Nederlandse Molendatabase
Westbroek, Utrecht
Database nr. 854
Inventaris nr. UT018
Ten-Bruggencatenr. 01146
Naam De Kraai
Bouwjaar 1880 (1839)
Type Stellingmolen
Kenmerken Achtkante molen
Ligging Westbroekse Molenweg 24
3615 AH Westbroek
Rijksdriehoek X: 137055 Y: 462209
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente De Bilt
Kadaster Gemeente Maartensdijk, sectie K, nr. 1627
Monumentennummer 26516
Landsch. waarde Zeer groot maar wordt vanuit het noorden beperkt door een bomenrij
Eigenaar E. Schuurman BV (de fam. Schuurman was vanaf 1877 ook eigenaar van de voorganger van huidige molen, een wipkorenmolen)
Bedrijfsvaardigheid Maalvaardig
Bestemming Het malen van graan en (later) het opwekken van elektriciteit, thans alleen weer het malen van graan
Molenaar Nynke Vellinga
Telefoon 0346-281204 (fam. Schuurman)
Bezoekmogelijkheid Op afspraak

© Foto: Rob Pols (20-7-2012).
Constructie
Romp Houten achtkant, gedekt met riet, op stenen onderbouw
Kap Gedekt met riet
Vlucht 25,40 / 25,42 m.
Wiekenvorm Oud-Hollands
Wiekverbeteringen Deze molen kreeg in 1933 op beide roeden het systeem-Dekker (met zeilen); in 1943 werd in plaats daarvan het systeem-Van Bussel (wederom met zeilen) aangebracht.
In 1958, bij de ombouw tot 'elektriciteitsmolen', zijn op alle vier de enden neusremkleppen aangebracht en werden de zeilen vervangen door zelfzwichting (met doorboorde as).
In 1995, toen de elektriciteitsperiode definitief ten einde was, is weer Oud-Hollandse ophekking met zeilen aangebracht.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Pot?buiten??199525.42 m.
klik voor meer info Derckx0795buiten19951995aanw.25.42 m.
klik voor meer info Bremer0051binnen19621962aanw.25.40 m.
klik voor meer info Pot1981binnen19041904?196125.00 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info ????aanw.05.30 m.
Kruiwerk 42 ijzeren rollen; kruirad (vh. elektrische kruilier)
Vang Losse Vlaamse blokvang uit vier stukken; vangbalk met duim; vangstok
Inrichting Eén koppel 17der kunststenen (gatenstenen); elektrisch luiwerk; HEEMAF 50 pk. asynchrone draaistroomgenerator 380/220 Volt
Overbrengingen Bovenwiel 67 kammen (in conische gelaste stalen tandbussen in stalen velg)
Bovenbonkelaar 35 kammen (in conische stalen bussen), steek 11,94 cm.
Spoorwiel 99 kammen, steek 9,50 cm.
Op het spoorwiel een stalen kroonwiel met 20 pokhouten staven
Hoogte van de stelling: 6,69 m.
Versiering
De molenbaard is voorzien van fraai houtsnijwerk; een zwarte kraai zittende op groen lofwerk dat omlijst is met rode guirelandes op een créme achtergrond.

Eenvoudige windvaan in de vorm van een kraai.

Naast de ingang is in 1977 op de gevel ter gelegenheid van het 100-jarig bestaan van de firma Schuurman een gedenksteen en een smeedijzeren kraai (model molenbaard) aangebracht.
De tekst luidt:
1877              1977
AANGEBODEN BIJ HET
100 JARIG BESTAAN
VAN DE FA. SCHUURMAN
DOOR ZIJN CLIËNTEN
4 NOV. 1977
Verwijzingen
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Voorganger Cort-hoefse Molen/ Molen van Alphen, Westbroek (v/h Achttienhoven)
Afkomstig uit De Kraay/ De Kraai (4e), Amsterdam
Geschiedenis
De huidige molen is afkomstig uit Amsterdam en dateert daar van 1839. Daar heeft hij gestaan op het bolwerk Sloterdijk en heette eveneens 'De Kraai'.
Sinds 1880 staat de molen in Westbroek. Tot die tijd stond hier een wipkorenmolen, waar de familie Schuurman toen al het molenaarsberoep uitoefende. Deze molen werd gesloopt en vervangen door de huidige, veel grotere, molen.

Tot 1956 was De Kraai als windkorenmolen in gebruik. Stormen in 1953 en '54 hadden schade aangericht aan kap en staart, hetgeen het voorlopige einde betekende van het gebruik van de windkracht: medio 1956 werd uitsluitend met een elektrische hamermolen op de begane grond gewerkt.
In 1958 vond een uitgebreide restauratie en ombouw plaats, waarbij de molen ingericht werd voor elektriciteitsopwekking. Om deze reden werd het wiekenkruis voorzien van zelfzwichting en neusremkleppen. De steenkoppels werden enige jaren later van de steenzolder verwijderd en elders opgesteld.

In oktober 1961 brak tijdens het malen de binnenroede; die is daarop vervangen door een nieuw gelast exemplaar.

In april 1970 kwam de molen door defecten tot stilstand. Het bleek dat voortzetting van de elektriciteitsopwekking economisch niet aantrekkelijk meer was; dit nog los van het feit, dat de eigenaar - vermoedelijk terecht - van mening was dat de generator de constructie van zijn molen teveel belastte. Na Nationale Molendag 1973 is de molen weinig meer in gebruik geweest.

In 1977/78 vond een restauratie plaats, waarbij de molen weer draaivaardig werd gemaakt. Tot 1981 werd door vrijwillige molenaars incidenteel met de molen gedraaid. Van 1981 tot zijn overlijden in 1988 draaide Evert Schuurman Jr. met de molen.  Daarna heeft de molen tot juli 2000 door Jan en Kees Schuurman (broers van Evert Jr.) nog gedraaid. Vanaf juli 2000 bediende Mike Ekelschot de molen, maar na diens vertrek naar België volgde weer stilstand.
Intussen, 1992, waren vier velden van de romp van nieuw riet voorzien.

Anno 2008 was deze molen aan een hele grote herstelbeurt toe: staart, kruiwerk, lange spruit, het complete steenkoppel en zeker de rietbedekking van de kap, moesten grondig onderhanden genomen worden: het riet van de kap was inmiddels vrijwel verdwenen en een groot zeil moest verdere schade zoveel mogelijk voorkomen. Op 23 maart 2010 werden beide roeden gestreken en de kap van de molen afgehesen.

Twee jaar later was de molen zover hersteld, dat er weer kon worden gedraaid. Ook kan één koppel maalstenen weer op windkracht worden aangedreven. De installatie om elektriciteit op te wekken is nog aanwezig, maar kan niet meer als zodanig worden gebruikt.
Aanvullingen
Over de naam:
De molen stond voor 1880 in Amsterdam en werd daar al "De Kraai" genoemd.
Literatuurverwijzingen:
Karien Scholten, De Kraai, korenmolen van Westbroek. (De Bilt 2012)
Overige foto's

© De Kraai is nog steeds onder reparatie.
Foto's: Rob Pols (6-1-2012).

© Foto: Rob Pols (20-7-2012).

© Foto: Rob Pols (20-7-2012).

© Foto: Piet Glasbergen (17-2-2013).

© Foto: Piet Glasbergen (17-2-2013).

© Een volop malende De Kraai in een ver verleden.
Foto: ? (verzameling Ton Meesters).
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: zaterdag 6 september 2014 | Versiering

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen De Kraai, Westbroek home vorige pagina