Nederlandse Molendatabase
Scherpenisse, Zeeland
|
© Foto: Marlien Kaat (08-05-2010) |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Constructie
| Romp | Ronde stenen molen, geheel gewit | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Kap | Gedekt met dakleer | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Vlucht | 21,10 m. | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Wiekenvorm | Oudhollands | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Wiekenkruis |
Bovenas |
Kruiwerk |
Houten rollen; kruilier |
Vang |
Vlaamse vang; vangbalk met haak; vangstok |
Inrichting |
Eén koppel 17der blauwe stenen; één koppel 16der kunststenen; mengmachine; buil |
Overbrengingen |
Bovenwiel 59 kammen |
Bovenschijfloop 29 staven, steek 11,6 cm. Spoorwiel 76 kammen Steenschijflopen 27 en 29 staven, steek 9,2 cm. Overbrengingsverhoudingen 1 : 5,73 en 1 : 5,33 Hoogte |
van de stelling: 3,00 m. |
Molenmaker |
W. DIjkman, Scherpenisse (1872) |
Molenmakersbedrijf Berkhof, Zwartebroek (2009) Versiering
Eenvoudige achterbaard.
Verwijzingen
Geschiedenis
De molen werd gebouwd door W. Dijkman voor zijn zoon Hendrik, die molenaar was op de gesloten standerdmolen Het Zeepaard (gesloopt 1929).
Bij deze molen gebeurde vrijwel hetzelfde als bij De Korenaar te Poortvliet: nadat de molen in 1873 vrijwel compleet was, is de romp scheef gaan zakken. Als oplossing werd de kap gelicht en de kop van de romp "vlak gemetseld". Hierbij moest de bovenkant van de taats van de koningspil 11 cm. verlengd worden. Ook zijn er aanpassingen gedaan aan de luias: deze is ook verlengd. In de loop van de tijd is de molen nog meer gaan scheefzakken. In 1888 kreeg weduwe Dijkman de molen toebedeeld; in 1891 kocht D. Rijstenbil hem. In 1915 werd A. Rijstenbil eigenaar en vervolgens A.D. Rijstenbil uit Zonnemaire. Diens zoon Jan verwierf de molen in 1957; hij verkocht "De Korenbloem" in 1970 aan de gemeente. Jan Rijstenbil stond bekend als een uitstekend molenaar, met name op gebied van bloemmalen. Hij maalde met een koppel 16der kunst- en een koppel 17der blauwe stenen, een mengmachine en een mechanisch aangedreven buil; er werden ook veevoeders gemalen. Bij windstilte deed een 25 PK elektromotor dienst. In 1960 werd op de begane grond een hamermolen geplaatst. Na het overlijden van Jan Rijstenbil maalde de molen niet meer maar werd er nog wel regelmatig gedraaid. Geleidelijkaan raakte de molen toch weer in verval; in 1996 volgde stilzetting. Een volledige restauratie stond ingepland voor 2007, maar ging niet door. Wel werd de molen beter beschermd tegen vandalisme. Ook werden in april 2007 beide roeden kaalgezet en staartbalk en schoren verwijderd. Op 30 september 2009 werd begonnen met een volledige en dikverdiende restauratie, toen de roeden werden gestreken en de kap verwijderd. 2 december 2009 werd de molen 15 cm. omhooggeduwd, waarmee deze, vermoedelijk voor het eerst in zijn bestaan, een stabiele ondergrond kreeg. Hiermee werd een situatie geschapen die bij de bouw al bedoeld was maar niet kon worden gerealiseerd. Op 18 maart 2010 werd de gerestaureerde kap teruggeplaatst; 13 april werden twee nieuwe roeden gestoken. Door het rechtzetten van 2009 zijn de aanpassingen die in 1873 nodig waren, niet verloren gegaan: de taats van de koningspil is gehandhaafd en ook de verlenging van de luias is intact gebleven. Wèl zijn beide steenkoppels iets verplaatst om de steenspillen weer te lood te zetten. Die steenspillen hadden namelijk nog nooit te lood gestaan. Het verhaal gaat dat men ooit aan het malen was met beide koppels en dat toen door de scheefstand van de molen de koningspil uit het onderlager is gelopen. Op 15 april 2010 werd er voor het eerst in jaren weer gedraaid. Aanvullingen
Literatuurverwijzingen:
Frans Weemaes, Molen Scherpenisse kaalgezet in: Molenwereld 114 (2007), pp. 264 - 266.
Laatst bijgewerkt: zondag 29 augustus 2010 |
