Nederlandse Molendatabase
Montfoort, Utrecht
Database nr. 839
Inventaris nr. UT021
Ten-Bruggencatenr. 01059
Naam De Valk
Bouwjaar 1753
Type Stellingmolen
Kenmerken Achtkante Molen
Functie Koren- en pelmolen
Ligging Molenstraat 27
3417 HR Montfoort
Rijksdriehoek X: 124780 Y: 450600
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Montfoort
Kadaster Gemeente Montfoort, sectie A, nr. 2281
Monumentennummer 30060
Landsch. waarde Groot
Eigenaar Stichting De Utrechtse Molens
Bedrijfsvaardigheid Maalvaardig
Bestemming Het malen van graan, thans op vrijwillige basis
Molenaar Paul Groen / Piet Schiereck / Aart de Bruijn / Hein Verhoef / Marcel van Hees
Telefoon 0348-470347
Bezoekmogelijkheid Op afspraak

© Foto: Piet Glasbergen (17-9-2014).
Constructie
Romp Houten achtkant, gedekt met riet, op stenen onderbouw
Kap Gedekt met riet
Vlucht 24,35 m.
Wiekenvorm Oud-Hollands
Wiekverbeteringen Op deze molen is nooit een wiekverbetering toegepast.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Derckx0564buiten19871988aanw.24.35 m.
klik voor meer info Derckx0565binnen19871988aanw.24.25 m.
klik voor meer info Pot2117buiten1908?198624.33 m.
klik voor meer info Pot1255binnen1881?198624.33 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info NSBM Fyenoordg.n.1844?aanw.03.92 m.
Kruiwerk 34 ijzeren rollen; kruihaspel
Vang Losse Vlaamse blokvang uit vier stukken; vangbalk met haak; vangstok; kneppel; pal
Inrichting Eén koppel blauwe stenen met 17der ligger en 16der loper (Z) ; één koppel 16der blauwe stenen (O); één koppel 15der flintstenen (W); één koppel pelstenen; centrifugaalbuil; graanreiniger; mengketel; sleepluiwerk. Elevator (in voorbereiding).
(Het oostelijke en zuidelijke koppel maalstenen zijn in theorie maalvaardig maar moeten nog worden voorzien van een scherpsel).
Overbrengingen Bovenwiel 63 kammen
Bovenschijfloop 28 staven, steek 12,9 cm.
Spoorwiel 72 kammen
Steenschijfloop (W) 24 staven
Steenschijfloop (O) 28 staven
Steenschijfloop (Z) 26 staven
Pelschijfloop 19 staven
Overbrengingsverhoudingen maalwerk resp. 1 : 6,75; 1 : 5,79 en 1 : 6,23.
Overbrengingsverhouding pelsteen 1 : 8,53
Versiering
Fraaie baard met de opschriften '1753', '1988' en 'De Valk'

Eenvoudige windvaan in de vorm van een valk.
Verwijzingen
Eigen website De Valk
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Voorganger De Valk voorganger, Montfoort
Geschiedenis
Uit gegevens van 1492 blijkt dat er toen al op de huidige lokatie een standerdmolen, als dwangmolen in bezit van de burggraven van Montfoort, aanwezig was. Ook op de plattegrond van Joan Blaeu uit 1649 staat de standerdmolen aangegeven. In 1986 werden bij werkzaamheden aan het fundament van de huidige molen delen van de poeren van de oude standerdmolen aangetroffen.

De huidige molen moet gebouwd zijn als vervanging van deze standerdmolen (of een tussentijdse opvolger daarvan). Tot 1941 heeft de huidige molen met twee koppel maalstenen dienst gedaan als korenmolen. Vervolgens werd de molen stilgezet en raakte deze ernstig in verval.

Het is aan de plaatstelijke aannemer A.H. Versteegen te danken dat de molen nog bestaat. Hij kocht de molen en liet hem in 1953 restaureren, wat wilde zeggen: inrichten als woning en kantoor. Het uiterlijk van de molen bleef grotendeels behouden (al werden enige ramen toegevoegd) maar het binnenwerk werd grotendeels verwijderd. Tot deze grote verbouwing lagen er drie koppel stenen op de steenzolder, de pelsteen op de maalzolder en op de begane grond stond een maalstoel met twee koppel stenen, die door een petroleummotor werden aangedreven.

In 1980 was de molen opnieuw aan een ingrijpende restauratie toe, terwijl in die periode ook ernstige verzakkingen plaatsvonden. De kosten van een nieuwe restauratie waren voor André Versteegen economisch niet verantwoord meer en daarom deed hij de molen in 1984 over aan de Stichting De Utrechtse Molens.

In 1985 begon het herstel. Vooral in de zomer van 1986 werden door de firma Goorbergh uit Breda ingrijpende werkzaamheden uitgevoerd om de verzakking van de molen op te heffen.
In 1988 werd bijna het gehele jaar gewerkt aan de molen zelf. Op 1 december 1988 was de molen na 47 jaar stilstand weer draaivaardig.

Niet lang daarna ontstonden plannen om de molen ook weer te laten malen. Naast een maalwerk behoorde ook een pelsteen tot de reconstructie. De woning in de molen werd verlaten, de molenaar ging naast in plaats van ín de molen wonen en in 2007 werd serieus begonnen. Hier en daar moesten delen worden gereconstrueerd, omdat bij de verbouwing van 1953 sommige veldkruisen en andere constructiedelen waren ingekort dan wel verwijderd. Vervolgens werd nieuwe koningspil aangebracht.

In juli 2009 was één koppel stenen maalvaardig. 21 augustus volgde de officiële ingebruikname.

Eigenaren en molenaars van deze molen:
1728: Hendrik van Utenhove; molenaar Jan van Berkenstein
In 1753 standermolen vervangen door huidige achtkante bovenkruier
1767: Johanna Hermina van Utenhove
1800: Johan Wilhelm Montadon en Philippina Glaser; Montadon is ook de molenaar
1848?: Izak Stalenhoef (eigenaar/molenaar)
1853: Jan van den Nieuwendijk (eigenaar/molenaar)
1858: Johannes van Wichen (eigenaar/molenaar)
1866: Jan Bos; molenaars Rijk van Eck en Gerrit Bakker;
1882: Willem de Jong (eigenaar/molenaar);
1886: Wed. de Jong; molenaar Leen van Eck (1891-1892); Jacob Barneveld (1897-1900); Nicolaas van der Horst (1883-1906);
1897: Nicolaas van der Horst (1883-1906); Nic. van der Horst jr. is molenaar tot 1907;
1906: Wilhelmina Sanders, wed. van der Horst. A. de Heus is tot 1907 tevens molenaar;
31-12-1907 veiling van de "windt- en pelmoolen".
1908: Gijsbert van Dijk
1914: Petrus van Rijn (eigenaar/molenaar);
1944: Bos (geen molenaar; periode van verval begint);
1953: André Versteegen (eigenaar; herstel en bewoning; molen draait niet);
1984: Stichting de Utrechtse Molens



Aanvullingen
Literatuurverwijzingen:
Dick Kenbeek, 'Reconstructie binnenwerk De Valk Montfoort begonnen, in: Molenwereld 106 (2007) 260 - 263
Dick Kenbeek, 'De Valk in Montfoort kan weer malen!', in: Molenwereld 131 (2009) 438 - 441
Overige foto's

© Foto linksonder: Rob Pols (11-8-2007). Foto boven en rechts: Piet Schiereck (6-6-2009).

© Foto's: Piet Schiereck (6-6-2009).

© De windpeluw wordt door de molenmaker onderhanden genomen.
Foto: Piet Glasbergen (17-9-2014).

© Foto's: Piet Glasbergen (17-9-2014).

© Foto's: Piet Glasbergen (17-9-2014).

© De trotse molenaar Paul Groen.
Foto: Piet Glasbergen (17-9-2014).

© Foto: n.b. (verzameling Rob Pols).
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: vrijdag 12 december 2014 | Geschiedenis

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen De Valk, Montfoort home vorige pagina