Nederlandse Molendatabase
Elst, Utrecht
Database nr. 832
Inventaris nr. UT025
Ten-Bruggencatenr. 02483
Naam `t Wissel
Bouwjaar 1855
Type Grondzeiler
Kenmerken Ronde stenen molen
Ligging De Oude Weg
3922 GB Elst
Rijksdriehoek X: 161418 Y: 444559
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Rhenen
Kadaster Gemeente Amerongen, sectie E, nr. 576
Monumentennummer 12312
Landsch. waarde Deze wordt sterk verminderd door bebouwing en beplantingen in de directe omgeving.
Eigenaar Stichting De Utrechtse Molens
Bedrijfsvaardigheid Maalvaardig
Omwentelingen 2009: 37.000 (teller enige tijd stuk)
2010: 47.996
2011: 92.342
2012: 83.408
Bestemming Het malen van graan, thans op vrijwillige basis
Molenaar Ben Brinkman / Marcel van Hees
Bezoekmogelijkheid Geen vaste openingstijden; meestal zaterdag 9.00 - 12.00 uur.

© Tijdens het Nationale Molenweekend.
Foto: Marcel van Hees (11-5-2013).
Constructie
Romp Ronde stenen molen
Kap Gedekt met riet
Vlucht 22,00 m.
Wiekenvorm Oud-Hollands
Wiekverbeteringen Van 1960 tot 1980 was op beide roeden met het systeem-Van Bussel aanwezig. Volkomen zinloos, omdat de molen in die periode niet in bedrijf is geweest.
Uiteindelijk is er - toen de roeden moesten worden vernieuwd - weer Oud-Hollandse ophekking aangebracht.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Pot?binnen?1960198022.00 m.
klik voor meer info Pot?buiten?1960198022.00 m.
klik voor meer info Derckx0343buiten19801981aanw.22.00 m.
klik voor meer info Derckx0344binnen19801981aanw.21.90 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Penn & Bauduin03241868?aanw.04.10 m.
Kruiwerk 35 ijzeren rollen; kruirad
Vang Deels losse, deels vaste Vlaamse blokvang uit vier stukken; vangbalk met haak; vangstok; kneppel
Inrichting Eén koppel 16der blauwe en één koppel 16der kunststenen; sleepluiwerk; steenkraan
Overbrengingen Bovenwiel 54 kammen
Bovenschijfloop 28 staven, steek 12,4 cm.
Spoorwiel 73 kammen
Steenschijflopen 24 staven, steek 10 cm.
Overbrengingsverhouding 1 : 5,87
Versiering
Eenvoudige baard, donkergroen geverfd, wit afgebiesd, met de opschriften 't Wissel'
en '1855'.

Windvaan met daarin de letters 'RVO' (N.B. dit verwijst ongetwijfeld naar de naam 'Van Ommeren').
Verwijzingen
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Geschiedenis
Het is niet bekend of de molen een voorganger had: in deze regio zijn vroeger diverse standerdmolens vervangen door stenen molens.

In 1895 werd de molen door Reijer van Ommeren (afkomstig van een molen uit Achterberg bij Rhenen) gekocht en er is een paar generaties op gemalen. Vanaf 1930 werd al niet meer op windkracht gemalen.

In 1960 werd een flinke restauratie uitgevoerd, waarbij tweedehands roeden werden gestoken, die van het systeem-Van Bussel werden voorzien. Gedraaid of gemalen werd er echter niet en dus was er al spoedig weer sprake van verval.

Een nieuwe restauratie werd in 1980/1981 uitgevoerd, voornamelijk op initiatief van de Elster huisarts W.A. van Ommeren (naamgenoot, maar geen directe familie van de laatste molenaar). Hierna werd weer op kleine schaal gemalen voor enige bakkers in de omgeving.

Echter, de molen kwam al spoedig weer tot stilstand, deels vanwege de matige omgeving, deels omdat de restauratie niet voldoende was geweest en zich nieuwe technische problemen aandienden.
De stilstand duurde langer dan bedoeld, omdat intussen de Stichting de Utrechtse Molens in ernstige financiële problemen was geraakt en de grote herstelbeurt dus moest worden uitgesteld.

Pas in juni 2005 werd, met het afnemen van de kap, een forse restauratie ingezet en toen ging het snel: reeds op 22 december datzelfde jaar volgde een feestelijke ingebruikname. Op het koppel blauwe stenen wordt zo nu en dan veevoer gemalen.

In november 2009 werd de molen enige tijd tot stilstand gedwongen als gevolg van ingrijpend herstel aan het metselwerk. Door de strenge winter van 2009/2010 kon dit werk niet worden afgerond, althans: de molen was begin 2012 nog steeds 'lek' (en is dat naar verluidt nog steeds). Het koppel 16der kunststenen is momenteel (voorjaar 2013) niet maalvaardig: het zit helemaal vast.
Halverwege 2013 is er toch weer volop gewerkt: staartwerk, roeden en windborden opnieuw in de verf en de stenen romp gereinigd. Hopelijk blijft het niet bij dat laatste, maar wordt er ook iets ondernomen om de waterdichtheid te vergroten. Bekeken wordt, of dat met bijenwas kan gebeuren.
Aanvullingen
Over de naam:
Lang geleden heeft deze molen "De Hoop" geheten, maar deze naam is in onbruik geraakt.
De tegenwoordig gebruikte naam 't Wissel is ontleend aan de wisselplaats in de (enkelspoors) trambaan van Zeist die via Rhenen naar Arnhem ging; deze lag vroege in de nabijheid van deze molen. Overigens wordt deze naam pas sinds ca. 1990 gebruikt.
Overige foto's

© Foto: Gerrit ten Brinke (28-2-2013).

© Foto's: Gerrit ten Brinke (28-2-2013).

© Foto: Marcel van Hees (13-1-2013).

© Foto: Marcel van Hees (13-1-2013).

© Foto: Marcel van Hees (13-1-2013).
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: zondag 28 september 2014 | Geschiedenis

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen `t Wissel, Elst home vorige pagina