Nederlandse Molendatabase
Breukelen, Utrecht
829
Kortrijkse Molen
1696
Wipmolen
Wipmolen
Poldermolen
Stationsweg 105
3621 LK Breukelen
X: 127778 Y: 464717
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Stichtse Vecht
Gemeente Breukelen-Nijenrode, sectie L, nr. 352
Stichting De Utrechtse Molens
Maalvaardig in circuit
Vh. bemalen van de polder Kortrijk en Gieltjesdorp, thans buiten bedrijf
Dick Vierbergen / Arie Verhoef
06-38400560
Woensdag 13.00 – 17.00 uur en op afspraak
Beperkt; de molen ligt ingeklemd tussen het ter plekke verhoogde talud van de snelweg A2 en de spoorlijn Amsterdam-Utrecht; op korte afstand bevindt zich bovendien een potsierlijk Chinees restaurant. Naast de molen is er een nieuwe parkeerplaats aangelegd
UT013
00026
10625
Constructie
Ondertoren gedekt met riet
Bovenhuis donkergroen geverfd; kap gedekt met gepotdekselde planken
23,70 m.
Oud-Hollands
Op deze molen is nooit een wiekverbetering toegepast.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Pos. bouw Jaar Steek Positie Verdw. Lengte
klik voor meer info Derckx 0414 buiten 1982 1982 buiten aanw. 23.90
klik voor meer info Derckx 0415 binnen 1982 1982 binnen aanw. 23.70
klik voor meer info Pot 1272 binnen 1881 1881? binnen 1981 23...
klik voor meer info Pot 1045 buiten 1876 1876? buiten 1981 23...
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info ? ? ? ? aanw.
Zetelkruiwerk met neuten; kruirad
Losse Vlaamse blokvang uit vier stukken; vangbalk met klos; evenaar; kneppel; pal
Open ijzeren scheprad buiten de molen, Ø 5,30 m.; breedte 0,58 m.
Woning in de molen (niet in gebruik)
Bovenwiel 55 kammen
Bovenschijfloop 28 staven, steek 14,2 cm.
Onderschijfloop 21 staven
Onderwiel 79 kammen, steek 14,9 cm.
Overbrengingsverhouding 1,92 : 1
Fraaie makelaar
Verwijzingen
Geschiedenis
De molen bemaalde tot februari 1951 de polder Kortrijk en Gieltjesdorp en was bezit van het gelijknamige waterschap. In genoemd jaar werd de molen, vanwege de aanleg van de autosnelweg A2, bezit van Rijkswaterstaat. Als gevolg van alle werkzaamheden raakte de molen zijn watertoevoer en daarmee zijn functie kwijt.
Langdurige stilstand volgde: tussen 1951 en 1982 heeft de molen niet meer gedraaid. Wel werd het wiekenkruis nog een paar keer in een andere stand gezet met als jammerlijk gevolg dat het onderwiel, vanwege de inmiddels lekke wielbak, niet gedeeltelijk maar geheel verging!

In 1978 werd de Stichting De Utrechtse Molens eigenaar van de toen al behoorlijk vervallen molen. In 1982 volgde een grote herstelbeurt waarbij onder meer het wiekenkruis werd vernieuwd.
Maalvaardig werd de molen pas jaren later: in oktober 1991 kon een met buizen geconstrueerd rondmaalcircuit in gebruik worden genomen. Het toen vervaardigde onderwiel is ter plekke gemaakt en deels afkomstig van de Geremolen te Hazerswoude-Dorp; daar was dit niet meer te gebruiken omdat die molen vervijzeld zou gaan worden (iets waarover later overigens anders is besloten); het onderschijfloop is de vermaakte oude schijfloop van de Wingerdse molen te Bleskensgraaf.

Plannen om deze molen te verplaatsen naar een nog te graven plas bij Vleuten, omdat de verbreding van zowel de A2 als de spoorbaan de molen nog verder in de knel zou brengen, bleven theorie: de gemeente Breukelen wilde de molen ter plekke behouden. Verplaatsing naar de Heikop ten westen van de A2 zou een optie zijn.

Inmiddels is de windvang op de huidige locatie echter aanzienlijk verbeterd door vellen van de populierenrij langs de A2 en kappen van alle bomen tussen noord en noordoost. Bovendien had verbreding van A2 en spoorlijn geen verdere verslechtering van de windvang tot gevolg.
Als laatste winst op dit gebied werd de 'toegangspoort' tot het Chinese restaurant, die vlakbij de molen stond, in het voorjaar van 2006 gesloopt.

In 1899 waren bovenhuis en kokerbalken vernieuwd. Tot 1925 bewoonde de molenaar de kleine woning in de ondertoren; daarna werd naast de molen een woning gebouwd. Als gevolg is de woning in de ondertoren nog grotendeels origineel. Opmerkelijk is ook het zeer oude bovenwiel met acht smalle plooistukken.
Aanvullingen

De naam is ontleend aan de polder Kortrijk en Gieltjesdorp, die deze molen vroeger kon bemalen. De naam van de polder is bedacht tijdens de ontginning in de Middeleeuwen en „Kortrijk" verwijst inderdaad naar de stad in West-Vlaanderen.

Bijzonder is de bediening van de vang: door de evenaar kan de vangbalk alleen maar verticaal bewegen; om te kunnen vangen dient de vangbalk met behulp van de kneppel (die wél een zijwaartse beweging kan maken) van de klos te worden geschoven. Deze constructie bestaat verder alleen bij de Oudegeinse molen te Nieuwegein.
Overige foto's
Kortrijkse Molen, Breukelen, De directe omgeving van de molen is onlangs sterk verkleind door een nieuwe parkeerplaats met picknickplaatsen en fietsrekken.  Foto: Piet Glasbergen (10-5-2015).
© De directe omgeving van de molen is onlangs sterk verkleind door een nieuwe parkeerplaats met picknickplaatsen en fietsrekken.
Foto: Piet Glasbergen (10-5-2015).
Kortrijkse Molen, Breukelen, Foto: Piet Glasbergen (10-6-2012).
© Foto: Piet Glasbergen (10-6-2012).
Kortrijkse Molen, Breukelen, Foto: Anja Hoogduin (17-4-2010).
© Foto: Anja Hoogduin (17-4-2010).
Kortrijkse Molen, Breukelen, Foto: Anja Hoogduin (17-4-2010).
© Foto: Anja Hoogduin (17-4-2010).
Kortrijkse Molen, Breukelen, Foto: Piet Glasbergen (10-5-2015).
© Foto: Piet Glasbergen (10-5-2015).

Bezoek allemolens.nl voor historische foto’s van deze molen.
Draag zelf bij
zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Kortrijkse Molen, Breukelen home vorige pagina