Nederlandse Molendatabase
Kockengen, Utrecht
Database nr. 836
Inventaris nr. UT012
Ten-Bruggencatenr. 00024
Naam Spengense Molen
Bouwjaar 1841
Type Wipmolen
Kenmerken Wipmolen
Functie Poldermolen
Ligging Wagendijk 72
3628 ET Kockengen
Rijksdriehoek X: 124069 Y: 463731
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Stichtse Vecht
Kadaster Gemeente Kockengen, sectie D, nr. 69.
Monumentennummer 23720
Landsch. waarde Bijzonder groot; zeer fraai in de wind en het zicht gelegen
Eigenaar Stichting De Utrechtse Molens
Bedrijfsvaardigheid Maalvaardig
Bestemming Bemalen van het gebied Spengen, Kockengen en Teckop, thans op vrijwillige basis
Molenaar P.P.M. Lemmens
Telefoon 030-2281262
Bezoekmogelijkheid Zaterdag en op afspraak

© Foto: Frank Hendriks (8-11-2013).
Constructie
Romp Ondertoren gedekt met riet
Kap Bovenhuis donkergroen geverfd, wit afgebiesd
Vlucht 23,80 m.
Wiekenvorm Oud-Hollands
Wiekverbeteringen Op deze molen is nooit een wiekverbetering toegepast.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Derckx0435binnen19821982?aanw.23.80 m.
klik voor meer info Bremer0073buiten19641964?aanw.23.68 m.
klik voor meer info Pot2188buiten19111911?196423.65 m.
klik voor meer info Pot1935binnen19031904?198223.62 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info NSBM Fyenoordg.n.18411841?aanw.03.95 m.
Kruiwerk Zetelkruiwerk met neuten; kruirad
Vang Losse Vlaamse blokvang uit vijf stukken; vangbalk met haak; evenaar; kneppel; pal
Inrichting Gesloten ijzeren scheprad; Ø 6,16 m. (was tot 2011 5,72 m.); breedte 0,33 m. (was 0,52 m.).
Originele woning in de molen (niet in gebruik)
Overbrengingen Bovenwiel 61 kammen
Bovenschijf 31 staven, 12,7 cm.
Onderschijf 19 staven
Onderwiel 73 kammen
Overbrengingsverhouding 1,98 : 1
Verwijzingen
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Voorganger Polder Spengen, Spengense Molen, Kockengen
Geschiedenis
De huidige molen is gebouwd na het afbranden van een voorganger. Na een mislukt experiment met een direct aangedreven inwendig schoepenrad, werd de molen in 1852 verbouwd tot de huidige vorm.

Tot 1962 is de molen voor het regelen van de waterhuishouding gebruikt. Zeer lang, van 1915 tot 1960, was Dirk Blom hier de molenaar.
Sinds 1963 is de molen in bezit van de Stichting De Utrechtse Molens.

In de jaren 1985/1986 onderging de molen een ingrijpende restauratie. Tevens werd de molen opgevijzeld en rechtgezet.
Tot die grote restauratie had de molen een vangstok i.p.v. een evenaar; deze laatste constructie bleek evenwel de originele en is toen ook weer aangebracht.

Bemaling van de 1150 ha. grote polder werd na ca. 1965 een steeds groter probleem door de peilverlaging, gecombineerd met de inklinking van de veengrond. Hierdoor werd de tasting van het scheprad sterk verminderd. Rond 1980 bedroeg die nog maar 20 cm.

In 2011 heeft men de wateras 32 cm. laten zakken en de diameter van het scheprad met 46 cm. vergroot. Tegelijk werden de bladen versmald van 52 naar 33 cm. terwijl ook het afschot is aangepast. Hiermee is een tasting bereikt van ongeveer 70 cm. Zo is na tientallen jaren van tobben weer sprake van een maalvaardige schepradmolen.

Opmerkelijk is de zeer oude bovenas uit 1841, nog zonder waterhol.
Aanvullingen
Over de naam:
De molen wordt vernoemd naar de polder die hij vroeger kon bemalen (inmiddels is de polder met enige andere polders samengevoegd tot een nieuw waterschap).
De naam 'Spengen' is naar verluidt een verbastering van 'Spanje', vermoedelijk bedoeld als fantasienaam.
Literatuurverwijzingen:
Stoop, E., 'Experiment in de molenbouw bracht molenaar van Spengen in problemen', in: Tijdschrift Historische Kring Breukelen. jrg. 13, nr. 2, 1998.
Overige foto's

© Foto's: Martien van Balgooi (22-8-2011).

© Foto: Piet Glasbergen (10-6-2012).

© Foto: Piet Glasbergen (10-6-2012).

© Foto: Piet Glasbergen (10-6-2012).
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: zondag 15 december 2013 | Geschiedenis

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Spengense Molen, Kockengen home vorige pagina