Nederlandse Molendatabase
Elst, Utrecht
|
Foto: Ton Koorevaar (14-6-2010).
|
Constructie
| Romp | Ronde stenen molen | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Kap | Gedekt met riet | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Vlucht | 22,00 m. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Wiekenvorm | Oud-Hollands | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Wiekverbeteringen | Van 1960 tot 1980 had deze molen op beide roeden met het systeem-Van Bussel. Hier volkomen zinloos, omdat de molen met dit systeem niet meer in bedrijf is geweest. Uiteindelijk is er - toen de roeden moesten worden vernieuwd - weer Oud-Hollands aangebracht. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Wiekenkruis |
Bovenas |
Kruiwerk |
35 ijzeren rollen; kruirad |
Vang |
Losse Vlaamse blokvang uit vier stukken; vangbalk met haak; vangstok; kneppel |
Inrichting |
Eén koppel 16der blauwe en één koppel 16der kunststenen; sleepluiwerk; steenkraan |
Overbrengingen |
Bovenwiel 54 kammen |
Bovenschijfloop 28 staven, steek 12,4 cm. Spoorwiel 73 kammen Steenschijflopen 24 staven, steek 10 cm. Overbrengingsverhouding 1 : 5,87 Versiering
Eenvoudige baard, donkergroen geverfd, wit afgebiesd, met de opschriften 't Wissel'
en '1855'. Windvaan met daarin de letters 'RVO' (N.B. dit verwijst ongetwijfeld naar de naam 'Van Ommeren'). Verwijzingen
Geschiedenis
Het is niet bekend of de molen een voorganger had: in deze regio zijn vroeger diverse standerdmolens vervangen door stenen molens.
Sinds 1930 werd al niet meer op windkracht gemalen: molenaar Van Ommeren maalde vanaf dat jaar mechanisch. In 1960 werd een flinke restauratie uitgevoerd, waarbij tweedehands roeden werden gestoken, die van het systeem-Van Bussel werden voorzien. Gedraaid of gemalen werd er echter niet en dus was er al spoedig weer sprake van verval. Een nieuwe restauratie werd in 1980/1981 uitgevoerd, voornamelijk op initiatief van de Elster huisarts W.A. van Ommeren (naamgenoot, geen familie van de laatste molenaar). Hierna werd weer op kleine schaal gemalen voor enige bakkers in de omgeving. Echter, de molen kwam al spoedig weer tot stilstand, deels vanwege de matige omgeving, deels omdat de restauratie niet voldoende was geweest en zich nieuwe technische problemen aandienden. De stilstand duurde langer dan bedoeld, omdat intussen de Stichting de Utrechtse Molens in ernstige financiële problemen was geraakt en de grote herstelbeurt dus moest worden uitgesteld. Pas in juni 2005 werd, met het afnemen van de kap, een forse restauratie ingezet en toen ging het snel: reeds op 22 december volgde een feestelijke ingebruikname. Op het koppel blauwe stenen wordt zo nu en dan veevoer gemalen. In november 2009 werd de molen enige tijd tot stilstand gedwongen als gevolg van ingrijpend herstel aan het metselwerk. Door de strenge winter van 2009/2010 kon dit werk niet worden afgerond, althans: de molen was begin 2012 nog steeds 'lek' (en is dat naar verluidt nog steeds). Aanvullingen
Over de naam:
De naam 't Wissel is ontleend aan de wisselplaats in de (enkelspoors) trambaan van Zeist via Rhenen naar Arnhem; deze lag vroege in de nabijheid van deze molen. 
©
Foto: Gerrit ten Brinke (28-2-2013).
©
Foto: Gerrit ten Brinke (28-2-2013).
©
Foto: Gerrit ten Brinke (28-2-2013).
Draag zelf bij
|
