Versiering

Opmerkelijk diepe baard, donkergroen geverfd, wit afgebiesd, met de opschriften 'ANNO' '1847' en 'De Vier Winden'

Verwijzingen

Eigen website	De Vier Winden
Ten-Bruggencatenr.	01874

Geschiedenis

Deze molen werd voor J. Elenbaas op de grond van de ergenamen van A. Bierens gebouwd. De weduwe Elenbaas hertrouwde en verkocht de molen in 1877 aan M.L. de Vlieger Azn. Later waren achtereenvolgens W. Dorst, P. Breäs, G.J. Breäs en L.A. Verhage zijn opvolgers.
Tot 1952 werd op windkracht gemalen met twee koppel 16der kunst- en een koppel 16der blauwe stenen.
Na een verbouwing verhuisde de complete maalinrichting naar de begane grond. Op de vijf zolders werden in 1955 zes silos voor 30 ton graan geplaatst. Deze waren gemaakt van het hout van de in dat jaar gesloopte stelling.
In 1968 werd het hekwerk van de roeden verwijderd en een jaar later de twee resterende koppels stenen verwijderd.
De 25 PK ruwoliemotor maakte in 1942 plaats voor een 30 PK elektromotor, die tot 1969 als hulpmotor twee koppels stenen op de begane grond aandreef. De dubbele elevator van de begane grond tot de maalzolder en enkele elevator van maalzolder tot kap zijn in 1969 verwijderd. De buil en de hijslier met 0,4 PK elektromotor bleven over.

De molen werd van ca. 1969 tot 1978 in- en uitwendig geheel gerestaureerd door eigenaar/molenaar Lou Verhage, die nog op hoge leeftijd aan de molen werkte om op windkracht te kunnen malen. Voor de reconstructie van het gaandewerk maakte hij gebruik van spoorwiel en steenschijven van de in 1952 gesloopte grondzeiler 'Horror Vacui' te Noordgouwe. Vanwege de grootte werd het spoorwiel hier als onderaandrijving gemonteerd. Het heeft 150 kammen met een zeer fijne steek; ook de staven van de steenschijflopen zijn nauwelijks meer dan een vinger dik: een prachtig stuk werk van wijlen meester-molenmaker Marien van Riet uit Goes.
Staartbalk en schoren zijn afkomstig van de in 1968 onttakelde molen van De Regt te Nieuw-Lekkerland.

De molen werd in 1999, nadat molenaar Verhage bij een verkeersongeval om het leven was gekomen, door zijn erven verkocht, was daarna nog geruime tijd draaiend te zien, maar kwam tenslotte wegens gebrek aan onderhoud tot stilstand.
In september 2006 werd de bouwvallig geworden stelling verwijderd; delen van de kapbedekking en het hekwerk zijn inmiddels weggewaaid.

Op 1 mei 2009 zal een grote restauratie starten; deze moet in 2010 zijn voltooid. Kap, wiekenkruis en stelling zullen worden gerestaureerd zoals de molen er rond 1930 bijstond.
P. Jungbeker blijft eigenaar; het dagelijks beheer zal worden ondergebracht bij Stichting Molen de Vier Winden.
1 september 2009 werd de molen onttakeld; roeden en staart werden verwijderd en de kap werd naast de molenromp neergezet.

Er zijn opvallende bouwkundige overeenkomsten met korenmolen De Verwachting te Tholen-stad. Die laatste molen is, na in 1930 te zijn onttakeld, in 2009 geheel gecompleteerd en weer maalvaardig.

Aanvullingen

Uniek aan deze molen:
De roeden zijn in de askop vastgezet met bouten in plaats van wiggen. Dit is de enig overgebleven molen waar dit vanouds zo is. De andere, de Kilsdonkse molen te Dinther, is in dat opzicht een reconstructie.

Literatuurverwijzingen:
De Molens van Zeeland (1972), pp. 70/72
F. Weemaes, Molens in Zeeland (Goes 2003), pp. 99/100

---

Laatst bijgewerkt: woensdag 1 september 2010