Nederlandse Molendatabase
Oud-Zuilen, Utrecht
844
Westbroekse Molen
1753
Grondzeiler
Achtkante Molen
Poldermolen
Nedereindsevaart 3
3611 AV Oud-Zuilen
X: 132964 Y: 460715
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Stichtse Vecht
Gemeente Maarssen, sectie D, nr. 170
Stichting De Utrechtse Molens
Maalvaardig
Bemalen van het waterschap Westbroek, thans op vrijwillige basis
Daan Ottevanger
Zaterdag 10.00 - 17.00 uur
In deze molen is ook het Informatiecentrum Polderbemaling ondergebracht.
Groot maar er is veel beplanting in de omgeving
UT015
01055
26480
Constructie
Houten achtkant, gedekt met riet, op stenen voet
Gedekt met riet
27,50 / 27,70 m.
Systeem Fauël op beide roeden; op de binnenroede bovendien automatische remkleppen
In 1930 kreeg deze molen op beide roeden het systeem-Dekker.
In 1963 werd dit weer gewijzigd in Oud-Hollands.
Bij de grote restauratie van 1983 werd op beide roeden het systeem-Fauël (fokwieken) aangebracht; de binnenroede kreeg daarbij automatische remkleppen.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Pos. bouw Jaar Steek Positie Verdw. Lengte
klik voor meer info Pot 1410 buiten 1883 1884 buiten 1983 27.52
klik voor meer info Pot 1731 binnen 1895 1895? binnen 1983 27.46
klik voor meer info Derckx 0412 buiten 1982 1983 buiten aanw. 27.70
klik voor meer info Derckx 0413 binnen 1982 1983 binnen aanw. 27.50
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Enthoven & Co, L.I. 0439 1866 1871 aanw.
48 ijzeren rollen; kruirad
Losse Vlaamse blokvang uit vijf stukken; vangbalk met haak; vangstok; kneppel; pal
Geheel compleet met moderne overbrenging naar een vijzel
Vijzel Ø 2,00 m.; lengte gangen 4.50 m.; vijzelbalk Ø 1.00 m; totale inhoud 4.5 ton water. Capaciteit 1 m3 per end.
Bovenwiel 65 kammen
Bovenbonkelaar 27 kammen
Een vertragingskast onderin de molen zorgt voor een overbrenging van 1 : 1,84.
Heijman en Johannes van Zijl, Lexmond (1753)
Aardige baard, donkergroen geverfd, met uitgesneden links "HVZ17" en recht "53IVZ"met daartussen het wapen van de Heren van Zuilen. Hieronder het jaartal '1890'.

Met 'HVZ' en 'IVZ' worden beide bouwers, de broers Heijman en Johannis van Zeijl, bedoeld.
Verwijzingen
Geschiedenis
Het waterschap Westbroek kwam in 1863 tot stand door samenvoeging van de polderdelen: Te Veenwaard, Kerkeindsche Polder, de oostelijke delen van Het Zek en van het Binnenweg, benevens alle landen in het deel Buitenweg, plus de grootste, namelijk de Molenpolder.
De naam Molenpolder duidt op het bestaan in deze polder van een molen, waarvan nog rekeningen uit 1649 bewaard zijn gebleven. Van de Westbroekse Watermolen zijn vanaf 1663 rekeningen bewaard gebleven. In de jaren 1672-1674 (toen bezetten Franse troepen de huidige provincie Utrecht) zijn er nogal wat molens in de Vechtstreek door hun toedoen in vlammen opgegaan.
In 1743 werd de oude Westbroekse Molen (mogelijk was dit een wipmolen), die vlak bij de Vecht stond, verplaatst naar de standplaats van de huidige molen. Het vermoeden is groot dat dit een achtkante binnenkruier is geweest, die in 1753 afbrandde. Besloten werd om voor Westbroek, nu zonder het gebied Buitenweg, één molen te herplaatsen. Tot 1830, toen de naburige wipwatermolen werd gebouwd, bleef de polder Buitenweg zonder bemaling.

In 1890 werd het houten scheprad vervangen door een metalen exemplaar. In 1913 brandde de molen van de Molenpolder af en werd niet vervangen, maar de polder werd overgenomen door het Waterschap Westbroek. Wél werd een hulpgemaal, voorzien van een Kromhout dieselmotor, in een nieuw gebouwtje geplaatst.

In 1930 werd de molen totaal verdekkerd, hetgeen inhield: Dekkerwieken, dekkerlager, wijziging bovenwiel en rondsel door het plaatsen van een stalen voorvelg en stalen kroonwiel, de koningspil werd gedeeltelijk uitgevoerd in staal, het scheprad vervangen door één dekkerpomp type 90 en één type 60 (die aanduiding slaat op de diameter van de waaier in de pompen), het aanbrengen van een groot drijfwiel en een elektromotor voor de windstille dagen.

In 1947 werd besloten, de windkracht niet langer te gebruiken: de molen kreeg een snellopende dieselmotor uit een motortorpedoboot. Deze motor, op zich volstrekt ongeschikt voor het aandrijven van een gemaal, heeft met vallen en opstaan gefunctioneerd tot de bouw van het nieuwe Van Eijkgemaal in 1970-'71.

De molen onderging in 1963 nog een restauratie als stilstaand monument en werd in 1974 in verkocht aan de Stichting De Utrechtse Molens.

In 1983 volgde een zeer ingrijpende restauratie waarbij de Dekkerpompen vervangen werden door een vijzel. Deze kan via tandwielkasten op windkracht worden aangedreven. Sindsdien is de molen officieel reservegemaal en op vrijwillige basis regelmatig in bedrijf.

De vorige lange spruit was een bijzondere: gemaakt door Pot in 1899. Helaas moest deze in 2005 vervangen worden.
Nog een opmerkelijk detail: tot 2009 zat in het buikstuk van de vang een kloostermop (oude grove baksteen) ingelaten met het doel: het schoonhouden van de voering! Sinds dit buikstuk is vernieuwd wordt dit onderdeel los bij de molen bewaard.
Aanvullingen

Deze molen is vernoemd naar de polder die hij kan bemalen.
Overige foto's
Westbroekse Molen, Oud-Zuilen, Foto's: Frits Kruishaar (5-5-2012).
© Foto's: Frits Kruishaar (5-5-2012).
Westbroekse Molen, Oud-Zuilen, Foto: Piet Glasbergen (4-6-2013).
© Foto: Piet Glasbergen (4-6-2013).
Westbroekse Molen, Oud-Zuilen, Foto: Piet Glasbergen (4-6-2013).
© Foto: Piet Glasbergen (4-6-2013).

Bezoek allemolens.nl voor historische foto’s van deze molen.
Draag zelf bij
zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Westbroekse Molen, Oud-Zuilen home vorige pagina