Nederlandse Molendatabase
Veenendaal, Utrecht
Database nr. 850
Inventaris nr. UT032
Ten-Bruggencatenr. 00758
Naam De Vriendschap
Bouwjaar 1872 / 1995
Type Stellingmolen
Kenmerken Achtkante molen
Functie Korenmolen
Ligging Nieuweweg 109
3905 LJ Veenendaal
Rijksdriehoek X: 166327 Y: 449551
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Veenendaal
Kadaster Gemeente Veenendaal, sectie H, nr. 3141
Monumentennummer 511611
Landsch. waarde Groot maar wordt enigszins beperkt door hoogbouw
Eigenaar Gemeente Veenendaal
Bedrijfsvaardigheid Maalvaardig
Omwentelingen 2009: 335.097
2010: 404.160
2011: 366.810
2012: 408.625
2013: 482.221
Bestemming Het malen van graan op vrijwillige basis
Molenaar Gert van Eden / Peter Tijssen
Telefoon 0318-510174 / 06-28367928
Bezoekmogelijkheid Zaterdag 9.00 - 16.30 uur, verder als de molen draait en op afspraak.

Foto: Ton Koorevaar (14-6-2010).
Constructie
Romp Houten achtkant, gedekt met riet, op vierkante gemetselde onderbouw
Kap Gedekt met riet
Vlucht 22,90 m.
Wiekenvorm Systeem van Bussel met neusremkleppen op beide roeden
Wiekverbeteringen Bij de rehabilitatie van 1995 kreeg deze molen op beide roeden het systeem-Van Bussel met neusremkleppen.
Vóór de onttakeling van 1967 had deze molen op beide roeden sinds 1933 het systeem-Dekker (zij het dat dit op het laatst vrijwel was verdwenen).
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Groot Wesseldijk0056buiten19951995aanw.22.90 m.
klik voor meer info Groot Wesseldijk0057binnen19951995aanw.22.90 m.
klik voor meer info Pot2068binnen19071907?1967?22.65 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Gieterij Hardinxveld006319941995aanw.-
klik voor meer info De Prins van Oranje145618951895?196705.00 m.
Kruiwerk Engels met 40 rollen; kruihaspel
Vang Vlaamse vang; vangbalk met haak; vangstok; pal
Inrichting Twee koppel 16der kunststenen; twee regulateurs; sleepluiwerk; jacobsladder; ondergrondse silo met schroef (naar de jacobsladder).
Overbrengingen Bovenwiel 64 kammen
Bovenschijfloop 31 staven; steek 12,7 cm.
Spoorwiel 71 kammen
Steenschijflopen 25 staven; steek 11,7 cm.
Overbrengingsverhouding 1 : 5,86
Hoogte van de stelling: 6,80 m.
Molenmaker ? (1872)
Fa. Groot Wesseldijk, Laren Gld. (1995)
Versiering
Aardige baard, lichtgeel geverfd met groen afgezet houtsnijwerk aan de onderzijde, en in rood de opschriften '1872' '1995' en daaronder 'De Vriendschap'.
Verwijzingen
Eigen website De Vriendschap
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Voorganger Oude Molen/ Stichtse Molen, Veenendaal
Geschiedenis
Deze molen had als voorganger een standerdmolen genaamd Oude (of Stichtse) Molen op een locatie aan de huidige Molenstraat (de zgn. Molenpol) in Stichts Veenendaal, waar nu een molenmonument staat.
Waarschijnlijk is door schade aan deze molen en de oprukkende bebouwing van Stichts Veenendaal bij de toenmalige molenaar Wessel Klomp het idee ontstaan om in 1872 op de huidige locatie een nieuwe stellingmolen te laten bouwen.
In de houten bovenbouw zijn aanwijzingen te vinden dat het een voormalige koren-pelmolen betreft uit de regio Amsterdam. Er is ook wel verondersteld dat de molen is gebouwd met onderdelen van de in 1872 afgebroken papiermolen De IJver uit Wormerveer (bouwjaar 1781).
Bijzonder is de vierkante stenen onderbouw, waarin lange tijd ook de molenaarswoning was ondergebracht.

In 1891 verkocht Nicolaas Wolfswinkel, landbouwer te Amersfoort, de molen aan Jan Jacob van Eden. In 1898 verhuisde hij met zijn gezin vanuit de molen naar het naastliggende nieuwe molenaarshuis, waardoor er bedrijfsruimte beschikbaar kwam om aan de toegenomen vraag van maalproducten te kunnen voldoen. Jan Jacob kreeg in dat jaar van de gemeente Ede (Veenendaal viel destijds onder de provincie Gelderland) vergunning om onderin de molen een petroleummotor van 12 pk te plaatsen. Hierdoor kon nu ook in windstille perioden gemalen worden.

Op 16 november 1928, een week voor zijn huwelijksdag, nam Gerrit van Eden voor ƒ 14.000,- de maalderij van zijn vader over. In 1933 liet hij het systeem Dekker aanbrengen; tevens kwam er een nieuw transportsysteem met jacobsladder. De vraag naar maalproducten bleef zodanig toenemen, dat in 1949 een hamermolen bijgeplaatst werd.

Tot 1952 bleef Van Eden met de wind malen. Om de concurrentie de baas te blijven, moesten toen grote investeringen worden gedaan en dat ging ten koste van de windmolen: in 1957 werd het maalwerk uitgebroken; in plaats daarvan kwamen er dertien silo's; naast de molen verrezen enige bedrijfsgebouwen.
In 1967 werden wiekenkruis, stelling en bovenas verwijderd. Het rietdek werd vervangen door aluminium plaatwerk. Tevens torenden nu de verhoogde bedrijfsgebouwen boven de molenkap uit. De bovenas verhuisde naar De Toekomst te Hoeven; die molen werd op dat moment gerestaureerd en de askop daar vertoonde een scheur.
Inmiddels, 1960, had Gert van Eden zijn vader als eigenaar opgevolgd.

Begin 90-er jaren was het voor Gert van Eden om diverse redenen niet meer verantwoord om nieuwe grote investeringen in zijn maalbedrijf te doen; hij verkocht zijn zaak met klantenkring en apparatuur aan E.J. Bos te Ederveen. Na de verkoop lanceerde Van Eden het idee om de molen te rehabiliteren en in maalvaardige toestand terug te brengen.

Na verkoop van het terrein en bebouwing aan de gemeente kon de herbouw van de molen een aanvang nemen. In 1995 werd een geheel maalvaardige molen opgeleverd.
De vroegere eigenaar van het maalbedrijf treedt nu op als vrijwillig molenaar en maalt meel voor veevoer.
Bij de molen zijn twee stortputten aanwezig: het te malen graan kan daarin worden gestort en vervolgens via de jacobsladder naar de stenen worden getransporteerd.
Aanvullingen
Literatuurverwijzingen:
Ed van Gerven, 'De Utrechtse familie Van Eden' in: Molens 68 (2002) pp. 8 - 11.
Overige foto's

© Molen De Vriendschap, nog met het systeem Dekker.
Datum foto na 1933, ingezonden door Arie Hoek.
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: vrijdag 12 december 2014 | Geschiedenis

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen De Vriendschap, Veenendaal home vorige pagina