drooggemaakte Polder aan de Westzijde van Aarlanderveen, inv.nr. 250.

Deze molen stond omstreeks 1973 zo scheef dat, als de molenaar met zijn gezin aan de soep zat, de ene helft van een bord al leeg was en de andere helft nog vol!

Molen No.2

Aanvullende foto's
Molen No.2, Aarlanderveen, Foto: Bert de Vette (25-8-2015)
© Foto: Bert de Vette (25-8-2015)
Molen No.2, Aarlanderveen, Foto: Bram van Broekhoven (2-6-2013).
© Foto: Bram van Broekhoven (2-6-2013).
Molen No.2, Aarlanderveen, Wat een weer! Foto: Hans de Ruiter (10-5-2014).
© Wat een weer! Foto: Hans de Ruiter (10-5-2014).
Molen No.2, Aarlanderveen, Foto's: Piet Glasbergen (29-6-2013).
© Foto's: Piet Glasbergen (29-6-2013).
Molen No.2, Aarlanderveen, Karakteristieke ronde boog boven één van de toegangsdeuren.  Foto: Rob Pols (27-12-2007).
© Karakteristieke ronde boog boven één van de toegangsdeuren.
Foto: Rob Pols (27-12-2007).

Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: woensdag 27 april 2016 | Geschiedenis Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    
zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Molen No.2, Aarlanderveen home vorige pagina