Nederlandse Molendatabase
Elkerzee / Scharendijke, Zeeland
|
Foto: Ton Koorevaar (24-5-2012).
|
Constructie
| Romp | Ronde stenen molen, geheel gewit | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Kap | Gedekt met dakleer | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Vlucht | 18,35 / 18,50 m. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Wiekenvorm | Binnenroede systeem-Fauël met automatische remkleppen; buitenroede Oud-Hollands | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Wiekverbeteringen | Rond 1900 is er op de binnenroede zelfzwichting aangebracht door de Groninger molenmaker Noordewier (destijds ook enige tijd werkzaam in Zierikzee). Dit systeem werd rond 1930 door Jan van den Hamer vermoedelijk vernieuwd. In 1944 is de zelfzwichting verwijderd en weer Oud-Hollands aangebracht. Vanaf 1994 heeft de binnenroede het systeem-Fauël (fokwieken) met automatische remkleppen. |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Wiekenkruis |
Bovenas |
Kruiwerk |
IJzeren rollen; kruirad |
Vang |
Vlaamse vang; vangbalk met haak (vangbalk boven voeghout); vangstok |
Inrichting |
Eén koppel 16der blauwe en één koppel 16der kunststenen; sleepluiwerk |
Overbrengingen |
Bovenwiel 51 kammen |
Bovenschijfloop 21 staven, steek 11,5 cm. Spoorwiel 52 kammen Steenschijflopen 21 staven Overbrengingsverhouding 1 : 6,01 Molenmaker |
H. Besoyen, Scherpenisse (1868) |
Versiering
Eenvoudige baard, donkergroen geverfd, wit afgebiesd, met in sierlijke letters 'De Lelie'
Opvallend aan deze molen zijn de kleuren rood-wit-blauw die overal in de molen terugkomen. In de molen zelf is ook regelmatig oranje verf gebruikt en de koppen van de kammen van het bovenwiel waren wit geschilderd. Bij de laatste schilderbeurt zijn ook de rode randen rond de raampjes weer aangebracht. Verwijzingen
Geschiedenis
Deze molen is gebouwd door molenmaker H. Besoyen uit Scherpenisse en metselaar P. Geluk uit St. Maartensdijk. Molenaar Corn. Mastenbroek betaalde jaarlijks 24 gulden erfpacht aan landbouwer J. v.d. Bout. Diens erfgenamen verkochten in 1892 de molen aan de geneesheer van Haamstede, C.A. v.d. Watering. In 1896 werd het recht van erfpacht in het openbaar verkocht aan W. Dijkman, die het in 1905 doorverkocht aan M. Dijkman Wzn. In 1920 werd molenaar Joh. Geene uit Zierikzee eigenaar en in 1925 zijn plaatsgenoot J. v.d. Wekken.
Molenaar Abr. Coomans maalde hier van 1942 tot 1958, waarna hij deze in 1960 overdeed aan NV Maatschappij tot Exploitatie van onroerende goederen Verzicht uit Den Haag. In 1971 kocht G. Hueting de molen, waarna de gemeente begin jaren '90 eigenaar werd. Er werd gemalen met een koppel 16der kunst- en blauwe stenen. Oorspronkelijk was er nog een derde koppel 16der blauwe stenen. In 1960 zijn de mengketel en buil op de begane grond verwijderd. Het naburige pakhuis was vroeger ingericht als maalderij met een koppel 16der blauwe stenen, hamermolen, mengketel, schoonmachine, buil en drie electromotoren om ook bij windstilte te kunnen malen. Dit gebouw werd later uitgesloopt, verhoogd en tot horecagelegenheid verbouwd. Door die verhoging kon de molen niet uit iedere windrichting meer draaien. Bij de laatste restauratie, begin jaren '90, werd de kruilier, ooit aangebracht om het zware kruien als gevolg van slecht kruiwerk en scheefzakken van de molen te verlichten, weer vervangen door een kruirad. Ook werden nieuwe roeden gestoken en de molen weer maalvaardig gemaakt. Sinds 2009 gaat het met molen en restaurant een stuk beter: de molen is zeer regelmatig draaiend te zien, waarbij ook gemalen wordt voor het naastgelegen restaurant en de molenwinkel, welke gerund wordt door molenaar Martin van der Steen en zijn echtgenote. Bijna onnodig te zeggen: de bewegingsbelemmering voor de molen is verdwenen omdat het restaurant ook uitwendig is verbouwd. Aanvullingen
Overige wetenswaardigheden:
©
Foto: Willem Jans (3-9-2005).
©
Foto: Rob Pols (15-8-2012).
Draag zelf bij
|
