Nederlandse Molendatabase
Kockengen, Utrecht
836
Spengense Molen
1841
Wipmolen
Wipmolen
Poldermolen
Wagendijk 72
3628 ET Kockengen
X: 124069 Y: 463731
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Stichtse Vecht
Gemeente Kockengen, sectie D, nr. 69.
Stichting De Utrechtse Molens
Maalvaardig
Bemalen van het gebied Spengen, Kockengen en Teckop, thans op vrijwillige basis
P.P.M. Lemmens
030-2281262
Zaterdag en op afspraak
Bijzonder groot; zeer fraai in de wind en het zicht gelegen
UT012
00024
23720
Constructie
Ondertoren gedekt met riet
Bovenhuis donkergroen geverfd, wit afgebiesd
23,80 m.
Oud-Hollands
Op deze molen is nooit een wiekverbetering toegepast.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Pos. bouw Jaar Steek Positie Verdw. Lengte
klik voor meer info Derckx 0435 binnen 1982 1982? binnen aanw. 23.80
klik voor meer info Bremer 0073 buiten 1964 1964? buiten aanw. 23.68
klik voor meer info Pot 2188 buiten 1911 1911? buiten 1964 23.65
klik voor meer info Pot 1935 binnen 1903 1904? binnen 1982 23.62
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info NSBM Fyenoord g.n. 1841 1841? aanw.
Zetelkruiwerk met neuten; kruirad
Losse Vlaamse blokvang uit vijf stukken; vangbalk met haak; evenaar; kneppel; pal
Gesloten ijzeren scheprad; Ø 6,16 m. (was tot 2011 5,72 m.); breedte 0,33 m. (was 0,52 m.).
Originele woning in de molen (niet in gebruik)
Bovenwiel 61 kammen
Bovenschijf 31 staven, 12,7 cm.
Onderschijf 19 staven
Onderwiel 73 kammen
Overbrengingsverhouding 1,98 : 1
Verwijzingen
Geschiedenis
De huidige molen is gebouwd na het afbranden van een voorganger. Na een mislukt experiment met een direct aangedreven inwendig schoepenrad, werd de molen in 1852 verbouwd tot de huidige vorm.

Tot 1962 is de molen voor het regelen van de waterhuishouding gebruikt. Zeer lang, van 1915 tot 1960, was Dirk Blom hier de molenaar.
Sinds 1963 is de molen in bezit van de Stichting De Utrechtse Molens.

In de jaren 1985/1986 onderging de molen een ingrijpende restauratie. Tevens werd de molen opgevijzeld en rechtgezet.
Tot die grote restauratie had de molen een vangstok i.p.v. een evenaar; deze laatste constructie bleek evenwel de originele en is toen ook weer aangebracht.

Bemaling van de 1150 ha. grote polder werd na ca. 1965 een steeds groter probleem door de peilverlaging, gecombineerd met de inklinking van de veengrond. Hierdoor werd de tasting van het scheprad sterk verminderd. Rond 1980 bedroeg die nog maar 20 cm.

In 2011 heeft men de wateras 32 cm. laten zakken en de diameter van het scheprad met 46 cm. vergroot. Tegelijk werden de bladen versmald van 52 naar 33 cm. terwijl ook het afschot is aangepast. Hiermee is een tasting bereikt van ongeveer 70 cm. Zo is na tientallen jaren van tobben weer sprake van een maalvaardige schepradmolen.

Opmerkelijk is de zeer oude bovenas uit 1841, nog zonder waterhol.
Aanvullingen

De molen wordt vernoemd naar de polder die hij vroeger kon bemalen (inmiddels is de polder met enige andere polders samengevoegd tot een nieuw waterschap).
De naam 'Spengen' is naar verluidt een verbastering van 'Spanje', vermoedelijk bedoeld als fantasienaam.

Stoop, E., 'Experiment in de molenbouw bracht molenaar van Spengen in problemen', in: Tijdschrift Historische Kring Breukelen. jrg. 13, nr. 2, 1998.
Overige foto's
Spengense Molen, Kockengen, Foto: Piet Glasbergen (10-6-2012).
© Foto: Piet Glasbergen (10-6-2012).
Spengense Molen, Kockengen, Foto's: Martien van Balgooi (22-8-2011).
© Foto's: Martien van Balgooi (22-8-2011).
Spengense Molen, Kockengen, Foto: Piet Glasbergen (10-6-2012).
© Foto: Piet Glasbergen (10-6-2012).
Spengense Molen, Kockengen, Foto: Piet Glasbergen (10-6-2012).
© Foto: Piet Glasbergen (10-6-2012).

Bezoek allemolens.nl voor historische foto’s van deze molen.
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: zondag 12 juli 2015 Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    
zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Spengense Molen, Kockengen home vorige pagina